Παιδαγωγικη ενος κινηματος

Παιδαγωγικη ενος κινηματος της Λατινικης Αμερικης.Αφορα την οργανωση της εκπαιδευσης στα σχολεια των ακτημονων του MST στη Βραζιλια.Αυτη ειναι μια αλλη πλευρα ενος κινηματος που εβαζε και βαζει τη σφραγιδα του στις πολιτικες-κοινωνικες εξελιξεις μιας χωρας με μεγαλη επιροη.Η αξια του κειμενου;Διαβαστε το και αποφασιστε εσεις.

ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ Το κείμενο αυτό ξαναπιάνει και συνεχίζει τις σκέψεις του προηγούμενου :<<15 χρόνιαMST.Μαθήματαπαιδαγωγικης.Γραφτηκε με σκοπό τον διάλογο με τους εκπαιδευτές του Κινήματος και ειδικότερα με όσες και όσους έχουν την ευθύνη της Εκπαίδευσης των Νέων και των Ενηλικων,την EJA (Educacao de Jovens e Adultos). Τα 15 μαθήματα που υπήρχαν σαυτο το κειμενο,γραμμενα τον Σεπτέμβρη του 1999,μπορουν να συνδεθούν μαυτο το διάλογο. Το βασικό μήνυμα και των δυο κειμένων είναι αυτό :το MST κατέχει μια παιδαγωγική μεθοδο,σαν να λέμε ότι το MST κατέχει μια πράξη(πρακτική και θεωρία)σχετική με το πώς εκπαιδεύονται δηλ.πως διαμορφώνονται οι άνθρωποι. Η παιδαγωγική του MST είναι ο τρόπος μέσω του οποίου το Κινημα,ιστορικα,προσπαθει να δημιουργήσει το κοινωνικό υποκειμενο,αυτό που ονομάζουμε Sem Terra (άκληροι) και να εκπαιδεύσει σε καθημερινή βάση όσους παίρνουν μέρος σαυτο. Η βασική εκπαιδευτική αρχή αυτής της παιδαγωγικής είναι το ίδιο το Κινημα,το Κίνημα που συνθέτει διάφορες παιδαγωγικές και ειδικότερα την παιδαγωγική της κοινωνικής πάλης με την παιδαγωγική της γης και την παιδαγωγική της Ιστοριας.Καθε μια από αυτές βοηθάει στο να δημιουργηθούν τα χαρακτηριστικά της ταυτότητας μας. Με το όνομα Sem Terra εννοούμε το λαϊκό αγωνιστή που έχει ρίζες στη γη (γη αγωνων,παραγωγης τροφίμων και αγαθων,γη αγάπης) και στο κίνημα της Ιστορίας.(Για την εμβάθυνση αυτού του κινήματος των διάφορων παιδαγωγικών καιτην παιδαγωγική αντίληψη που παραγει,βλεπε:PedagogiadoMovimentoSemTerra.Petropolis:Vozes2000). Εμείς που το βασικό μας καθήκον στο εσωτερικό του MST είναι η εκπαιδευση,πρεπει να κάνουμε την παιδαγωγική του Κινήματος σημείο αναφοράς της πρακτικής μας και της σκέψεις μας.Το να είσαι εκπαιδευτής σημαίνει ότι έχεις την ικανότητα να αντιλαμβάνεσαι την εκπαιδευτική διάσταση των δραστηριοτήτων του Κινήματος που καθρεφτίζουν τις εκπαιδευτικές μας πρακτικες.Καθε φορά που θα έχουμε αμφιβολίες για το τι πρέπει να κανουμε,θα μπορούμε να στρεφόμαστε στον μεγαλύτερο εκπαιδευτή μας,σαυτον που υπάρχει μέσα από εμάς τους ίδιους και τις πρακτικές μας: στο Κίνημα. Το Κίνημα είναι το σημείο αναφοράς του τρόπου σκέψης μας.Μας βοηθάει να εντοπίσουμε τα όρια και τις προκλήσεις της εκπαιδευτικής μας πρακτικης.Ειναι ένας φακός που μας βοηθάει να βλέπουμε και πιο πέρα από το MST πιο πέρα από τους Sem Terra.Η Παιδαγωγική του Κινήματος πραγματοποιείται μέσα από το διάλογο με άλλους εκπαιδευτες,με άλλους εκπαιδευομενους,με άλλες πρακτικές και αλλά παιδαγωγικά κινήματα. Επιπλεον,εχουμε το καθηκον,σαν εκπαιδευτες,να βοηθήσουμε συνολικά το MST να δει τον εαυτό του ξεκινώντας από αυτή τη προοπτικη,να αναγνωρίσει τον εαυτό του σαν παιδαγωγικό υποκειμενο,εκπαιδευτη και να επιβεβαιώσει σε κάθε του πράξη την δέσμευση του απέναντι στο ανθρώπινο ειδος.Το κείμενο αυτό καλεί τους εκπαιδευτές σαυτην ακριβώς την άσκηση διαλογισμού :να πάρουν από το Κίνημα ορισμένα μαθήματα Παιδαγωγικής και να σκεφτούν τη σύνδεση και/η τα ζητήματα που κάθε μάθημα θέτει στις πρακτικές μας σαν εκπαιδευτές και εκπαιδεύτριες νέων και ενήλικων ατομων.Ορισμενα από αυτά τα μαθήματα παιδαγωγικής μπορούν να μεταφερθούν με τον εξής τρόπο: 1.