ΒΟΛΙΒΙΑ: Αποσχιστικές τάσεις σε φιλοαμερικανικό φόντο

αναδημοσίευση

ΒΟΛΙΒΙΑ: Αποσχιστικές τάσεις σε φιλοαμερικανικό φόντο Το δημοψήφισμα που έγινε στις 4 Μάη 2008 στην πλούσια περιοχή της Σάντα Κρούζ της Βολιβίας είχε το αναμενόμενο αποτέλεσμα: Το 85% των κατοίκων υπερψήφισαν το Καταστατικό Αυτονομίας της περιοχής, εν μέσω συγκρούσεων, πολεμικής και καταγγελιών για νοθεία. Σειρά τώρα παίρνουν άλλα τρία διαμερίσματα της χώρας, τα Πάντο, Μπένι και Ταρίχα, οι κυβερνήτες των οποίων δήλωσαν την πρόθεσή τους να διενεργήσουν δημοψηφίσματα προσεχώς, για τον ίδιο λόγο.
Στο σύνολό τους, τα τέσσερα διαμερίσματα, αποτελούν την καρδιά της βολιβιανής οικονομίας και το όλο θέμα έχει προκαλέσει μεγάλο θόρυβο, όχι μόνο μέσα στα σύνορα της χώρας, αλλά και έξω από αυτά. Η Βενεζουέλα και το Εκουαδόρ αντιμετωπίζουν το ίδιο ακριβώς πρόβλημα, το Περού σε μικρότερο βαθμό, όμως οι συμπτώσεις παρά είναι πολλές.
Έναν αιώνα μετά την ίδρυση του Παναμά ως «ανεξάρτητου» κράτους, λόγω της πολιτικής και οικονομικής σημασίας του για τις ΗΠΑ, και λίγους μήνες μετά την απόσχιση του Κοσόβου, με κηδεμόνα πάλι τις ΗΠΑ, το σενάριο της ρευστοποίησης των συνόρων της Λατινικής Αμερικής δείχνει να κερδίζει έδαφος, τουλάχιστον σαν απειλή. Η τακτική του διαίρει και βασίλευε δεν θα μπορούσε να μην εφαρμοστεί στο λίκνο του βορειοαμερικάνικου ιμπεριαλισμού, την αμερικάνικη ήπειρο. Οι «καλές» γειτονιές της Βολιβίας
Το διαμέρισμα της Σάντα Κρούζ συγκεντρώνει μεγάλα πολιτικά και οικονομικά συμφέροντα. Τα εδάφη της είναι πλούσια σε φυσικό αέριο και πετρέλαιο, οι δε καλλιέργειές της οι παραγωγικότερες της χώρας, με αποτέλεσμα εκεί να εδράζονται οι ντόπιες, ευρωπαϊκές, λατινοαμερικάνικες και βορειοαμερικάνικες εταιρίες, καλύπτοντας σχεδόν όλη την οικονομική δραστηριότητα της χώρας. Οι τσιφλικάδες, βιομήχανοι, τραπεζίτες και χρηματιστές συγκρότησαν μια υγειονομική ζώνη απ’τους εξαθλιωμένους ιθαγενείς της υπόλοιπης χώρας, δεχόμενοι μόνο αυτούς που χρειάζονται για εργατικό δυναμικό στα χωράφια και τις βιομηχανίες.
Αν παραλλήλιζε κανείς την Βολιβία με μία πόλη, τότε οι τέσσερις περιφερειακές περιοχές που διεκδικούν την αυτονομία, θα ήταν τα πλούσια προάστιά της. Η παμπάλαια και έμφυτη συνήθεια του πλουσίου να θεωρεί τον εαυτό του ανώτερο, όπως έγραφε ο Μαρκ Τουαίην, εκδηλώθηκε ανοικτά όσο πλησίαζε το δημοψήφισμα: Οι ινδιάνοι είναι ζώα! Εμπρός για να φύγει ο ινδιάνος πρόεδρος, κραύγαζαν οι, ευρωπαϊκής καταγωγής, παράγοντες της Σάντα Κρούζ. Δεν είναι όμως αυτό το μεγάλο τους πρόβλημα, δεν είναι παρά το πρώτο κεφάλαιο του θέματος της οικονομικής και εξωτερικής πολιτικής της κυβέρνησης του Μοράλες, για την οποία αντιδρούν. Και με τον αστυφύλαξ και με το χωροφύλαξ. Μέχρι πότε όμως;
Ο Έβο Μοράλες, παρότι δήλωσε αμέσως μετά την εκλογή του ότι θα εθνικοποιήσει τους υδρογονάνθρακες, δεν έχει προχωρήσει στο χτύπημα των μεγάλων πετρελαϊκών ή αγροτικών επιχειρήσεων. Στην πραγματικότητα, διαπραγματεύτηκε ξανά την φορολόγησή τους, με ελαφρά πιο ευνοϊκούς όρους για το βολιβιανό δημόσιο, και αύξησε το κρατικό μερίδιο στις μετοχές των εταιριών (περίπου στο 18%), ως «ένα πρώτο βήμα προς την εθνικοποίηση» κατά την κυβέρνηση. Την ίδια στιγμή, ορισμένα κοιτάσματα φυσικού αερίου- όντως- πέρασαν στα χέρια του κράτους. Το ίδιο συνέβη και σε επιχειρήσεις μικρότερης στρατηγικής σημασίας, αφήνοντας όμως τελικά ανέπαφο τον σκελετό της βολιβιανής οικονομίας.
Οι μεγάλες πολυεθνικές του πετρελαίου, η βραζιλιάνικη Πετρομπράς, η ισπανική Ρεπσόλ, η αμερικάνικη Έξον Μομπίλ, έδειξαν κατανόηση στο δήθεν μεταρρυθμιστικό πρόγραμμα του Μοράλες. Υπέγραψαν τις νέες συμφωνίες χωρίς έντονες αντιρρήσεις, αφού οι μνήμες της εξέγερσης που έφεραν στην κυβέρνηση τον ιθαγενή πρόεδρο ήταν ακόμα νωπές, και η τιμή πώλησης του πετρελαίου ολοένα εκτινάσσονταν.
