ΣΤΕΝΤΙΛΕ, Ι: συνέντευξη με τον ηγέτη των βραζιλιάνων ακτημόων του MST

To MST είναι ένα τεράστιο κίνημα ακτημόνων αγροτών. Η συνέντευξη του Ζοάο Πέτρο Στέντιλε στη New Left Review (στο λινκ θα την βρείτε στα αγγλικά) αποτελεί ένα πολύ σημαντικό κείμενο για τα κοινωικά κινήματα. Προς το παρόν δημοσιεύω τη μισή, περιμένοντας τον/την σύντροφο Ω. να τελειώσει την άλλη μισή. Περισσότερα του Στέντιλε θα βρείτε στο http://athens.indymedia.org/front.php3?lang=el&article_id=36519 αλλά και πολλές φωτογραφίες από τη δράση του MST αν βάλετε τα αρχικά του ψαχτήρι... Καλό κουράγιο!

post image

Λεζάντα της φωτογραφίας: 13 Σεπτεμβρίου 2000, 400 μέλη του MST εισβάλλουν στην φάρμα του (τότε) προέδρου της Βραζιλίας, Fernando Henrique Cardoso (AP Photo/Eraldo Peres). Από τη «New Left Review» νο 15, Μάιος-Ιούνιος 2002 Ένας από τους ηγέτες του κινήματος MST (Sem Terra) της Βραζιλίας εξηγεί την ιστορία και τη γεωγραφία του μεγαλύτερου κινήματος φτωχών αγροτών στον κόσμο. Πώς να καταλάβετε τη γη, να κινητοποιήσετε κόσμο σε υποστήριξη καταληψιών, να αντισταθείτε στα ΜΜΕ και το κράτος κάτω από την τροπική ταμπέλα του Τρίτου Τρόπου. ΟΙ ΑΚΤΗΜΟΝΕΣ ΜΕΡΑΡΧΙΕΣ ΤΟΥ ΖΟΑΟ ΠΕΔΡΟ ΣΤΕΝΤΙΛΕ Το Κίνημα Ακτημόνων (Sem Terra) της Βραζιλίας Από ποια περιοχή της Βραζιλίας προέρχεστε; Ποιο ήταν το οικογενειακό υπόβαθρο και η εκπαίδευσή σας; Γεννήθηκα το 1953 στο Rio Grande do Sul και μεγάλωσα στο οικογενειακό αγρόκτημα του γονέα μου μέχρι περίπου τα δεκαοχτώ μου. Υπήρχε μια κοινότητα των μικρών αγροτών ιταλικής καταγωγής στην περιοχή -αποκίστηκε το δέκατο έννατο αιώνα από χωρικούς από την τότε αυστροουγγρική αυτοκρατορία. Η οικογένεια της μητέρας μου καταγόταν από το Βένετο, του πατέρα μου από το σημερινό ιταλικό Τιρόλο. Ο παππούς μου ήρθε στη Βραζιλία το 1899. Ήταν αγρότης κι αυτός. Οι παππούδες και γιαγιάδες μου ήταν σχεδόν απόλυτα αναλφάβητοι, αλλά ο πατέρας και η μητέρα μου είχαν κάνει τρία χρόνια στο δημοτικό. Αλλά η δεκαετία του '60 ήταν η περίοδος εκβιομηχάνιης, και οι αδελφοί και οι αδελφές μου είχαν ήδη ευρύτερους ορίζοντες ήθελαν να σπουδάσουν. Ένας τους έγινε μεταλλουργός. Μερικοί από τους υπόλοιπους πήγαν στην πόλη. Η μεγαλύτερη επιρροή πάνω μου σ' εκείνο το στάδιο ήταν η καθολική εκκλησία -- ιδιαίτερα οι καπουτσίνοι μοναχοί. Σ' όλες τις αποικισμένες περιφέρειες του Rio Grande do Sul - την Colonia, την Caxias do Sul, τη Bento Goncalves και τις γύρω περιοχές- η εκκλησία είχε πολύ ισχυρή παρουσία, και οι καπουτσίνοι έκαναν πολύ ενδιαφέρουσα δουλειά, κήρυσσαν ενάντια στην αδικία και αναδείκνυαν κοινωνικά ζητήματα. Οφείλω την εκπαίδευσή μου σ΄ένα θείο μου, καπουτσίνο, ο οποίος με βοήθησε να γραφτώ στο καθολικό δημοτικό σχολείο όπου δίδασκαν ένα ολόκληρο πρόγραμμα. Μ΄ άρεσε το διάβασμα και στο τελευταίο έτος έκανα τα χαρτιά μου για την ανώτερη σειρά μαθημάτων. Ζούσα στο σπίτι ενός θείου μου μέχρι τότε, επειδή ο πατέρας μου είχε πεθάνει. Δούλευα στα χωράφια την ημέρα και μελετούσα τη νύχτα, περπατώντας δέκα χιλιόμετρα μέχρι το σχολείο. Ήξερα ότι ήθελα να συνεχίσω τη μόρφωσή μου κι έτσι κίνησα για το Πόρτο Αλέγκρε. Εργάστηκα σε διάφορες δουλειές, κερδίζοντας το ψωμί μου την ημέρα και διαβάζοντας οικονομικά τή νύχτα. Το δεύτερο έτος μου στο Πόρτο Αλέγκρε στάθηκα τυχερός. Κυρήχθηκε ένα διαγωνισμός για την κρατική Υπηρεσία Γεωργίας του Rio Grande do Sul. Ήμουν από αγροτική οικογένεια και καταλάβαινα τη γεωργία: αποφάσισα πως αυτός ήταν ο δρόμος που έπρεπε να πάρω. Με την Υπηρεσία Γεωργίας, θα ταξίδευα πολύ σε όλη τη χώρα κι επιπλέον η εργασία μου θα συνδεόταν με τις ζωές των αγροτών. Πήρα τη θέση και από εκεί και πέρα ανακατεύτηκα με το τοπικό Sindicato dos Trabalhadores Rurais (Ενωση Εργατών Γης), ειδικά εργαζομένων σε αμπέλια. Η πρώτη εμπειρία μου ως κοινωνικός ακτιβιστής ήταν η συνεργασία μου με τα μέλη της ένωσης για να υπολογίσουμε την τιμή των σταφυλιών. Κάθε χρόνο γινόταν μάχη με τους αγοραστές γι' αυτό το θέμα -οι μεγάλοι οινοποιοί ανακοίνωναν ένα ποσό και κανένας από τους καλλιεργητές δεν μπορούσε να το αμφισβητήσει, δεδομένου ότι δεν είχαν καμία ιδέα πώς να υπολογίσουν τι άξιχε πραγματικά η συγκομιδή Γυρίζαμε όλες τις κοινότητες, καθόμασταν κάτω με τους αγρότες και επιλύαμε πόσο κόστιζε πραγματικά η παραγωγή ενός κιλού σταφυλιών, από το φύτεμα του αμπελιού μέχρι τη συγκομιδή που γινόταν με τα χέρια. Επειδή σπούδαζα οικονομικά, ήμουν σε θέση να βοηθήσω. Με αυτή τη διαδικασία, οι αγρότες συνειδητοποιούνταν όλο και περισσότερο, συγκεντρώθηκαν και άρχισαν να αντιμετωπίζουν τους παραγωγούς κρασιού. Αυτό συνέπεσε με την είσοδο των πολυεθνικών μέσα σε την αγορά, και κερδίσαμε μερικές σημαντικές νίκες - παρατηρήθηκε ένα άλμα στη μέση τιμή που οι αγρότες πήραν για τα σταφύλια τους. Ταυτοχρόνως, διατήρησα τους δεσμούς μου με την εκκλησία, και όταν ιδρύθηκε το Commissao Pastoral da Terra (Ποιμενική Επιτροπή για τη Γη) το 1975, τους συνάντησα για να συζητήσουμε πώς θα οργανώσουμε τους αγρότες. Το 1976, κέρδισα μια υποτροφία από το Υπουργείο Γεωργίας για να σπουδάσω στο Μεξικό για δύο χρόνια. Εκεί ήταν που συνάντησα το Francisco Juliao, από τον οποίο έμαθα πάρα πολλά [ 1 ]. Μου έκανε πάντα μόνο δύο ερωτήσεις : «Τι έκανες λάθος;» και «τι έκανες σωστά;». Ήταν μεγάλο προνόμιο να είμαι στο UNAM (ΣτΜ το Αυτόνομο Πανεπιστήμιο του Μεξικού, που ακόμα συνεχίζει την αριστερή του παράδοση) ταυτόχρονα με μερικούς από τους