Το πιο ακριβό προϊόν που παράγει και καλλιεργεί το MST είναι ο άνθρωπος:στο Κινημα,τα ατομα,με συλλογικό τρόπο φτιάχνουν την ταυτότητα Sem Terra και προωθουν τον αγώνα για την Αγροτική Μεταρρύθμιση ο οποίος ριζώνει και ενισχύει αυτήν την ίδια την ταυτότητα. Σε στιγμές πολύ μεγάλης αντιπαράθεσης σαν καυτή που περνάμε σήμερα,αυτό που γίνεται ακόμη πιο ορατό είναι ότι:από τα ατομα,απο το κάθε ατομο,εξαρταται η αντισταση,η σταθερότητα στους στοχους,η συμπεριφορά που γίνεται η εικόνα του μπροστά στην κοινωνια,η συνέχεια ακόμη και κατά τη διάρκεια των πιο σκληρών αντιπαραθεσεων,η ταυτότητα μας. Το MST διανύει το 16ο έτος από τη γέννηση του επειδή έμαθε να αξιολογεί το κάθε άτομο που συμμετέχει στην οργανωση,επειδη έθεσε σαν μια από τις μεγαλύτερες προτεραιότητες του τη διαμόρφωση της ανθρώπινης προσωπικοτητας.Σαν εκπαιδευτές πρέπει κάθε φορά που βρισκόμαστε με τους εκπαιδευόμενους μας να θυμόμαστε το τι διακυβεύεται :βρισκόμαστε μπροστά σε ανθρώπους που αξίζουν το σεβασμό και την αφοσίωση μας και σαν ανθρώπινα όντα αλλά και σαν υποκείμενα μιας οργάνωσης που αγωνίζεται για την ανθρώπινη αξιοπρέπεια. Η δουλεία που κάνουμε είναι μέρος μιας εργασίας με τεράστια σημασία καυτό μας συμπαρασύρει και μας κάνει πιο υπευθηνους.Πρεπει πάντα να απαντάμε σε μερικά βασικά ερωτήματα:τι τύπο ανθρώπου βοηθάμε να φτιαχτεί με τη πρακτική μας;Και οι εκπαιδευόμενοι μας:πιο τύπο ανθρώπου βλέπουν όταν κοιτούν τον εαυτό τους και τους συντρόφους τους;Οι συναντήσεις μας βοηθούν κατά κάποιο τρόπο στο να αξιοποιηθούν σαν άνθρωποι και τους βοηθούν να αποκτήσουν τη συλλογική ταυτότητα που με τη συνεργασία μας θέλουμε να οικοδομηθεί; 2.Να καταλάβουμε ποιοι είναι οι Sem Terra:σαν συλλογική ταυτότητα και σαν πραγματικοί(συγκεκριμένοι ανθρωποι.Το όνομα Sem Terra ,σήμερα είναι ένα κύριο όνομα που ορίζει μια κοινωνική ταυτότητα,μια πολιτική και πολιτισμική αναφορά χτισμένη στην ιστορία του αγώνα για τη γη και την ιστορία του MST.Αυτός που αυτοπροσδιοριζεται σαν Sem Terra δεν είναι απλώς ένας άνθρωπος αλλά ένα συλλογικό υποκείμενο που μεταφέρει μαζί του τα χαρακτηριστικά της οργάνωσης και των στόχων της.Οι Sem Terra είναι επιπλέον ανθρωποι,δηλαδη πραγματικά οντα,αντιφατικοι,απροβλεπτοι,με τις ανασφάλειες τους και τις αλαζονείες τους,με ικανότητες αλλά και με τα λάθη τους.Εχουν ριζες στον τρόπο ζωής και εργασίας των αγροτών άλλοτε γερές και άλλοτε ευθραυστες.Εχουν διαφορετικά επίπεδα συμμετοχής και βιωμένης εμπειριας,ορισμενες μαλιστα φορές εμφανίζουν έντονα στοιχεία απανθρωπιάς που οφείλονται στη μιζέρια και την κτηνωδία του κοινωνικού συστήματος το οποίο τους έχει σχεδόν σκοτώσει. Οι Sem Terra είναι άντρες η γυναικες,ενηλικες,νεοι η παιδια,μαυροι η άλλου χρωματος,εχουν διαφορετικές σεξουαλικές προτιμησεις,εκφραζονται με διαφορετικούς τροπους,ειναι λιγότερο η περισσότερο υγιεις,μαθαινουν η διδάσκουν διαφορετικά πράγματα αφού έχουν διαφορετικές εμπειριες,διαφορετικες κουλτουρες,προερχονται από διαφορετικά γεωγραφικά διαμερίσματα και διαφορετικές ιστορικές καταβολες.Οι Sem Terra μπόρεσαν να φτιάξουν μια οργάνωση όπου η ενότητα οικοδομείται με το σεβασμό των διαφορών και με τη κατανόηση του τρόπου οικοδόμησης της ανθρώπινης προσωπικοτητας,ο οποίος είναι ασυνεχεις,αντιφατικος,με ζικ-ζακ και όχι ευθύγραμμος…Γιαυτο το MST συνεχίζει να υπάρχει σαν μια πανεθνικού χαρακτήρα οργάνωση με ισχυρή ταυτότητα αλλά όχι πάντα εύκολα κατανοητη.Μπορουμε την ίδια στιγμή και να είμαστε αλλά και να μην είμαστε SemTerra,να υποστηρίζουμε αλλά και να προδίδουμε την παιδαγωγική που μας διαμορφώνει. Σαν εκπαιδευτές πρέπει να μάθουμε στα μάτια μας να βλέπουν όλες αυτές τις διαστάσεις κι όταν μένουν σταθερές αλλά κι όταν κινούνται(αλλάζουν).