Χρόνος κερδήθηκε και από τις δύο μεριές. Ο Μοράλες άρχισε να διαθέτει μέρος της φορολογίας αυτής σε κοινωνικά προγράμματα, διαβεβαίωσε όμως και τους τσιφλικάδες της Σάντα Κρούζ ότι η γη της περιοχής δεν θα πειραχτεί, στα πλαίσια μιας μερικής αναδιανομής (κρατικών) εκτάσεων σε ακτήμονες αγρότες. Οι τρεις πολυεθνικές απ’την μεριά τους, που αναφέρθηκαν ενδεικτικά για να καταδειχτούν ποιες χώρες έχουν τον πρώτο λόγο στη Βολιβία, μέσα σ’αυτό το κλίμα συνεννόησης προχώρησαν σε νέες επενδύσεις. Με την Γερουσία ελεγχόμενη από την Δεξιά, ώστε να μην περνάει κάποια τολμηρή συνταγματική αναθεώρηση, τον ίδιο τον Μοράλες πολλά βήματα πίσω απ’το σύμμαχό του Ούγο Τσάβες με το μεταρρυθμιστικό του πρόγραμμα, και τον βολιβιανό λαό στο περιθώριο, εν αναμονή της «μεγάλης κυβερνητικής κίνησης», υπήρχε έντονη η πεποίθηση ότι πρόκειται για μια μεταβατική κυβέρνηση. Ίσα-ίσα για να εκτονωθεί, δηλαδή, η κατάσταση.
Η πολιτική του Έβο Μοράλες προσπάθησε να εξισορροπήσει την επιρροή των άλλων πετρελαϊκών δυνάμεων της περιοχής (Βενεζουέλα, Βραζιλία, Αργεντινή) με την επιρροή των Αμερικάνων και Ευρωπαίων ιμπεριαλιστών. Τον Δεκέμβρη του 2006, το ισοζύγιο διαταράχτηκε με την αποφασιστική -νέα- νίκη του Τσάβες στις εκλογές, γεγονός που προκάλεσε ποικίλες αντιδράσεις. Απ’την μία ο βολιβιανός λαός ξεκίνησε να πιέζει για περισσότερες και ριζοσπαστικότερες αλλαγές, και απ΄την άλλη η στρατηγική συμμαχία με την Βενεζουέλα άρχισε να έχει μία σταθερότερη βάση. Έτσι, η κυβέρνηση Μοράλες εκδήλωσε την επιθυμία να αναθεωρήσει το Σύνταγμα, δίνοντάς του έναν προσανατολισμό προς μια κάποια εθνική ανάπτυξη, επαναδιατυπώνοντας το αίτημα για την κρατικοποίηση –κάποια στιγμή- των ενεργειακών πόρων.
Η κατεύθυνση αυτή είναι αδιανόητη για τον βασικό κορμό της βολιβιανής μπουρζουαζίας που τα συμφέροντά της εξαρτώνται στενά από το ξένο κεφάλαιο. Σταδιακά, η αντιπαράθεση με την κυβέρνηση άρχισε να οξύνεται. Συνολικά τα σημεία τριβής μπορεί κάποιος να τα δει συμπυκνωμένα στο Καταστατικό Αυτονομίας. Τα βασικά του μέρη είναι η πολιτική, φορολογική και οικιστική αυτονομία, η ρύθμιση της εσωτερικής μετανάστευσης απ’την τοπική κυβέρνηση, η συγκρότηση αστυνομίας και η δυνατότητα υπογραφής διεθνών συμφωνιών απευθείας από τον κυβερνήτη της Σάντα Κρούζ. Οι αντιδράσεις στο δημοψήφισμα
Με δεδομένη την γενναία χρηματοδότηση από τις αμερικάνικες ΜΚΟ, η αντιπολίτευση της Βολιβίας προχώρησε, ήδη από τα τέλη του 2006, στην προώθηση του σχεδίου για αυτονομία. Το βασικό αντιπολιτευτικό κόμμα, το Ποδέμος («Μπορούμε»), ανακάλυψε στην τακτική αυτή μία έμμεση, αλλά δραστική, υπονόμευση της κυβερνητικής συμμαχίας, ενώ οι ΗΠΑ είδαν ένα σενάριο για την ανάκτηση του απόλυτου ελέγχου στην περιοχή. Η Ευρωπαϊκή Ένωση, η Βραζιλία και η Αργεντινή δεν φάνηκαν ιδιαίτερα θερμές στην προοπτική της βαλκανοποίησης γιατί η υπάρχουσα ισορροπία δείχνει ευνοϊκή προς αυτές. Κάλεσαν λοιπόν τα δύο μέρη να «προσέλθουν στο τραπέζι του διαλόγου».
Ο Μοράλες συνέστησε αποχή τους ψηφοφόρους του ( κυμάνθηκε στο 40%), ξέροντας ότι το αποτέλεσμα δεν θα μπορούσε να είναι υπέρ του «όχι», αφού η Σάντα Κρούζ ελέγχεται απ’το Ποδέμος και τους συμμάχους του. Όμως οι οπαδοί του κυβερνητικού κόμματος Μ.Α.Σ (Κίνημα προς τον Σοσιαλισμό) προσπάθησαν πιο μαχητικά να εμποδίσουν το σικέ δημοψήφισμα, δηλαδή με διαδηλώσεις και συγκρούσεις.
Επίσης, στο Καράκας διοργανώθηκε μεγάλη διαδήλωση κατά της αυτονομίας, με τον Τσάβες να καταγγέλει τις ΗΠΑ για δημιουργία προτεκτοράτων στυλ Κοσόβου στην Λατινική Αμερική. Το ίδιο έπραξε και ο Ραφαέλ Κορρέα του Εκουαδόρ.
Οι ΗΠΑ, αν και δεν πήραν επίσημα θέση, πατρονάρουν τα αποσχιστικά κινήματα στις χώρες που τους δημιουργούν προβλήματα, στην Βενεζουέλα με την πετρελαιοφόρα επαρχία Ζούλια, στο Εκουαδόρ με την εμπορική παραθαλάσσια ζώνη του Γκουαγιακίλ, και όπως είδαμε, στην Βολιβία. Είναι ίσως νωρίς ακόμα να πει κάποιος με σιγουριά ότι πρόκειται για μια λεγόμενη βαλκανοποίηση της περιοχής, από την στιγμή που οι ΗΠΑ ακόμα διατηρούν τον έλεγχο εκεί, και η επιρροή άλλων ιμπεριαλιστικών δυνάμεων είναι ασθενική. Καλού-κακού όμως φρόντισαν να τοποθετήσουν στην Βολιβία, στα τέλη του 2006, τον επικεφαλής της διπλωματικής αποστολής τους στο Κόσοβο (και προηγουμένως στην Γιουγκοσλαβία). Μια διαβολική σύμπτωση.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Η διώρυγα του Παναμά ή η ιστορία προειδοποιεί