σημαντικότερους εξόριστους διανοούμενους της βραζιλιάνικης αριστεράς, όπως ο Rui Mauro Marini, ο οποίος παρέδιδε μαθήματα για «Το Κεφάλαιο» του Μαρξ, ο Teotonio dos Santos, ο ίδιος, που έκανε κοινωνιολογία, η Vania Bambirra που μας δίδαξε τη θεωρία της εξάρτησης. Επικεντρώθηκα κυρίως στα αγροτικά ζητήματα αλλά πήρα και μερικά μαθήματα στα οικονομικά και άλλους τομείς. Υπήρχαν εκεί καθηγητές από άλλες λατινοαμερικανικές χώρες, εξόριστοι κι αυτοί στο Μεξικό: ο Pedro Vuskovic, υπουργός οικονομικών του Αλιέντε, ο Jacques Chonchol, επίσης υπουργός του Αλιέντε για την αγροτική μεταρρύθμιση. Ήμουν πολύ νέος, αλλά έμαθα καταπληκτικά πράγματα απ' αυτούς. Πρέπει να ήταν η καλύτερη περίοδος της ζωής μου. Ποια είναι η προέλευση του Κινήματος Ακτημόνων MST; Το MST υπήρξε το αποτέλεσμα της σύγκλισης τριών βασικών παραγόντων. Πρώτον, η οικονομική κρίση του τέλου της δεκαετίας του '70 έβαλε τέλος στον κύκλο εκβιομηχάνισης στη Βραζιλία, που τον είχε αρχίσει ο Kubitschek το 1956. Οι νέοι παρατούσαν τα χωράφια για την πόλη κι εύρσκαν δουλειά αρκετά εύκολα. Τώρα έπρεπε να μείνουν στην επαρχία και να βγάλουν το ψωμί τους εκεί. Ο δεύτερος παράγοντας ήταν η δουλειά των καλόγερων [ΣτΜ, υπενθυμίζουμε, των καλόγερων της θεολογίας της Απελευθέρωσης]. Στη δεκαετία του '60, η καθολική εκκλησία είχε υποστηρίξει κατά μεγάλο μέρος τη στρατιωτική δικτατορία, αλλά με τη ζύμωση και την ανάπτυξη της θεολογίας απελευθέρωσης παρατηρήθηκε μια αλλαγή πορείας, εμφανίστηκε το CPT (Ποιμενική Επιτροπή για τη Γη) και δημιουργήθηκε ένα στρώμα προοδευτικών επισκόπων. Παλιά η γραμμή ήταν: «καμία ανάγκη ανησυχίας, έχετε κερδίσει τα χωράφια σας στον ουρανό». Τώρα ήταν: «δεδομένου ότι έχετε ήδη κερδίσει τα χωράφια σας στον ουρανό, μπορείτε να αγωνιστείτε και για τα επίγεια χωράφια σας». Οι μοναχοί διαδραμάτισαν πολύ καλό ρόλο στη διέγερση των αγροτών και την οργάνωσή τους. Ο τρίτος παράγοντας ήταν ο όλο και πιο έντονος αγώνας ενάντια στη στρατιωτική δικτατορία προς το τέλος της δεκαετίας του '70, ο οποίος μετασχημάτισε αυτόματα ακόμη και τις τοπικές εργασιακές συγκρούσεις σε πολιτικές μάχες ενάντια στην κυβέρνηση. Μπροστά σε αυτή την κατάσταση οι καταλήψεις εδαφών άρχισαν να διαδίδονται σε όλο το νότο, το βορρά και τα βορειοανατολικά. Καμια απ' αυτές δεν υπήρξε αυθόρμητη -όλες προγραμματίστηκαν σαφώς και οργανώθηκαν από τοπικούς αγωνιστές- αλλά δεν υπήρξε καμία σύνδεση μεταξύ τους. Από το 1978 και μετά, άρχισαν οι πρώτες μεγάλες απεργίες στις πόλεις: υπήρξαν καλό παράδειγμα πώς να πάψουμε να φοβόμαστε. Την πενταετία από το 1978 ως το 1983 -που μπορείτε να τη θεωρήσετε ως τη γένεση του κινήματός μας- παρατηρήθηκε ένα ξέσπασμα μεγάλης κλίμακας σε καταλήψεις εδάφους, και οι άνθρωποι άρχισαν πραγματικά να χάνουν το φόβο τους ενάντια στη δικτατορία. Ο ρόλος του CPT ήταν κρίσιμης σημασίας εδώ: η εκκλησία ήταν ο μόνος φορέας που διέθετα αυτό που μπορείτε ν' αποκαλέσετε «διακλαδωμένη οργάνωση» σε ολόκληρη τη χώρα. Σύντομα συνειδητοποίησαν ότι αυτές οι καταλήψεις συνέβαιναν σε διαφορετικές περιοχές, και άρχισαν τις συνεδριάσεις μεταξύ των τοπικών ηγετών. Είχα ήδη βοηθήσει να οργανωθούν διάφορες ενέργειες στο Rio Grande do Sul, η πρώτη το Σεπτέμβριο του 1979. Το CPT με έφερε σε επαφή και με άλλους συντρόφους και αρχίσαμε να έχουμε [τακτικές] εθνικές συνεδριάσεις πάνω στις γραμμές που είχαμε συζητήσει με το Juliao. Οι αγρότες συζητούσαν για τα πράγματα, μετον τρόπο τους: «Πώς το κάνετε αυτό στα βορειοανατολικά;», η «Τι κάνετε γι' αυτό στο βορρά;». Σιγά-σιγά, καταλάβαμε ότι αντιμετωπίζαμε τα ίδια προβλήματα, και πειραματιζόμασταν σε παρόμοιες λύσεις. Όλο το 1983 και το 1984 είχαμε μεγάλες συζητήσεις για το πώς να χτίσουμε μια οργάνωση που θα διέδιδε τον αγώνα για τη γη - και, προ πάντων, μια οργάνωση που θα μπορούσε να μετασχηματίσει αυτές τις τοπικές συγκρούσεις σε μια σημαντική μάχη για την αγροτική μεταρρύθμιση. Ξέραμε ότι δεν θα άλλαζε τίποτα εάν απλώς συγκεντρώναμε μερικές οικογένειες. τις βάζαμε να μετακομίσουν στο αχρησιμοποίητο έδαφος και μετά λέγαμε ότι αυτό ήταν όλο. Ξέραμε πολύ καλά ενήμεροι από τους αγροτικούς αγώνες του παρελθόντος ότι εάν οι αγρότες δεν αυτοοργανωθούνι, αν δεν παλέψουν για περισσότερο από ένα σκέτο κομμάτι γης, δεν θα κατακτήσουν ποτέ σε μια ευρύτερη ταξική συνείδηση και δεν θα είναι σε θέση να ανταποκριθούν στα ελλοχεύοντα προβλήματα -- επειδή η γη από μόνη της δεν ελευθερώνει τον αγρότη από την εκμετάλλευση. Τον Ιανουάριο του 1984 οργανώσαμε μια Εθνική Συνάντηση (Encontro Nacional) στο Cascavel της πολιτείας Παρανά, όπου αναλύσαμε όλα αυτά τα ζητήματα και καταλήξαμε να συστήσουμε μια οργάνωση. Το όνομά της δεν είχε καμία μεγάλη σημασία αλλά ο Τύπος μας είχε ήδη βγάλει ένα παρατσούκλι. Κάθε φορά που καταλαμβάναμε κάποια χωράφια, οι εφημερίδες έλεγαν «Νάτοι πάλι οι Ακτήμονες (Sem Terra)». Ωραία, λοιπόν, αφού μας αποκαλούσαν έτσι, κι εμείς θα γινόμασταν «Movimento dos Sem Terra». Ιδεολογικά, είχαμε την τάση να αποκληθούμε «Κίνημα των εργαζομένων για την αγροτική μεταρρύθμιση», επειδή η ιδέα ήταν να χτιστεί μια κοινωνική δύναμη που θα πήγαινε πέρα από τον απλό αγώνα για την απόκτηση σκέτης γης. Αλλά η ιστορία δεν εξαρτάται ποτέ εξ ολοκλήρου από τις προθέσεις των ανθρώπων. Πήραμε τη φήμη μας ως «Sem Terra», έτσι το όνομα μας κόλλησε. Το μόνο που κάναμε πλέον εμείς ήταν να επινοήσουμε τη σύντμηση: MST. Μια άλλη σημαντική απόφαση που λάβαμε σ' εκείνη την Εθνική Συνέλευση ήταν να αυτοοργανωθούμε ως αυτόνομο κίνημα, ανεξάρτητο από τα πολιτικά κόμματα. Η ανάλυσή μας για τα αγροτικά κινήματα της Λατιμικής Αμερικής και της Βραζιλίας, μας διδάσκει ότι όποτε ένα μαζικό κίνημα υποτάχθηκε σε ένα κόμμα, αποδυναμώθηκε από την επιρροή των ενδοκομματικών διχασμών και των φραξιονιστικών διαμαχών. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν εκτιμούμε τα κόμματα ή πως σκεφτόμαστε ότι είναι κακό να εντασσόμαστε σ' αυτά. Σημαίνει ότι το κίνημά μας έπρεπε να είναι ελεύθερο από κάθε εξωτερική πολιτική καθοδήγηση. Έπρεπε, ακόμη, να είναι ανεξάρτητο από την Καθολική Εκκλησία. Πολλοί από οτυς αγρότες μας επηρεάζονταν σημαντικά από την Εκκλησσία και υποστήριζαν ότι αφού [αυτή] μας έχει βοηθήσει τόσο πολύ, θα έπρεπε [κι εμείς] να σχηματίσουμε ένα κίνημα χριστιανών για την αγροτική μεταρρύθμιση. Ευτυχώς, μερικοί από τους πλέον συνειδητοποιημένους πολιτικά συντρόφους προέρχονταν από την Εκκλησία. Από την προηγούμενη εμπειρία τους με την Acao Catolica και από τα JOC, μας προειδοποίηαν πρώτοι για μια τέτοια προοπτική. Από τη στιγμή που ένας επίσκοπος φτάνει σε διαφορετική απόδαση από μια μαζική οργάνωση, η οργάνωση έχει ξοφλήσει. Καθορίσαμε, ακόμη τότε, και τις γενικές τακτικές που θα χρησιμοποιούσαμε. Επειδή είμασταν πεπεισμένοι ότι η πάλη για αγροτική μεταρρύθμιση μπορούσε να προχωρήσει μόνο εάν ήταν μια μαζική πάλη, έπρεπε να προσπαθήσουμε να βάλουμε σ' αυτήν όσο περισσότερο κόσμο μπορούσαμε. hed. Όταν ξεκινάμε για μια κατάληψη γης, πρέπει να τους πάρουμε όλους μαζί μας: πατεράδες, μανάδες, γιούς, κόρες, γέρους, παιδιά, όλο το τσούρμο. Κι ακόμα καταστρώσαμε ένανκατάλογο με τους δέκα-δώδεκα αντικειμενικούς στόχους που έπρεπε το κίνημά μας να υπηρετήσει: τον αγώνα για αγροτική μεταρρύθμιση, για μια διαφορετική Βραζιλία, για μια κοινωνία δίχως εκμεταλλευτές. Αυτό ήταν και το αρχικό πλαίσιό μας. Ώστε το κίνημα δεν ξεκίνησε από το Rio Grande do Sul; Όχι, αυτό λέγεται συνήθως αλλά δεν είναι απολύτως αληθές. Έχει θεωρηθεί για διάφορους λόγους ως γεγονός. Πρώτον, διότι στο Rio Grande do Sul, βορειοανατολικά του Πόρτο Αλέγκρε, χτίσαμε το στρατόπεδο της Encruzilhada Natalino, που ο Τύπος το μετέτρεψε σε ιστορικό γεγονός. Η τοποθεσία του βρίσκεται στο σημείο, όπου συναντώνται τρεις νομοί, η Sarandi, η Ronda Alta και το Passo Fundo εξού και το όνομα «encruzilhada» [σταυροδρόμι]. Ο πρόεδρος, στρατηγός Figueiredo, έστειλε το στρατό υπό τις διαταγές του ταγματάρχη Curio να καταστρέψει την κατασκήνωση. Η δικταορία είναι που πολιτικοποίησε τον αγώνας μας. Το μόνο που θέλαμε εμείς ήταν τη γη αλλά μέσα σε μια νύχτα η κατασκήνωση περικυκλώθηκε από την Ομοσπονδιακή Αστυνομία, το Στρατό, ακόμα και την Αεροπορία, για να μεταφερθούν αεροπορικά οι αγρότες στο Mato Grosso - στο τέλος πήραν πάνω από εκατό οικογένειες. O Curio ήταν τέτοιο σύμβολο της στρατιωτικής καταπίεσης, που όλοι όσοι αισθάνονταν αντίθετοι με τη δικτατορία, άρχισαν να μας συμπαθούν, και η «Encruzilhada Natalino» έγινε αντι-σύμβολο, όπως η απεργία στο εργοστάσιο φορτηγών Scania ή η φυλάκιση του Λούλα! Τώρα, στο σημείο εκείνο έχει στηθεί μνημείο για να θυμίζει στον κόσμο. Η καατσκήνωση αναδείχτηκε σε σημείο σταθμό για τους Ακτήμονες -καταλάβαμε αρκετές ανεκμετάλλευτες fazendas -μεγάλες ιδιοκτησίες ή ράντσα- σ' αυτή την περιοχή και στο τέλος ιδρύθηκε ένας νέος δήμος εκεί! Λέγεται Pontao, διότι το 805 του πληθυσμού του -συμπεριλαμβανόμενου και του δήμαρχου- είναι καταληψίες. Είναι μια μικρο-ελεύθερη περιοχή [ΣτΜ mini-free territory], το αποτέλεσμα της αγροτικής μεταρρύθμισης. Πρόκειται για μια εμπειρία που έδωσε στο κίνημα μια σφραγίδα από το Νότο, παρότι -όπως έχω πει- μεταξύ 1979 και 1983 γίνονταν και λειτουργούσαν καταλήψεις γης στα βορειοανατολικά, στο Βορρά, στο Bico do Papagaio, κι εδώ στο Σάο Πάουλο, στην περιοχή Αndradina region, αν και μόνο λίγες απ' αυτές έγιναν αρκετά γνωστές. Ο άλλος παράγοντας που συνέβαλε στην εντύπωση ότι το Κίνημα των Ακτημόνων γέρνει προς το Νότο, είναι ότι από εκεί προέρχονται πολλοί από τους αγωνσιτές μας. Για τον απλούσταττο λόγο ότι νότια του [στΜ ποταμού] Παρανά τα αγροτόπαιδα είχαν περισσότερες ευκαιρίες να μορφωθούν, μια βασική προϋπόθεση για όποιον θέλει να βοηθήσει στην ολοκλήρωση των αγώνων, να έρθει σε επαφή με κόσμο, να αποκαστήσει σχέσεις με τους ανθρώπους. Δεκάδες αγωνιστές από το Νότο στάλθηκαν σε άλλες περιοχές, όχι επειδή επρόκειτο για ιεροκήρυκες κάποιας ιδεολογίας ή επειδή ήθελαν να φορέσουν τα γυαλιά στους βόρειους αλλά αποκλειστικά λόγω του διαφορετικού μορφωτικού επιπέδουio. Υιοθετήσαμε μια μέθοδο που άλλοι χρησιμοποιούσαν πριν από μας: ο βραζιλιάνικος στρατός διορίζει σε όλη τη χώρα αξιωματικούς από το Νότο, η Ομοσποναδικαή Τράπεζα Καταθέσεων μεταθέτει τους υπαλλήλους της, και το ίδιο κάνει και η Καθολική Εκκλησία Θα μπορούσες να μας περιγράψεις μια τυπική κατάληψη γης; Σε μια περιοχή όπου υπάρχουν πολλοί ακτήμονες αγρότες, επί δυο-τρεις μήνες, οι ακτιβιστές μας επισκέπτονται τα χωριά και τις κοινότητες και αρχίζουν τη δουλειά από τη διέγερση των συνειδήσεων – τον προσηλυτισμό, αν θέλετε! Εξηγούν στους ανθρώπους ότι έχουν δικαιώματα επί της γης, ότι το Σύνταγμα προβλέπει την αγροτική μεταρρύθμιση αλλά ότι η κυβέρνηση δεν την εφαρμόζει. Μετά, ρωτάμε τους αγρότες εάν υπάρχει στην περιοχή