Η εκπαιδευτική μας πρόθεση οικοδομείται αρχίζοντας από τη συγκεκριμένη πραγματικότητα των υποκείμενων με τα οποία δουλευουμε,χωρίς ιδεαλισμό και προκαταληψεις.Μαυτο το τρόπο προσπαθεί το MST να δει τους ανθρώπους που συμμετέχουν σαυτο.Γιαυτο και συμπλήρωσε 16 χρόνια ζωης.Ομως,μόνο αν η καθημερινή μας ζωή αποκτήσει μεγαλύτερη συνάφεια με τη συλλογική μας ταυτότητα,θα μπορέσουμε να διπλασιάσουμε τα χρόνια του Κινηματος.Αυτο έχει να κάνει με τον τύπο τηςκοινοτητας που θα μετασχηματιστούν οι οικισμοί μας,με το τύπο του αγωνιστή που θα θελήσουμε να δημιουργήσουμε με την οργανοτικοτητα και τους κοινωνικούς δεσμούς που θα συνεχίσουμε να οικοδομούμε στον αγώνα μας. Πρέπει να αναρωτηθούμε:ποιοι είναι οι μαθητές μας;Ποιοι είναι αυτοί οι άκληροι που βρίσκονται εδώ,σαυτη την ομαδα;Αν δουλεύουμε με νέους και ενηλικες,αυτή η απάντηση αποκτά ακόμη πιο μεγάλη βαρυτητα.Πως μπορούμε να εκπαιδεύσουμε ανθρώπους που έχουν διανύσει μια πορεία ζωής μεγαλύτερη από τη δικιά μας,χωρίς να πάρουμε υπ’οψη μας τις γνώσεις που η εμπειρία τους έχουν ήδη διαμορφώσει η τα ήδη ριζωμένα χαρακτηριστικά τους;Δεν είναι οι κοινωνικές πρακτικές των εκπαιδευόμενων το βασικό αντικείμενο της μελέτης μας;Δεν είναι αυτές οι πρακτικές, αυτές οι υπάρξεις που πρέπει να μάθουν να διαβαζουν,να διηγούνται και ίσως και να ξαναγραψουν;Κι εμείς,οι εκπαιδευτές ,τι τύπος άκληρων είμαστε;Ο τρόπος ζωής μας και η εκπαιδευτική μας μέθοδος έχουν σχέση με το Κίνημα που μας έκανε εκπαιδευτες;Πως θα εκπαιδευτούμε από τους ανθρώπους που εκπαιδεύουμε; 3.Οι αξίες απελευθερώνουν. Οι αξίες είναι αρχές της ζωης,αυτό για το οποίο εμείς πιστεύουμε ότι αξίζει κανείς να ζει.Ειναι οι αξίες αυτές που κινούν τις πράξεις μας,τη ζωή μας,την ανθρώπινη ύπαρξη μας.Ειναι οι αξίες αυτές που δημιουργούν την ανάγκη στους ανθρώπους να ζουν για την ελευθερία και τη δικαιοσυνη.Ειναι οι αξίες αυτές που κινούν τη δέσμευση μας να μετατρέψουμε τους οικισμούς μας σε κοινότητες ουτοπιας,σχετικες με τον αγώνα που τις κατέκτησε. Το MST ασχολείται πολύ με την καλλιέργεια των αξιών επειδή γνωρίζει ότι αυτές τις αξίες μεταφρασμένες σε κουλτούρα θα τις αφήσει σαν κληρονομιά στις επόμενες γενεές λαϊκών ακτιβιστων.Και οι αξίες υπάρχουν μόνο μέσα από τους ανθρωπους,τα βιώματα τους,τη θέση τους,τις πεποιθήσεις τους.Οι αξίες βέβαια δεν γεννιούνται με τον καθένα από εμάς αλλά καλλιεργούνται μέσα από συλλογικές διαδικασίες διαμόρφωσης και εκπαίδευσης. Για το MST η μάχη αυτή ποτέ δεν υπήρξε εύκολη :η καλλιέργεια δηλ. και η ανάκτηση των ανθρώπινων αξίων όπως είναι η αλληλεγγυη,η ειλικρινεια,το πνεύμα αυτοθυσίας για το καλό της συλλογικοτητας,η συντροφικοτητα,η απλοτητα,η πειθαρχια,η οργή απέναντι στην αδικια,η αξιοποίηση της ταυτότητας μας,η σεμνότητα…μέσα σε μια κοινωνία που κάθε μέρα εκφυλίζεται στον ατομικισμο,στον καταναλωτισμο,στην κοινωνική απαθεια,στην απαξίωση της ανθρώπινης ζωης,στον αποκλεισμό όσων συμμετέχουν στους κοινωνικούς αγώνες…Μόνο με την εκπαίδευση και την μετεκπαίδευση των ανθρώπων στις αξίες του Κινηματος,το MST θα μπορέσει να υλοποιήσει όσα σχεδιάζει:να ζούμε δηλ. όπως αγωνιζόμαστε και ν’αγωνιζομαστε όπως ζούμε…Έτσι μόνο θα κατορθώσει το Κίνημα να οικοδομήσει την ταυτότητα Sem Terra σ’ένα τρόπο ζωής που θα τη ριζωσει,θα τη δυναμώσει και θα την αναπτύξει για να γίνει η ταυτότητα των ανθρώπων που αγωνίζονται για την ανθρωπότητα. Για τους εκπαιδευτες,αυτά είναι τα ερωτήματα που εξηγούν τη προηγούμενη θεση,για την ταυτότητα δηλαδή που βοηθούμε να δημιουργηθεί:ποιες αξίες(η ποια έλλειψη αξιών) εντοπίζουμε στους εκπαιδευόμενους