Στα τέλη του 19ου αιώνα η γαλλική εταιρία του Φερδινάνδου Λεσσαίψ αγόρασε από την κολομβιανή κυβέρνηση (στην οποία ανήκε τότε ο Παναμάς) το δικαίωμα διάνοιξης και εκμετάλλευσης της διώρυγας, όπως είχε πράξει νωρίτερα στο Σουέζ. Οι εργασίες στην πορεία κρίθηκαν ασύμφορες και σταμάτησαν. Ξαναξεκίνησαν λίγο μετά, αλλά πάλι διακόπηκαν, γιατί τα προβλήματα κρίθηκαν αξεπέραστα για τους Γάλλους μηχανικούς, όχι όμως και για τους Αμερικάνους. Η κυβέρνηση του Θεόδωρου Ρούσβελτ απαίτησε την εξαγορά των δικαιωμάτων της εταιρίας έναντι πινακίου φακής, αλλιώς θα προχωρούσε σε διάνοιξη διώρυγας στην Νικαράγουα, αχρηστεύοντας τη γαλλική. Μάλιστα ο εκβιασμός έγινε και νόμος του αμερικάνικου κράτους. Οι Γάλλοι ενέδωσαν το 1903 και έτσι υπογράφτηκε η νέα συμφωνία της αμερικάνικης εταιρίας με την Κολομβία. Όμως η γερουσία της τελευταίας αρνήθηκε να επικυρώσει την αποικιοκρατική σύμβαση.
Αυτό ήταν το μεγάλο «λάθος». Ο Παναμάς συγκέντρωνε τεράστια οικονομική και γεωστρατηγική αξία. Οι ΗΠΑ ξεσήκωσαν την τοπική κυβέρνηση, έστειλαν πολεμικά πλοία να πολεμήσουν τον κολομβιανό στρατό, και ο Παναμάς στις 04/11/1903 διακήρυξε την ανεξαρτησία του. Ακριβώς δύο βδομάδες μετά, έγινε η καινούργια συμφωνία, με το νέο κράτος αυτή τη φορά, και η διώρυγα εγκαινιάστηκε το 1914. Όλα έγιναν μέσα σε ένα χρόνο! φ.597, 24/05/08