καμία μεγάλη έγγεια ιδιοκτησία, ανεκμετάλλευτη ή ημιεκμεταλλευόμενη, μιας και ο νόμος είναι σαφής: όπου υπάρχει μεγάλη και μη-παραγωγική περιουσία, η κυβέρνηση είναι υποχρεωμένη να την απαλλοτριώσει. Οι αγρότες μπαίνουν στη συζήτηση και αρχίζουν να συνειδητοποιούνται όλο και πιο πολύ. Και ύστερα έρχεται η απόφαση: «Έχουμε δικαίωμα στη γη. Στην περιοχή σας υπάρχουν αχρησιμοποίητες εκτάσεις. Υπάρχει μόνο ένας τρόπος να υποχρεώσουμε την κυβέρνηση να τις απαλλοτριώσει. Νομίζετε πως θα σπεύσει να το κάνει, άμα της στείλουμε καμία επιστολή; Το να ζητήσουμε κάτι τέτοιο από το δήμαρχο είναι σπατάλη χρόνου, ιδιαίτερα άμα είναι και ο ίδιος γαιοκτήμονας. Μπορούμε να το συζητήσουμε με τον παπά του χωριού αλλά άμα δεν ενδιαφερθεί, τι νόημα θα έχει; Πρέπει να οργανωθούμε και να καταλάβουμε μόνοι μας αυτή τη γη.» Όταν καταλήγουμε σε αυτή την απόφαση, μπορούμε να αξιοποιήσουμε όλη την ιστορική εμπειρία που έχουμε συσσωρεύσει. Η οποία, από πολιτική άποψη, είναι απλά αυτό που κάνει το Κίνημα Sem Terra: ο ρόλος μας είναι να μεταβιβάσουμε όσα έχουμε μάθει, ως τάξη. Όσον αφορά τις καταλήψεις γης, ξέρουμε τη δουλειά μας – όχι τα πάντα αλλά πάρα πολλά. Πρέπει να συμμετέχουν όλοι, όλες οι οικογένειες μαζί. Πρέπει να πραγματοποιηθεί κατά τη νύχτα, για να αποφύγουμε την αστυνομία. Όσοι θέλουν να πάρουν μέρος, πρέπει να οργανωθούν μόνοι τους σε επιτροπές των 15-20 ανθρώπων. Κάθε επιτροπή –και μπορεί να υπάρχουν καμιά εικοσαριά επιτροπές- πρέπει να νοικιάσει ένα φορτηγό και να οργανώσει έναν έρανο για την αγορά καραβόπανου και τη συγκέντρωση εφοδίων και τροφίμων. Χρειάζονται τρεις με τέσσερις μήνες για να ετοιμαστούν αυτά. Κάποια μέρα γίνεται η συνάντηση των αντιπροσώπων από κάθε δεκαπενταμελή επιτροπή για να αποφασιστεί πότε θα γίνει η κατάληψη. Η απόφαση πρέπει να κρατηθεί μυστική. Τη νύχτα, πολύ προτού ξημερώσει, φτάνουν τα νοικιασμένα φορτηγά και γυρίζουν τις κοινότητες, όπου φορτώνουν ό,τι μπορεί να κουβαληθεί. Μετά ξεκινούν για την έκταση που πρόκειται να καταληφθεί. Οι οικογένειες έχουν μια νύχτα στη διάθεσή τους για να οικειοποιηθούν την έκταση και να χτίσουν τις παράγκες τους, έτσι ώστε νωρίς το άλλο πρωί, μόλις ο γαιοκτήμονας καταλάβει τι συνέβη, ο καταυλισμός να έχει ήδη στηθεί. Η επιτροπή διαλέγει μιαν οικογένεια που θα κάνει αναγνώριση του εδάφους, θα βρει πού είναι οι πηγές του νερού και πού υπάρχουν δέντρα για σκιά. Υπάρχουν πολλοί παράγοντες για να στηθεί με επιτυχία μια υπαίθρια κατασκήνωση. Είναι βολικό να βρίσκεται δίπλα σε δρόμο για να μην χρειαστεί να κουβαλήσουμε πολλά πράγματα με τα χέρια. Μια τέτοια εμπειρία επιμελητειακής υποστήριξης μπορεί να επηρεάσει κατά πολύ την επιτυχία μιας κατάληψης. Αλλά η επιτυχία εξαρτάται –περισσότερο απ' όλα- από τον αριθμό των οικογενειών που συμμετέχουν. Όσο περισσότερες είναι, τόσο καλύτερος είναι ο συσχετισμός δυνάμεων απέναντι στον ιδιοκτήτη και την αστυνομία. Όσο λιγότερες είναι οι οικογένειες, τόσο πιο εύκολο είναι να [ξανα]βρεθούν στο δρόμο και τόσο πιο περιορισμένος θα είναι ο πολιτικός αντίκτυπος. Μέχρι το πρωί, ο καταυλισμός έχει στηθεί και η βάση για τη σύγκρουση έχει τεθεί. [Η κατάληψη] θα καλυφθεί από τα ΜΜΕ και ο ιδιοκτήτης θα απευθύνει έκκληση στις αρχές, ζητώντας την έξωση των καταληψιών. Οι δικηγόροι μας θα φθάσουν στη σκηνή της κατάληψης, με το επιχείρημα ότι η έκταση είναι μεγάλη και μη-παραγωγική, άρα παραβιάζει τα σχετικά άρθρα του Συντάγματος. Από την πλευρά των «Sem Terra», εάν νικήσουμε θα το 'χουμε πετύχει επειδή η INCRA θα ελέγξει τη γη και θα αποφασίσει την απαλλοτρίωσή της. [2] Εάν χάσουμε, θα συμβεί επειδή ο ιδιοκτήτης θα έχει αρκετή δύναμη και εξουσία να ολοκληρώσει την έξωση [ΣτΜ δηλ. να τους πετάξει έξω!]. Εάν έρθει η αστυνομία για να διώξει τους καταληψίες, προσπαθούμε πάντα να αποφύγουμε την άσκηση βίας. Ο καταυλισμός μετακινείται (για παράδειγμα, στην άκρη του δρόμου) και φεύγουμε από ΄κει για να καταλάβουμε μιαν άλλη έκταση. Αλλά το κύριο για κάθε ομάδα, άπαξ και συγκεντρωθεί σε έναν καταυλισμό, είναι να παραμείνει ενωμένη για να συνεχίσει να ασκεί πίεση στην κυβέρνηση. Η μεγαλύτερη κατάληψη από όλες έγινε το 1996, στη Fazenda Giacometti, στην επαρχία Παρανά. Η ιδιοκτησία κατελάμβανε 80.000 εκτάρια —σχεδόν 800.000 στρέμματα— καλής, γόνιμης γης, που κάλυπτε τρεις δήμους. Το ότι αυτή η γη έμενε αχρησιμοποίητη αποτελούσε προσβολή για την κοινωνία – και οι αγρότες ήταν οργισμένοι με αυτή την κατάσταση. Όλοι ήταν. Αρχίσαμε την επιτόπια δουλειά, συζητώντας με τους αγρότες και αντί να πάμε κατευθείαν στη Fazenda Giacometti, αποφασίσαμε να στήσουμε έναν καταυλισμό δίπλα στο δρόμο, όπου θα συγκεντρώνονταν οι άνθρωποι [και θα συζητούσαν] εάν ήθελαν να ενωθούν με την κατάληψη. Κρατήσαμε σε λειτουργία αυτό τον καταυλισμό για περισσότερο από μια εβδομάδα και διαρκώς έρχονταν όλο και περισσότεροι. Όταν οι ηγέτες αποφάσισαν την ημέρα της κατάληψης, υποθέσαμε ότι θα ακολουθούσαν την παραδοσιακή μέθοδο: θα νοίκιαζαν φορτηγά, θα φόρτωναν όλο τον κόσμο και θα πήγαιναν στο αγρόκτημα. Αλλά τη νύχτα της κατάληψης εμφανίστηκαν τόσες οικογένειες που αποφασίσαμε να μην χρησιμοποιήσουμε τις νταλίκες. Περπατήσαμε τα 21 χιλιόμετρα [μέχρι τη Φαζέντα] όλη τη νύχτα. Όταν φτάσαμε στη Φαζέντα, μόλις που χάραζε η μέρα και η αστυνομία ειδοποιήθηκε αμέσως. Αλλά υπήρχαν τόσοι καταληψίες –δέκα χιλιάδες καταληψίες με τα υπάρχοντά τους σε