ακτημονες;Ποιες αξίες βοηθούμαι να καλλιεργηθούν μέσα από την εκπαιδευτική διαδικασία και τις επιλογές που κάνουμε στην κάθε μας συνάντηση με τους εκπαιδευομενους;Τι αλλαγές πρέπει να κάνουμε και ποιες νέες καταστάσεις πρέπει να οργανώσουμε για να είμαστε συνεπείς με το εκπαιδευτικό έργο του MST;Ας πάρουμε υπ’οψη μας τα παρακάτω:αν δεν συγκεντρώσουμε τη προσοχή μας στην εκπαίδευση μας στο πεδίο των θετικών αξιων,τοτε,αυτό που θα κυριαρχήσει στη μελλοντική κοινωνία θα είναι η έλλειψη αξιων(η αρνητικές αξίες) κι έτσι άθελα μας θα έχουμε ενισχύσει τις δεύτερες ανάμεσα στους εκπαιδευομενους,ειτε αυτοι είναι παιδιά, είτε είναι νεοι,ειτε ενήλικες. 4.Διχως μελέτη δεν οδηγούμαστε πουθενα.Μελετη για το Κίνημα σημαίνει ότι προσπαθούμε να κατανοήσουμε σε βάθος την πραγματικοτητα,μαθαινοντας τους τρόπους που θα την αλλαξουν.Αυτο δεν σημαίνει ότι η μελέτη πρέπει να είναι αυτοσκοπός μας αλλά ότι πρέπει να κάνουμε τη μελέτη μέρος της στρατηγικής εξανθρωπισμού των ατόμων και μετασχηματισμού του κοσμου.Γιαυτο το MST περιλαμβάνει τη μελέτη στις βασικές οργανωτικές του αρχες,επειδη δεν είναι δυνατό να διεξαχθεί με σοβαρότητα ο αγώνας για μια Βραζιλία χωρίς μεγάλη ιδιοκτησία στη γη(λατιφουντια)αν δεν αφοσιωθούμε στη μελέτη όσων κάνουμε και στη κατανόηση όσων διακυβεύονται. Η αξιοποίηση της μελέτης ήταν αυτή που αύξησε στο Κίνημα μας το ειδικό βάρος που έχει η εκπαίδευση του λαου.Αλλα δυστυχώς αυτή την αντίληψη για τη μελέτη δεν τη συναντάμε συχνά στα σχολεια.Πολλοι είναι εκείνοι που περνούν χρόνια στα θρανία χωρίς να μελετουν,παρα μόνο παπαγαλίζοντας άχρηστες γνώσεις. Στις μορφωτικές μας συναντησεις,στις σχολικές αίθουσες τι μελετουμε;Ποιες γνώσεις επεξεργαζόμαστε στις διαδικασίες εκμαθησης;Οι διαφορετικές διαστάσεις της ζωής των εκπαιδευομενων,αποτελουν μέρος των προγραμμάτων της EJA;Μελεταμε τις προκλήσεις που απορρέουν από τη νέα αντίληψη για τις καταλήψεις και τους οικισμούς που αυτή τη περίοδο το Κίνημα συζηταει;Μελεταμε την ανάγκη της βιολογικής γεωργιας;Μεταφερουμε στο περιεχόμενο των μαθημάτων μας τις διάφορες κοινωνικές πρακτικές του;Τι είδος γνώσεων κατορθώνουν ν’αφομοιωσουν οι εκπαιδευόμενοι μας από την παιδαγωγική και διδακτική μας προταση;Τα μαθήματα βοηθούν την ανάπτυξη της θεώρησης του κόσμου που εμείς και οι εκπαιδευόμενοι εχουμε;Παιρνουμε πάντα υπ’οψη ότι οι εκπαιδευόμενοι δεν μπορούν να χάνουν το χρόνο τους με χαζά περιεχόμενα μαθημάτων και άχρηστες φλυαρίες; 5.Να μαθαίνουμε από το παρελθόν για να σχεδιάζουμε το μέλλον Το Κίνημα έφτασε ως εδώ καυτό τον τρόπο:μαθαίνοντας από τους προηγούμενους ακτιβιστες,καλλιεργωντας τη μνήμη της ίδιας του της διαδρομης.Η Ιστορία γράφεται σχεδιάζοντας το μέλλον ξεκινώντας από τα διδάγματα του παρελθόντος που καλλιεργούνται στο παρόν.Κι όπως λέει ένα ένα τραγούδι μας,η γη προφυλάσσει τις ριζες,έτσι και η εκπαίδευση πρέπει να προφυλάσσει τις ρίζες διατηρώντας τες στη μνήμη του λαού ,για τη δημιουργία της ιστορικής συνειδησης.Σαν εκπαιδευτες,εχουμε ένα ειδικό χρεος.Οι συναντήσεις μας μπορούν να αποτελέσουν μια ιδιαίτερη στιγμή όπου θα μαθαίνουμε να αναπτύσσουμε τη συλλογική μνήμη και να εξετάζουμε την Ιστορία από περισσότερες πλευρες.Πρεπει να συνειδητοποιήσουμε ότι από εμάς εξαρτάται να μη ξεχάσουμε το χρέος που έχουμε απέναντι στο λαό για τις πληγές που ακόμη δεν έχουν κλείσει…Όλοι οι κάτοικοι των καταυλισμών η των εγκαταστάσεων του MST και τώρα και στο μέλλον αλλά και μέσα από τις νέες γενεες,πρεπει να βοηθήσουν να κλείσουν οι ανοιχτές πληγές που προκάλεσαν οι δολοφονίες συντρόφων σαν τον Antonio Tavares που δολοφονήθηκε από την κυβέρνηση του Jaime Lerner της Πολιτείας του Παρανα την 2 του Μάη του περασμένου χρόνου και τόσων άλλων μαρτύρων του αγώνα των εργαζομενων.