ΣΧΕΤΙΚΗ ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΙΑ

Roger Burbach : «United States maneuvers to carve up Bolivia with autonomy vote».07/05/2008. HYPERLINK "http://www.znet.org" www.znet.org
Humberto Marquez : «Leaders Warn of Autonomy Attempts in Venezuela, Ecuador» .07/05/2008.www.venezuelanalysis.com
Τζέημς Πέτρας : «Στρέφεται πράγματι προς τα Αριστερά η Λατινική Αμερική;». 04/06/2006. Αναδημοσίευση ΠΣ
Nadia Martinez: «Bolivia’s Nationalization» Αύγουστος 2007. IPS
Herve Do Alto, Franck Poupeau: «Bolivia: Morales is checked» Le Monde Diplomatique

Προσθέστε περισσότερες πληροφορίες

To μέγιστο μέγεθος των αρχείων είναι 16ΜΒ. Επιτρέπονται όλες οι γνωστές καταλήξεις αρχείων εικόνας,ήχου, βίντεο. ΠΡΟΣΟΧΗ! Για να υπάρχει η δυνατότα embed ενός video πρέπει να είναι της μορφής mp4 ή ogg.

Νέο! Επιλέξτε ποιά εικόνα θα απεικονίζεται στην αρχή του σχόλιου.

Creative Commons License

Όλα τα περιεχόμενα αυτού του δικτυακού τόπου είναι ελεύθερα προς αντιγραφή, διανομή, προβολή και μεταποίηση, αρκεί να συνεχίσουν να διατίθενται, αυτά και τα παράγωγα έργα που πιθανώς προκύψουν, εξίσου ελεύθερα, υπό τους όρους της άδειας χρήσης Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License