μπόγους, φορτωμένους στα κεφάλια τους- ώστε το μόνο που μπορούσε να κάνει η αστυνομία ήταν να βοηθήσει τη διαδρομή μας στο δρόμο και να προσέχει μην συμβεί κανένα τροχαίο ατύχημα. Η τάξη των μεγεθών στάθηκα από μόνη της αρκετή για να ανατρέψει την ισορροπία δυνάμεων. Αυτή ήταν και η μεγαλύτερη νίκη μας και μιας και γνωρίζαμε ότι επρόκειτο να αποτελέσει ιστορικό γεγονός, καλέσαμε τον [μεγάλο φωτογράφο του «αριστερού» πρακτορείου Magnum] Sebastiao Salgado να φωτογραφίσει την πορεία. Ήταν μια εποποιία, η μεγαλύτερη από όλες τις καταλήψεις γης που έχουμε πραγματοποιήσει μέχρι τώρα. Ποια είναι η δομή του MST — πόσοι είναι ανακατεμένοι σ' αυτό; Πώς λαμβάνονται οι αποφάσεις σε τοπικό και εθνικό επίπεδο; Είμαστε ένα μαζικό κοινωνικό κίνημα, με βασικό στόχο τη συγκέντρωση ανθρώπων στον αγώνα. Πώς γίνεται κανείς μέλος του κινήματος Sem Terra; Δεν υπάρχει ιδιότητα ή κάρτα μέλους και δεν αρκεί να δηλώσει απλώς κάποιος ότι θέλει να ενταχτεί στο MST. Ο μοναδικός τρόπος για να ενταχτεί κάποιος, είναι να συμμετάσχει σε μια από τις καταλήψεις γης, να δραστηριοποιηθεί επί της ουσίας. Έτσι βρίσκουμε εμείς μέλη. Είναι πολύ δύσκολο να το καταγράψεις στατιστικά. Θέλαμε να ξεφύγουμε από τις κομματικές ή συνδικαλιστικές γραφειοκρατίες, τη συμπλήρωση αιτήσεων και την καταβολή τελών εγγραφής. Όταν η βάση σου αποτελείται από φτωχούς, αγράμματους αγρότες, πρέπει πάντα να ανακαλύπτεις τρόπους να κάνεις τις διαδικασίες όσο πιο ανοιχτές γίνεται, ώστε να προσελκύεις τον κόσμο και όχι να επιβάλλεις φραγμούς ή γραφειοκρατικούς λόξιγκες. Ας περιγράψουμε τη δομή του MST: βάση μας είναι η μάζα εκείνων που θα επωφελούνταν από την αγροτική μεταρρύθμιση – σύμφωνα με την τελευταία απογραφή της IBGE, περίπου τέσσερα εκατομμύρια ακτήμονες οικογένειες. [3] Με αυτό το στρώμα δουλεύουμε. Πολλοί από αυτούς θα μας ακολουθήσουν σε κάποιες δράσεις –σε πορείες διαμαρτυρίας, για παράδειγμα- αλλά δεν θα τολμήσουν όλοι να καταλάβουν γη. Πρόκειται για μια πολύ ριζοσπαστική μορφή πάλης, για την οποία πρέπει να περάσεις πρώτα από αρκετά άλλα στάδια. Πρόσφατα, η κυβέρνηση μας υπέβαλλε σε ένα μικρό πείραμα. Άρχισαν να διαδίδουν προπαγάνδα ότι δήθεν δεν υπάρχουν στη Βραζιλία τόσοι ακτήμονες εργάτες κι ότι το MST έχει επινοήσει αυτό τον αριθμό. Ο Raul Jungman, ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης του [προηγούμενου προέδρου] Καρντόζο, βγήκε στην TV για να ανακοινώσει ένα πρόγραμμα που καλούσε τους ακτήμονες να απογραφούν ταχυδρομικά στην INCRA, με την υπόσχεση ότι η κυβέρνηση θα τους εύρισκε γη. Σκεφτόταν [ο υπουργός] ότι θα υπήρχε μικρή ανταπόκριση και ότι θα χάναμε το ηθικό μας. Εμείς απαντήσαμε στην πρόκληση. Απευθυνθήκαμε στη βάση μας και κάναμε καμπάνια για ταχυδρομική καταγραφή. Λέγαμε: «Βλέπετε την κυβερνητική προπαγάνδα που λέει ότι όποιος θέλει γη να πάει να γραφτεί; Ελάτε, λοιπόν, ας απαντήσουμε μαζικά. Ας οργανωθούμε και ας το κάνουμε συλλογικά, αντί για ένας-ένας.» Μέσα στο 2001, γράφτηκαν στην λίστα 857.000 οικογένειες και η κυβέρνηση την πάτησε: δεν μπορούσαν να δώσουν γη σε κανέναν τους, επειδή από την αρχή δεν εσκόπευαν να τους βρουν γη. Ήταν ένας απλός, αποτελεσματικός τρόπος για να αποδειχτεί ότι στη Βραζιλία υπάρχουν εκατομμύρια ακτήμονες. Στα 18 χρόνια του Κινήματος Sem Terra πολλοί από αυτούς τους ανθρώπους έχουν κινητοποιηθεί. Περίπου 350.000 οικογένειες έχουν καταλάβει γη. Το Φεβρουάριο του 2002, είχαμε 80.000 οικογένειες κατασκηνωμένες σε δρόμους δίπλα ή πάνω σε αχρησιμοποίητες ιδιωτικές εκτάσεις, με τα προβλήματά τους να εκκρεμούν ακόμα – βρίσκονται στην πρώτη γραμμή της μάχης εναντίον της κυβέρνησης. Σ' αυτή τη μάχη συμμετέχουν περί τους 20.000 αγωνιστές, είναι οι σύντροφοι με τη μεγαλύτερη ιδεολογική διαύγεια, που έχουν βοηθήσει τους υπόλοιπους να οργανωθούν. Οι αγωνιστές παρακολουθούν σεμινάρια, συμμετέχουν σε περιφερειακές και πολιτειακές συγκεντρώσεις, στις οποίες εκλέγονται τα ηγετικά μας όργανα,, τα οποία αποτελούνται από 15 και 21 συντρόφους, αντιστοίχως. Κάθε δύο χρόνια έχουμε πανεθνικές συνελεύσεις, όπου εκλέγεται εθνική επιτροπή με εκπροσώπους από κάθε πολιτεία. Κάθε πέντε χρόνια έχουμε εθνικό συνέδριο, το οποίο είναι πάντοτε μαζικό – μια στιγμή πραγματικής πολιτικής συζήτησης. Στο τελευταίο συνέδριο (το τέταρτο σε εθνικό επίπεδο) τον Αύγουστο του 2000, στη Μπραζίλια, περάσαμε πέντε μέρες σε ένα κλειστό στάδιο με 11.750 εκλεγμένους εκπροσώπους. Απ' όσο ξέρω από αγροτικά κινήματα, επρόκειτο για το μεγαλύτερο αγροτικό συνέδριο στη Λατινική Αμερική και ίσως και στον κόσμο. Αν και θα μπορούσαν να μας ξεπεράσουν οι Ινδοί ή οι Κινέζοι. Εκεί μπορείς εύκολα να βρεις δέκα χιλιάδες ανθρώπους, έτσι να κάνεις το δαχτυλάκι σου και βρίσκεις περισσότερους [ΣτΜ, πού να έβλεπε την Ελλάδα!]