Αν τους ξεχασουμε,ο θάνατος τους θα είναι μάταιος και τότε όλοι μας θα είμαστε συνένοχοι σαυτο το έγκλημα. Καμιά οικογένεια άκληρων δεν πρέπει να ξεχάσει την αγροτική της προέλευση και το πώς αυτή συμβάλλει στη διαμόρφωση του βραζιλιάνικου λαου.Ειναι σημαντικό να γνωρίζουν όλοι οι άκληροι το πώς κατέληξαν να γίνουν αγρότες δίχως γη καθώς και ότι έχουν πολλά αδέλφια σ’ολο τον κόσμο που βρίσκονται στην ίδια με αυτούς κατασταση.Σαν εκπαιδευτες,ελπιζουμε να μπορέσουμε να διδαχτούμε απ’αυτή τη μνήμη και να την συντηρήσουμε όχι για να μείνουμε αιχμάλωτοι του παρελθοντος,αλλά αντίθετα για να το θέσουμε σε κίνηση και να σχεδιάσουμε ένα καλλίτερο μέλλον για όλους μας. 6.Ενα απελευθερωτικό εκπαιδευτικό σχέδιο είναι υποχρεωτικά ένα συλλογικό σχεδιο.Το MST είναι μια συλλογικοτητα.Μεσα σαυτο μαθαίνουμε πως η συλλογικοτητα είναι το πιο σημαντικό υποκείμενο του αγώνα για τη γη αλλά και ο μεγάλος δάσκαλος μας.Κανεις δεν καταλαμβάνει τη γη του από μόνος του.Οι καταληψεις,οι καταυλισμοί μας,οι εγκαταστάσεις μας,είναι έργα συλλογικα.Και μέσα από αυτή τη συλλογικοτητα που υλοποιεί αυτές τις πρωτοβουλιες,τα άτομα εκπαιδεύονται όχι από μόνα τους αλλά μέσα σε κοινωνικές σχέσεις που δυναμώνουν την προσωπικότητα τους,μια προσωπικότητα ιδιαίτερη και μοναδική η οποία όμως εκφράζεται στις σχέσεις με άλλους ανθρώπους το ίδιο ιδιαίτερους και το ίδιο μοναδικούς. Η παιδαγωγική του Κινήματος είναι έργο συλλογικο.Ειναι δημιούργημα των Sem Terra και είναι αυτοί που καθρεφτίζονται σαυτην.Ο εκπαιδευτής που θα την πάρει σαν σημείο αναφοράς δεν θα μπορέσει ποτέ να δουλέψει μόνος του,κανωντας του κεφαλιού του.Κανενας εκπαιδευτής δεν μπορεί να εκπαιδεύει διαλογιζομενος μόνο με τον εαυτό του.Μονο η κολεχτίβα των εκπαιδευτων,σε διάλογο με την κολεχτίβα των εκπαιδευομενων,μπορουν να προγραμματίσουν και να υλοποιήσουν εκπαιδευτικές πρακτικές αντίστοιχες με το πρόγραμμα διαμόρφωσης των ανθρώπων του Κινήματος. 7.Ο εκπαιδευτής πιο πολύ εκπαιδεύει μέσα από τη συμπεριφορά του,παρα μέσα από τα λόγια του. Η δύναμη του Κινήματος δεν βρίσκεται στα λόγια του αλλά,συνολικα,στις δραστηριότητες και στις συμπεριφορές των ακτημόνων που τα κάνουν πραξεις.Οι πρακτικές και οι συμπεριφορές της κολεχτίβας είναι αυτές που εκπαιδεύουν τα άτομα που συμμετέχουν άμεσα στο Κίνημα η έχουν κάποια σχέση με αυτό.Γιαυτο σαν σημείο αναφοράς των εκπαιδευτών παίρνουμε ανθρώπους σαν τον Paulo Freire και τον Che Guevara.Αυτοί δεν υπήρξαν εκπαιδευτές μόνο για όσα είπαν η εγραψαν,αλλά και με την αποδειγμένη συνέπεια μεταξύ όσων σκεφτηκαν,ειπαν,εκαναν και εζησαν,σαν άτομα και σαν λαϊκοί αγωνιστές. Εξ’αλλου το να είναι κάποιος εκπαιδευτής είναι και τρόπος ζωης.Ειναι ένας τρόπος να βρίσκεσαι κοντά στο λαο,ένα ζωντανό μήνυμα των αξιων,των πεποιθησεων,των συναισθηματων,της συνείδησης που μας κινεί και που θέλουμε να υπερασπίσουμε στην οργάνωση μας.Η ολοκληρωμένη συμμετοχή δεν είναι κάτι το εύκολο και μόνο η συλλογική πρακτική μπορεί να μας βοηθήσει στη διαδικασία κριτικής και αυτοκριτικης,στις αποδοκιμασίες και τους επαίνους που βοηθούν να καταλάβουμε πότε βγαίνουμε από το στόχο μας αλλά που συγχρόνως μας συσπειρώνουν για τη συνέχιση της πορείας μας. Είναι σημαντικό να εφαρμόζουμε τις καθημερινές σχέσεις του Κινήματος και να σκεφτόμαστε τις κατευθύνσεις της συμπεριφοράς που η κολεχτίβα περιμένει από εμάς. Ορισμένες κατευθύνσεις είναι και οι εξής:  Η στράτευση :To Κίνημα δυναμώνει όταν τα άτομα εκπληρώνουν τις υποχρεώσεις τους σαν στρατευμενοι,δηλαδη όταν τίθενται στην υπηρεσία της οργάνωσης και του αγωνα,δινοντας πολιτική χροιά σε κάθε πράξη της καθημερινότητας τους.  