. Πάντως σίγουρα ήταν το μεγαλύτερο στη Λατινική Αμερική. Θέλω, ακόμη, να τονίσω πόσα έχουμε διδαχτεί από προγενέστερα αγροτικά κινήματα στη Βραζιλία και σ' ολόκληρη τη Λατινική Αμερική. Από αυτά διδαχτήκαμε να οργανωνόμαστε σε συλλογικά σώματα, ότι θα πρέπει να έχουμε επιτροπές που θα λαμβάνουν τις πολιτικές αποφάσεις και θα επιμερίζουν τα καθήκοντα και ότι δεν θα έπρεπε να έχουμε πρόεδρο. Ακόμα και οι καταυλισμοί μας διοικούνται μόνοι τους και επιλύουν τα προβλήματά τους μέσω επιτροπών – κανένας καταυλισμός δεν διαθέτει πρόεδρο. Το ίδιο γίνεται και σε περιφερειακό, πολιτειακό και εθνικό επίπεδο – εγώ είμαι ένας από τους 21 εθνικούς διευθυντές αλλά οι αποφάσεις λαμβάνονται από ολόκληρη την επιτροπή και στον καθένα μας ανατίθεται κάποιο καθήκον. Μερικοί είναι πιο γνωστοί από άλλους, επειδή ο Τύπος πάντοτε αναζητεί τους πιο πολυλογάδες. Αλλά οι πιο γνωστοί δεν είναι και οι πλέον ζωτικοί για την οργάνωση. Οι πιο σημαντικοί είναι εκείνοι που σιωπούν αλλά αναλαμβάνουν αποφασιστικές ενέργειες για την ανάπτυξη και διάχυση του κινήματος. Από πόσες πολιτείες της Βραζιλίας προέρχονται αυτοί οι εκλεγμένοι εκπρόσωποι; Το Κίνημά μας έχει παρουσία στις 23 από τις 27 πολιτείες. Είμαστε ισχυρότεροι εκεί όπου υπάρχουν περισσότεροι αγρότες, στο Νότο και τα Βορειοανατολικά –ή κατά σειρά σπουδαιότητας, στα Βορειοανατολικά και το Νότο. Τα Νοτιοανατολικά είναι πολύ αστικοποιημένα και δεν έχουν μείνει πολλοί φτωχοί στην ύπαιθρο – είτε είναι αγρότες μεροκαματιάρηδες που ονειρεύονται να πάνε στη μεγάλη πόλη είτε είναι λούμπεν που ζουν στα περίχωρα της πόλης. Στις βόρειες και κεντροδυτικές περιοχές δεν υπάρχουν πολλοί ακτήμονες αγρότες. Είναι η γεωργική μεθόριος –ακόμα κι αν σ' εκείνα τα μέρη υπάρξει μεγάλο κίνημα εποικισμού, πάντα θα υπάρχει πολλή γη διαθέσιμη. Εκεί, η πιο κοινή μορφή δράσης είναι η ατομική πρωτοβουλία. Κάποιος κολίγας εγκαθίσταται σ' ένα κομμάτι γης και για μερικά χρόνια μπορεί να κοροϊδεύει τον εαυτό του ότι έχει δική του γη, μέχρι να του την πάρει κάποιος. Στην Amazonas, την Acre, τη Roraima και την Amapα, το MST δεν υπάρχει διότι εκεί δεν υπάρχει μαζική αγροτική βάση. Μερικές φορές, κάποιοι παράγοντες της Καθολικής Εκκλησίας και των αγροτικών ενώσεων προσπαθούν να μας δελεάσουν να δουλέψουμε εκεί. Τώρα, την πολιτεία Acre την ελέγχει το ΡΤ και κάθε φορά που συναντάμε τον κυβερνήτη μας ρωτάει πότε θα 'ρθουμε και εκεί να οργανωθούμε. [4] Η απάντηση είναι: όταν θα έχετε μερικούς αγρότες. Δεν υπάρχει λόγος να πάμε εκεί, να υψώσουμε τις παντιέρες μας και να ανοίξουμε ένα γραφείο – το πρόβλημά μας δεν είναι η έλλειψη υποκαταστημάτων. Εάν σε μια περιοχή δεν υπάρχουν μεγάλοι αριθμοί [αγροτών] που θα οργανωθούν για να καταλάβουν γη, δεν πρόκειται να αναπτυχθεί αγροτικό κίνημα. Γι' αυτό, λοιπόν, προτιμάμε να επικεντρώνουμε τη δουλειά μας σε περιοχές όπου υπάρχει πραγματική βάση ακτημόνων αγροτών – γι αυτό και η προτεραιότητα του Νότου και των Βορειοανατολικών. Πώς και από ποιόν χρηματοδοτείται το MST; Η χρηματοδότησή σας προέρχεται ως επί το πλείστον από δικές δραστηριότητες ή διαθέτετε κι άλλες πηγές; Όσον αφορά τις καταλήψεις γης καθαυτές έχουμε μιαν αρχή: όλα τα έξοδα πρέπει να καλυφθούν από εκείνου ςπου συμμετέχουν σ' αυτές! Αλλιώς τα πράγματα μπερδεύονται: ο «δεν-ξέρω-ποιός» θα αγοράσει τα αντίσκηνα, ο «δεν- ξέρω-ποιός» θα πληρώσει για τις μεταφορές και στο τέλος οι αγρότες θα εξαρτώνται από αυτόν τον «δεν-ξέρω-ποιόν». Με την πρώτη ένδειξη κινδύνου, θα αρχίσουν να λένε «όχι, δεν ήρθα μόνο μου εδώ, με φέρναε εδώ αυτοί κι αυτοί» και θα φύγουν, επειδή δεν θα αντιμετωπίζουν τον αγώνα και ως προσωπική θυσία. Εάν δεχόμασταν χρήματα από εξωτερικούς πόρους, θα μπορούσαμε να διεξάγουμε πολύ μεγαλύετερες επιχειρήσεις - αλλά θα είχαμε καταστροφικές ιδεολογικές επιτπώσεις. Αντ' αυτού, κάθε οικογένεια που συμμετέχει σε μια κατάληψη, δουλεύει επί μήνες για να εξασφαλίσει υλικά για στέγαση και τρόφιμα - ξέρουν ότι θα είναι περικυκλωμένοι από την αστυνομία, ότι δεν θα έχουν τρόφιμα, ότι θα πρέπει να αντέξουν επί εβδομάδες μέχρι να αρχίσει να φαίνεται ο πολιτικός αντίκτυπος και να αρχίσει να φτάνει η αλληλεγγύη. Σε πολλές καταλήψεις χρειάστηκε να μειώσουμε τον αριθμό των οικογενειών που συμμετείχαν επειδή μερικές ήταν τόσο φτωχές ώστε έπρεπε να πληρώσουμε οι ίδιοι για την μεταφορά και τη στέγασή τους. Πολλές φορές έχουμε βρεθεί αντιμέτωποι με αυτό το δίλημμα. Δεύτερον, υπάρχει πολύ μεγάλη αλληλεγγύη σε τοπικό επίπεδο. Συνδικάτα και εκκλησίες μας βοηθούν με εκπαιδευτικά προγράμματα και κεφάλαια, τα οποία χρησιμοποιούμε για να αναπτύξουμε το κίνημα. Μια άλλη από τις αρχές μας, όμως, προβλέπει ότι τα πάντα πρέπει να είναι αποκεντρωμένα - δεν έχουμε εθνικό ταμείο ή κεντρικά ταμεία σε επίπεδο πολιτείας. Τρίτον, όποτε καταλαμβάνουμε κάποια έκταση γης, κάθε αγρότης (εάν θέλει να ανήκει στο MST) συμφωνεί να δίνει στο κίνημα το 2% της παραγωγής του καταυλισμού. Αυτό [το ποσό] δεν καταλήγει σε κάποια απόμακρη εξουσία αλλά [διατίθεται] για να βοηθηθούν άνθρωποι που έχουν καταυλισμούς στην ιδια περιοχή, για να οργανωθεί το κίνημα και να εκπαιδευτούν ακτιβιστές. Μερικές φορές κάποιος καταυλισμός έχει πολύ φτωχή παραγωγή και οι σύντροφοι λένε «δεν μπορούμε να σας καταβάλουμε το 2%, δουλεύουμε σαν τα σκυλιά και ίσα-ίσα που τρέφουμε τους εαυτούς μας. αλλά μπορούμε να απαλλάξουμε δύο από τους ανθρώπους μας και θα θρέφουμε τις οικογένειές τους, ώστε αυτοί να μπορέσουν να πάνε να εκπαιδεύσουν άλλους αγρότες». Πρόκειται για μια πολύ σημαντική συνεισφορά κι ας μην ανακατεύονται καθόλου τα χρήματα σε δαύτην. Tέταρτον, όταν βοηθάμε να στηθεί ένας καταυλισμός, παρέχουμε στην κοινότητα τα βασικά αγαθά; στέγαση, ηλεκτρικό, σχολείο, εκπαίδευση δασκάλων κλπ. Αυτά, όμως, έπρεπε να αποτελούν ευθύνη του Κράτους, γι αυτό προσπαθούμε να υποχρεώσουμε την κυβέρνηση να βάλει τις τοπικές αρχές να πληρώσουν για όλα αυτά. Όπου οι κυβερνήσεις είναι προοδευτικές, πετυχαίνουμε περισσότερα, εκεί που είναι πιο συντηρητικές τα βρίσκουμε πιο