Η υπεράσπιση των αξιών και τηςαποτελεσματικοτητας της πρακτικής:οι αξίες μας στηρίζουν και το μεγαλύτερο προσόν μας είναι η ικανότητα να πράττουμε ακόμη κι όταν οι αντικειμενικές συνθήκες είναι σε βάρος μας.Εκπαιδευτες απόφοιτοι αυτής της παιδαγωγικής δε διστάζουν να ριχτούν στην πρακτικη,οικοδομοντας μαζί με το λαο,τις συνθήκες της δραστηριότητας μας,χωρίς να περιμένουν να βρουν το φαΐ έτοιμο στο πιατο.Οι εκπαιδεύτριες και οι εκπαιδευτες,τις αξίες που διδασκουν,τις αποδεικνύουν μέσα στην ίδια τη διαδικασία της πράξης και της οργάνωσης της,μαζι με τους άλλους  Η ικανότητα να δουλεύουμε μέσα από τις αντιθέσεις και τις συγκρούσεις:λέμε πάντα ότι στον αγωνα,για να επιταχυνθεί η διαμόρφωση της συνειδησης,δεν υπάρχει καλλίτερη μέθοδος από τις συνθήκες συγκρουσης,επειδη αυτές αποκαλύπτουν τις αντιθέσεις που κινούν την πραγματικοτητα.Στο Κινημα,ζουμε πολλές στιγμές όξυνσης και συγκρουσης,όχι μόνο με τους αντίπαλους της αγροτικής μεταρυθμισης,αλλά και με τους συντρόφους μας και εμάς τους ιδιους.Τοτε μαθαίνουμε πως τα άτομα διαμορφώνονται ζώντας και επηρεαζόμενοι από τις αντιθέσεις κα τις συγκρούσεις και όχι αποφεύγοντας αυτές.Συνεπως,σαν εκπαιδευτές του Κινηματος,πρεπει να καταλάβουμε ότι είναι αδύνατο να κατορθώσουμε να εκπαιδεύσουμε χωρίς να δημιουργήσουμε συγκρούσεις η να αντιμετωπίσουμε αντιφάσεις μέσα από τις οποίες θα βγαίνουμε κάθε φορά ακόμη πιο δυνατοι,εάν βέβαια μπορέσουμε να τις αξιοποιήσουμε βγάζοντας κάθε φορά τα αναγκαία συμπεράσματα.  Η ικανότητα σε ειδικά καθήκοντα:αν ο αγώνας δεν διεξάγεται σωστα,τοτε το Κίνημα θα αποδυναμοθει.Γιαυτο δίνουμε μεγάλη σημασία στους χρόνους και τα όρια εκμάθησης των μελών μας,εξειδικευοντας τα σε συγκεκριμένους ρολους.Για να εκπαιδεύσεις πρέπει να ξέρεις να εκπαιδευεις.Να μαθαίνεις πως αποκτιέται η παιδαγωγική ευαισθητοποιηση,πως κατακτώνται οι γνώσεις και οι τεχνολογιες,να ασκείς διδακτικές και μεθόδους εκμάθησης που να δίνουν μεγαλύτερη αξία στη γνώση και τους τρόπους έκφρασης των εκπαιδευόμενων…Αν η δουλειά μου είναι να μάθω γράμματα στους νέους και τους ενήλικες κι εγώ δεν δείχνω ικανός για κάτι τέτοιο και δεν προσπαθώ να βελτιωθω,τοτε προδιδω την κολεχτιβα που μου ανέθεσε αυτό το καθήκον. 8.Οι άνθρωποι εκπαιδεύονται κατά την υλοποίηση των δραστηριοτήτων τους και στις κοινωνικές σχέσεις που οικοδομούν μέσα από αυτές τις δραστηριοτητες.Η ζωή είναι δραστηριοτητα,ελεγε ο Μαρξ.Ο λαός εκπαιδεύεται μέσα από τις δραστηριότητες του,λέει η πρακτική του MST.Από τη δράση μας προκύπτει η ανάγκη να σκεφτούμε τους στόχους και τα επόμενα βηματα.Ο τρόπος που το Κίνημα αναπτύσσει τη στρατηγική του είναι ο εξής:δημιουργεί το περιεχόμενο της επέμβασης του και μαθαίνει να το αναλύει αρχίζοντας από την ίδια την κίνηση που παράγει η δράση του αυτή. Τα πρόσωπα που επιλέγονται να συμμετέχουν στα τμήματα εκπαιδευσης,είναι όσα έχουν ήδη μια σχετική εμπειρία μέσα στην οργανωση.Το συμπέρασμα που βγάζουμε είναι ότι αυτή η σειρά μαθημάτων που οργανώνεται για να προσδιορίσει την πρακτική δραση,έχει πολύ μεγάλες πιθανότητες να μη πέσει στο κενο.Και γιαυτο,επιπλεον,το λόγο το παιδαγωγικό μας σκεπτικό υποστηρίζει τη συγκέντρωση των παραγωγικών πρακτικών στις εκπαιδευτικές διαδικασίες και τη σύνδεση διδασκαλίας και εξάσκησης(Για εμβάθυνση αυτού του μαθήματος καθώς και αλλων,μπορουμε να ανατρέξουμε στα Τετράδια Εκπαίδευσης του MST και ειδικότερα το Νο 8,Principios da educaca no MST,1996 και το Ν9, Como fazemos a escola de educacao fundamental,1999) Σαν εκπαιδευτές νέων και ενήλικων πρέπει να αναρωτηθούμε:στις συγκεντρώσεις μας η στα μαθηματα,τι είναι πιο σημαντικο,οι δραστηριότητες η οι συζητησεις;Ποιες δραστηριότητες εκτελούν οι εκπαιδευομενοι;Τι παράγουν αυτές οι δραστηριοτητες;Στα μαθήματα σχετικά με τη γλώσσα και τους αριθμους,είμαστε ο τύπος του εκπαιδευτή που προτρέπει τους εκπαιδευόμενους στη παραγωγή και την ανάγνωση κειμενων,στη λύση των πραγματικών προβλημάτων εκμάθησης από τα πρώτα κι ολας μαθήματα η αναβάλλουμε αυτές τις δραστηριότητες μέχρις ότου οι μαθητές κουραστούν αφού δεν κάνουν αυτά για τα οποία έχουν έλθει; 9.Εκπαιδευω σημαίνει κάτι παραπάνω από τον απλό αλφαβητισμο και είναι ανάγκη να εκπαιδεύουμε ακολουθώντας διαφορετικούς τροπους.Η πορεία των αγώνων του MST μας διδάσκει ότι έχουμε μια σοβαρή υποχρέωση :ν’αλφαβητισουμε μαζικά όλο το λαό με τη προοπτική να μάθει να <<διαβάζει>>την πραγματικότητα της χώρας μας και να την <<ξαναγράψει>>.Από την πείρα που αποκτήσαμε με τους Sem Terra βγαίνουν δυο συμπερασματα.Το πρώτο είναι ότι δεν μπορούμε να περιορίσουμε την EJA στα εισαγωγικά μαθήματα ιδιοποίησης γλωσσικών κωδικων,δηλαδη τον απλό αλφαβητισμο.Αυτο που τελικά επιδιώκουμε είναι να εντάξουμε τους νέους και τους ενήλικες που ζουν στους οικισμούς μας σ’ένα κίνημα εκπαιδευτικό που δεν θα τελειώνει ποτέ .Να γνωρίσουμε τον κοσμο,να γνωρίσουμε την πραγματικότητα της χώρας μας,να γνωρίσουμε και να εκφράσουμε τις διάφορες πλευρές της ζωής μας,όλα αυτά είναι κομμάτια μιας διαδικασίας εκπαιδευτικής δίχως τελος.Αυτες οι πρακτικές μπορούν να συνεχίζονται μέσα από τη τυπική σχολική διαδικασία είτε όχι,χρειαζονται, όμως,χρονους και χώρους ειδικούς αλλά και θέληση από την οργάνωση μας και τους εκπαιδευτές της. Το δεύτερο συμπέρασμα της παιδαγωγικής του Κινήματος μας είναι ότι οι γλώσσες διδασκαλίας είναι διαφορετικες.Η γλώσσα π.χ. των γραμμάτων και των γραπτών αριθμών είναι μια από αυτές και οπωσδήποτε πολύ βασικη.Αλλα στην καθημερινότητα του Κινήματος υπάρχουν κι άλλοι κώδικες που πρέπει να διαβάσουμε και να εμπεδωσουμε,διχως τους οποίους δεν μπορεί να ολοκληρωθεί η ταυτότητα των Sem Terra.Ο <<διαβασμένος>> Sem Terra είναι αυτός που κατέχει για παράδειγμα την γλώσσα του μυστικισμού και της παιδαγωγικής του,η οποία συνδυάζει συμβολα,χειρονομιες,μνημη,συναισθηματα.Ειναι μια γλώσσα που έχει σχέση με την ηθικη,την αισθητικη,την πολιτική.Μια άλλη γλώσσα των Sem Terra είναι η γλώσσα της συλλογικής οργάνωσης :κάθε ημέρα μαθαίνουμε τους κωδικούς της οργανικοτητας του Κινηματος,μαθαινοντας το πώς να συμμετέχουμε σαυτο.Μια άλλη γλώσσα είναι αυτή της τεχνολογίας που βοηθάει στην εξειδίκευση των παραγωγικών δραστηριοτήτων του Κινήματος στην παραγωγη,στην επικοινωνια,στην εκπαίδευση…Συνεπως,ουσιαστικα,κανενας δεν είναι τελείως αναλφαβητος,μιας και όλοι γνωρίζουν κάποια γλώσσα. Σαν εκπαιδευτές πρέπει να ψάξουμε να βρούμε σε ποιες γλώσσες οι μαθητές μας είναι έμπειροι (και μπορούν ακόμη κι εμάς να διδάξουν) κι επιπλέον να αξιολογήσουμε και να ενισχύσουμε το μοίρασμα αυτών των γνωσεων,προτρεποντας τη συλλογικοτητα να κάνει κτήμα της τις νέες γλωσσες.Ολα αυτά τα κάναμε στα μαθηματα;Στα σχολεία μας; 10.Η αλλαγή είναι δύσκολη αλλά εφικτή. Αυτή τη φράση την έγραψε και την επανέλαβε πολλές φορές ο Paulo Freire στα τελευταία του κείμενα πριν από το θάνατο του το 1997.Σ’ένα από αυτά έλεγε :Η μήτρα της ελπίδας είναι η ίδια μαυτη της εκπαίδευσης του ανθρώπου δηλαδή το ανολοκλήρωτο της ύπαρξης του για το οποίο έχει αποκτήσει πλήρη συνειδηση.Θα ήταν τεράστια αντίφαση αν,ο ανθρωπος,οντας ανολοκλήρωτος και έχοντας συνείδηση αυτής της καταστασης,δεν έπαιρνε μέρος σε μια συνεχή διαδικασία ελπιδοφόρας αναζητησης.