δύσκολα. Για παράδειγμα, έχουμε συμφωνίες με πανεπιστήμια να εκπαιδεύουν 700 δασκάλους του MST το χρόνο. Η κυβέρνηση πληρώνει τα έξοδα αλλά εμείς καθορίζουμε το πρόγραμμα και τον προσανατολισμό των σπουδών. Το ίδιο γίνεται και όποτε χρειαζόμαστε έναν αγρονόμο: η πολιτεία πρέπει να μας τον προμηθεύσει επειδή είναι δική της ευθύνη. Σε όσους μας λένε: «αααα, η κυβέρνηση πληρώνει για να εκπαιδεύσετε τους δασκάλους σας - έχετε συμβιβαστεί!», τους απαντάμε «όχι, εμείς θέλουμε να εκπαιδεύσουμε 7.000 αλλά δεν μας δίνουν τα λεφτά». Αυτές είναι οι συνήθεις χρηματοδοτικές πηγές μας αν και λαμβάνουμε κάποια βοήθεια κι από οργανώσεις της Ευρώπης και των ΗΠΑ. Όσο απίστευτο κι αν φαίνεται, υπάρχει μια ομάδα αμερικανών επιχειρηματιών που κάθε τόσο μας στέλνει κεφάλαια χωρίς καν να τους τα ζητήσουμε. Σε γενικές γραμμές τ αλεφτά από την Ευρώπη διατίθενται για την εκπαίδευση ακτιβιστών. Χτίζουμε ένα σχολείο -το Εθνικό Σχολείο Florestan Fernandes School, εδώ στη Via Dutra - σε κοινό πρόγραμμα με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Εμείς το θέλαμε κοντά στο Σάο Πάουλο, όπου υπάρχει μεγάλη συγκέντρωση αριστεριστών δασκάλων και διαννοουμένων υψηλών προδιαγραφών - είναι πολύ ευκολότερο να τους μετακινήσουμε μόνο 50 χλμ λεξω από το Σάο Πάουλο παρά να τους μετακομίσουμε στον καταυλισμό Normandia, στο εσωτερικό του Περναμπούκο. Θα είναι μια σχολή εκπαίδευσης στελεχών, αντάξιο του πνεύματος του Florestan Fernandes. [5] Δεν βλέπουμε καμία αντίφαση στη συνεργασία με την ΕΕ στα πλαίσια ενός κατασκευαστικού προγράμματος. Οι ευρωπαϊκές χώρες έχουν ήδη κλέψει τόσο πολλά από την Βραζιλία - έχει έρθει ο καιρός να πάρουμε λίγα πίσω. Υπάρχουν κι άλλα [κοινά] προγράμματα, όπως για παράδειγμα με μια ευρωπαϊκή οργάνωση ανθρωπίνων δικαιωμάτων, που θα μας βοηθήσει να εξασφαλίσουμε νομική εκπροσώπηση. Πώς θα χαρακτηρίζατε την κοινωνική βάση του MST - όχι μόνο υπό την ταξική έννοια αλλά και υπό εκείνες του φύλου και της «φυλής»; Υπάρχουν ειδικοί τομείς συνεργασίας με τους ιθαγενείς λαούς; Οι ιθαγενείς λαοί στη Βραζιλία αποτελούν μειονότητα και -αντίθετα από την Αμερική των Άνδεων ή των Αζτέκων- εδώ ήταν από πάντα κυνηγοί και τροφοσυλλέκτες, όχι αγρότες όπως στο Εκουαδόρ, το Περού ή το Μεξικό, όπου εργάζονται στα πλαίσια των αγροτικών οργανώσεων. Οι σχέσεις μας με του ςιθαγενείς λαούς αρχίζουν από την αναγνώριση ότι αυτοί ήταν οι πρώτοι κάτοικοι της Βραζιλίας. Δεν τίθεται θέμα επ' αυτού - όλη η γη που διεκδικούν για δική τους είναι δική τους και θα πρεπε να την κάνουν ό,τι θέλουν. Σε όρους εθνικής σύνθεσης, τώρα, εξαρτάται από την πολιτεία. Υπάρχουν πολύ λίγοι μαύροι στο MST και πολύ λίγοι αγρότες του Sem Terra στις περιοχές που κυρίως [οι μαύροι] ζουν: τη Βahia, το Pernambuco, το Maranhao. Ο νόμος 601 του 1850, που θέσπισε ο [αυτοκράτορας] Pedro II, σχεδιάστηκε για να εμποδίσει τους μαύρους απελεύθερους [πρώην σκλάβους] να γίνουν κτηματίες. Αμέσως μόλις κέρδιζαν την τυπική ελευθερία τους έπρεπε να μεταναστεύσουν στα λιμάνια για να δουλέψουν στις αποβάθρες. Οι μαύροι αποκλειστηκαν από το σχηματισμό των βραζιλιάνικων αγροτικών τάξεων κι αυτό είχε μόνιμο χαρακτήρα. Μέχρι σήμερα, τα αγροτικά στρώματα αποτελούνται κυρίως από mestizos [ΣτΜ μιγάδες ευρω-ινδιάνους] στα Βορειοανατολικά κι ευρωπαίους μετανάστες στο Νότο. Αυτό αντικατοπτρίζεται καθαρά και στη σύνθεση του MST. Όσον αφορά το φύλο, διαφέρουμε από τα τυπικά αγροτικά κινήματα, στα οποία συμμετείχαν μόνο άνδρες, μιας και στη δική μας μορφή πάλης συμμετέχουν ολόκληρες οι οικογένειες. Μ' αυτό δεν εννοώ ότι δεν υπάρχει ισχυρή «μάτσο» παράδοση μεταξύ των ανδρών της επαρχίας, το αντίθετο. Εννοώ ότι ο τρόπος, με τον οποίο έχει οργανωθεί το κίνημά μας, επιτρέπει στις γυναίκες να παίξουν ένα ρόλο. Σε κάθε στρατόπεδο υπάρχουν τόσες γυναίκες όσες και άντρες - κι ακόμα περισσότερα παιδιά. Σε γενικές γραμμές, οι γυναίκες δραστηριοποιούνται πολύ στις επιτροπές που στήνονται για την επίλυση των καθημερινών προβλημάτων αλλά αντιπροσωπεύονται πολύ λιγότερο στα ανώτερα επίπεδα - κι εδώ είναι που υπεισέρχεται η επιρροή του «machismo». Ένας άντρας σύντροφος συχνά θα φέρει αντιρρήσεις εάν η σύντροφός του ταξιδεύει τόσο πολύ ή n πηγαίνει για συνέδρια στην πρωτεύουσα. Η οικογενειακή ζωή θέτει περιορισμούς στην ευρύτερη συμμετοχή των γυναικών σε πολιτειακό και εθνικό επίπεδο. Ομοίως, αν και δεν έχουμε υιοθετήσει τημέθοδο των ποσοστώσεων, το 40% των συντρόφων της 21μελούς εθνικής εκτελεστικής επιτροπής, είναι γυναίκες - και εξελέγησαν ανταγωνιζόμενες εκλογικά τους άνδρες κι όχι μόνο και μόνο επειδή τους είχαμε φυλάξει κάποιες θέσεις ειδικά γι αυτές. Σε όρους τάξεων, ο αγροτικές πληθυσμός έχει κατηγοριοποιθεί κατά διάφορους τρόπους: οι στρουκτουραλιστές λένε το ένα, οι τύποι του ECLA λένε το άλλο, οι Μαρξιστές λένε το τρίτο. Στο κίνημά μας προσπαθούμε να χρησιμοποιήσουμε ορολογίες που θα αντιμετωπίζουν το γεγονός ότι στις αγροτικές περιοχές υπάρχουν πάρα πολλοί λούμπεν - ο αριθμός όσων ζουν εκεί στην απόλυτη ανέχεια έχει αυξηθεί με την οικονομική κρίση. Το αγροτικό προλεταριάτο αποτελεί περίπου το 1/3 του αγροτικού πληθυσμού αλλά ο αριθμός του μειώνεται ραγδαία με την μηχανοποίηση. Υπάρχει ακόμα ένα μεγάλο πλήθος στην παραγωγή ζαχαροκάλαμου, στο Περναμπούκο και το Σάο Πάουλο αλλά στην παραγωγή κακάο η οργανωμένη εργατική δύναμη έχει κυριολεκτικά καταστραφεί. Υπάρχουν πολλοί