Η διαδικασία αυτή είναι η εκπαιδευση.Αλλα επειδή καταπιεζόμαστε από ένα πλήθος περιορισμών (από εμπόδια που δύσκολα μπορούμε να τα ξεπερασουμε,από κυρίαρχες επιρροές μιας μοιρολατρικής αντίληψης της Ιστοριας,από την εξουσία της νεοφιλελεύθερης ιδεολογίας η διεστραμμένη ηθική της οποίας βασίζεται στους νόμους της αγοράς) ποτέ δεν είχαμε μεγαλύτερη ανάγκη να τονισουμε,στα πλαίσια της εκπαιδευτικής μας πρακτικης,την αξία της ελπιδας.Ετσι,αναμεσα στα διάφορα βασικά γνωστικά αντικείμενα της εκπαιδευτικής και μαθησιακής πρακτικης,προοδευτικης η συντηριτικης,προβαλλει το ότι:Η αλλαγή είναι δύσκολη αλλά εφικτή. Για τους Sem Terra και για το ίδιο ζήτημα ο Paulo Freire σ’ένα άλλο κείμενο του έλεγε:αν πιστεύανε στα λόγια των διάφορων θεσμικών παραγόντων και παρατούσαν τις καταλήψεις και γυρνούσαν στα σπίτια τους,δηλαδη στην άρνηση του ίδιου τους του εαυτου,τοτε,για μια ακόμη φορά η αγροτική μεταρρύθμιση θα έμπαινε στο αρχειο.Σαυτους τους ακληρους,στον αντικομφορμισμό τους,στην αποφασιστικότητα τους να συνεργαστούν για τον εκδημοκρατισμό αυτής της χωρας,οφειλουμε περισσότερα απ’οσα μερικές φορές μπορούμε να σκεφτούμε…Αυτοί οι άκληροι κάνουν ελπιδοφόρα την πορεία όσων γνωρίζουν ότι τα πράγματα μπορούν ν’αλλαξουν.(Freire, Paulo.Pedagogia da Indignicao.Cartas pedagogicas e outros escritos.Sao Paulo :UNESP,2000). Πράγματι το MST δεν θα υπήρχε η θα είχε ήδη αποτύχει αν στη καθημερινή του δράση δεν έπαιρνε υπ’οψη του αυτά τα μαθηματα.Και είναι μια διαρκής πρόκληση να συνεχίζουμε να εκπαιδεύουμε το κάθε άτομο με μαθήματα που το ίδιο το Κίνημα παράγει μέσα από τουςαγωνες του,τα οποία όμως δεν αφομοιώνονται από όλους σαν τρόπο που πρέπει να βλέπουμε και να ζούμε στον κοσμο,σαν τρόπο οικοδόμησης των νέων κοινοτητων,των νέων οικισμών… Το μάθημα που μετατρέπεται σε ερώτημα: είναι αυτή η βασική αρχή που χαρακτηρίζει τη δράση μας σαν εκπαιδευτές νέων και ενήλικων; Διαθέτουμε συγκεκριμένα παραδείγματα καταστάσεων της εκπαιδευτικής μας πρακτικής όπου πειραματιζόμαστε με το ότι είναι δύσκολο να αλλαξουμε,αλλά είναι εφικτο;Είναι αυτό ακριβώς το συναίσθημα και η πεποίθηση που ενισχύουμε με την πρακτική μας;Μπορουμε να σκεφτούμε μαζί με τους μαθητές μας τι αλλάξαμε στη ζωή μας και τι πρέπει ακόμη ν’αλλαξουμε;Θελουμε ν’αλλαξουμε; Ίσως ο ίδιος ο Paulo Freire, αν ζουσε,να μας ρωτούσε αυτό :δουλεύουμε συλλογικά για να αποκτήσουμε επαναστατικές συμπεριφορες,σφυρηλατημενες στον αγώνα για τη γη και τη ζωή σαν κι αυτές που μας μπάζουν στη διαδικασία του ριζικού μετασχηματισμού του κόσμου ; Ας ελπίσουμε πως η διαδικασία διαμόρφωσης μας σε Κίνημα θα μας βοηθήσει να απαντήσουμε σε πολλά ερωτήματα και να μπορέσουμε να βάλλουμε κι αλλά και επιπλέον να είμαστε κάθε φορά και πιο συνεπείς με τα παιδαγωγικά μαθήματα που δίνουν ζωή και υπόληψη σε πολλούς. Roseli Salete Caldart ΤΟΜΕΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΟΥ MST-Ιούνης του 2000

Αρχεία:

Προσθέστε περισσότερες πληροφορίες

To μέγιστο μέγεθος των αρχείων είναι 16ΜΒ. Επιτρέπονται όλες οι γνωστές καταλήξεις αρχείων εικόνας,ήχου, βίντεο. ΠΡΟΣΟΧΗ! Για να υπάρχει η δυνατότα embed ενός video πρέπει να είναι της μορφής mp4 ή ogg.

Νέο! Επιλέξτε ποιά εικόνα θα απεικονίζεται στην αρχή του σχόλιου.

Creative Commons License

Όλα τα περιεχόμενα αυτού του δικτυακού τόπου είναι ελεύθερα προς αντιγραφή, διανομή, προβολή και μεταποίηση, αρκεί να συνεχίσουν να διατίθενται, αυτά και τα παράγωγα έργα που πιθανώς προκύψουν, εξίσου ελεύθερα, υπό τους όρους της άδειας χρήσης Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License