εργάτες γης στην κτηνοτροφία βοοειδών αλλά είναι ευρύτατα διασκορπισμένοι και τους είναι δύσκολο να οργανωθούν. Το ίδιο συμβαίνει και με τις αγροτικες επιχειρήσεις μεγάλης κλίμακος - ένα ράντσο 100.000 στρεμμάτων με δέκα τρακτέρ θα έχει μεγάλη παραγωγή αλλά θα διαθέτει μόνο δέκα εργαζόμενους, οι οποίοι ποτέ δεν θα μπορέσουν να αποτελέσουν τη στέρεη βάση ενός συνδικάτου. Μετά έχουμε το ταξικώς αποσαφηνισμένο στρώμα των μικρών κτηματιών το «campesinato», αυτούς που δουλεύουν με τις οικογένειές τους σε ένα μιρκούλι κομματάκι γης, άσχετο αν τους ανήκει ή όχι. Το 1/3 αυτής της κατηγορίας είναι ακτήμονες, η βάση μας των τεσσάρων εκατομμυρίων οικογενειών. Δουλεύουν ως μισακάρηδες ή κολίγοι ή μπορεί και να είναι παιιδά αγροτών που χρειάζονται ένα μισθό. Το άλλο 1/3 -πάλι τέσσερα εκατομμύρια οικογένειες- είναι μικροί ιδιοκτήτες γης που κατέχουν μέχρι 500 στρέμματα περίπου. Υπάρχει ακόμα ένα αγροτικό μικροαστικό στρώμα που οι ιδιοκτησίες του μπορεί να κυμαίνονται από 500 στρέμματα μέχρι 5000 στρέμματα, ανάλογα με την περιοχή. Αυτούς που βρίσκονται ακόμα παραπάνω -τους μεγάλους ράντσερ και τους γαιοκτήμονες- θα τους θεωρήσουμε μέρος της αγροτικής αστικής τάξης. Σύμφωνα με το δείκτη Gini, η Βραζιλία έχει την υψηλότερη συγκέντρωη ιδιοκτησίας γης σε όλο τον κόσμο. Το 1% των ιδιοκτητών -περίπου 40.000 από τους μεγαλύτερους ράντσερς ή latifundiarios - κατέχουν το 46% της γης, περίπου τρία δισεκατομμύρια στρέμματα σε φαζιέντας μεγαλύτερες των 20.000 στρεμμάτων η καθεμία. Αυτές, γενικώς, είτε είναι κατειλημμένες από κοπάδια βοοειδών είτε είναι αχρησιμοποίητες. Κάτω απ' αυτούς, η αγροτική αστική τάξη κατέχει 300 εκατομμύρια στρέμματα σε ιδιοκτησίες μεταξύ 5.000 με 20.000 στρέμματα. Πρόκειται για τον πιο εκσυγχρονισμένο τομέα, που παράγει σόγια, πορτοκάλια και καφέ. Οι ιδιοκτησίες των μικρών αγροτών -κάτω από 1000 στρέμματα- παράγουν κυρίως για την διαβίωση των ίδιων και πωλούν ένα μικρό περίσσευμα στις αγορές. Σε ποιές περιοχές είναι πιο ενεργό το Κίνημα Sem Terra; Στο Rio Grande, στο Sao Paulo, στα Βορειανατολικά, στο Mato Grosso, στη Goias; Οι περιοχές όπου ο κοινωνικός αγώνας έχει διευρυνθεί περισσότερο είναι ακριβώς αυτές όπου υπάρχει η μεγαλύτερη συγκέντρωση ακτημόνων: στα Βορειοανατολικά και στο Νότο. Τα ΜΜΕ, όμως, -και μερικές φορές και για η βραζιλιάνικη κοινή γνώμη- πιστεύουν ότι οι περισσότερες συγκρούσεις πραγματοποιούνται στις Βόρειες και Κεντροδυτικές περιοχές. Η εξήγηση είναι ότι ο «βραζιλιάνικος πολιτισμός» δεν έχει ακόμα φτάσει σε αυτές τις περιοχές -στο Para η στη Rondonia- και οι ράντσερς και οι γαιοκτήμονες ασκούν πολύ περισσότερη βία: δολοφονούν ηγέτες συνδικάτων, χρησιμοποιούν την αστυνομία για προσωπικό τους όφελος. Αυτή η έξτρα-βιαιότητα έχει εμπεδωθεί περισσότερο σ' αυτές τις περιοχές αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι οι εκεί αγώνες έχουν το ίδιο εύρος με τους αγώνες των Βορειανατολικών και του Νότου. Ήθελα να σας ρωτήσω κάτι που φενικά δεν το θέτουν τα ΜΜΕ, το ζήτημα του φόβου. Εσείς ή οι αγρότες φοβάστε κατά τις καταλήψεις γης; Οι συλλογικές δράσεις εκλύουν ενέργεια - υπάρχει μια φυσικήέκκλυση αδρεναλίνης και ποιος ξέρει τίνος άλλου, όπως λένε οι γιατροί και οι ειδικοί. Η κατάληψη αυτή-καθεαυτή είναι μια γιορτή. Ο φόβος έρχεται με τις εξώσεις, ιδιαίτερα όταν η ισορροπία δυνάμεων έχει ανατραπεί προς την αντίθετη πλευρά. Εάν υπάρχουν πενήντα-εκατό οικογένειες για να αντιμετωπίσουν μερικές εκατοντάδες ΜΑΤατζήδες, φυσικά και υπάρχει φόβος. Οι αστυνομικοί θα σαρώσουν όλους τους καταληψίες αδιακρίτως, γυναίκες και παιδιά μαζί... Είναι τρομαχτική, επικίνδυνη κατάσταση με τα παιδιά να ουρλιάζουν και τις γυναίκες να τρώνε ξύλο. Οι εξώσεις των μικρών ομάδων καταληψιών είνα συχνά τραγικές, επιβάλλουν πολύ μεγάλη ταπείνωση στις οικογένειες που συμμετείχαν. Γι' αυτό ακριβώς φροντίζουμε να οργανώνουμε επιχειρήσεις μεγάλης κλίμακας που έχουν πολύ περισσότερες πιθανότητες επιτυχίας. Με την διογκούμενη κοινωνική κρίση, όμως, συναντάμε δυσκολίες. Σε πολλές περιοχές, η φτώχεια είναι τόσο μεγάλη και -επειδή το κίνημα των ακτημόνων έχει κερδίσει φήμη- μερικές κοινότητες αυτο-οργανώνονται και καταλαμβάνουν εκτάσεις, πιστεύοντας ότι θα έχουν αποτέλεσμα. Δεν σκέφτονται ότι το κίνημα έχει συσσωρεύσει αρκετή ζωτική εμπειρία, την οποία θα μπορούσε να τους την μεταβιβάσει. Εμφανίζεται η αστυνομία με τα γκλοπ και τους διώχνει κατά τον πιο βάρβαρο τρόπο. .... η συνέχεια εντός ολίγου!

Εικόνες:


• Ερώτηση: Ποια θεωρείτε ως τη μεγαλύτερη επιτυχία του MST; Απάντηση: Το ότι επί 18 χρόνια υπάρχει ένα κίνημα που αμφισβητεί την κυρίαρχη τάξη σ’ αυτή τη χώρα μπορεί από μόνο του να θεωρηθεί ως θρίαμβος – αυτό κράτησε περισσότερα χρόνια από κάθε προηγούμενο. Πετύχαμε ορισμένες νίκες οικονομικού χαρακτήρα: αυτό το αποδεικνύει η εγκατάσταση 350.000 οικογενειών σε κατειλημμένες γαίες – αυτοί μπορεί να είναι ακόμα φτωχοί, αλλά τα πράγματα γι’ αυτούς πάνε προς το καλύτερο. Αλλά η μεγαλύτερη ίσως επιτυχία είναι η αξιοπρέπεια που κατέκτησαν οι αγρότες του Sem Terra. Τώρα μπορούν να βαδίζουν με το κεφάλι ψηλά με ένα αίσθημα αυτοεκτίμησης. Γνωρίζουν για ποιο πράγμα πρέπει να αγωνίζονται. Δεν αφήνουν καμιά ερώτηση να μένει αναπάντητη. Αυτή είναι η μεγαλύτερη νίκη. Κανείς δεν μπορεί να τους αφαιρέσει αυτή την ταξική συνείδηση. Γίνανε και ενέργειες που έκαναν μεγάλη εντύπωση και είχαν ένα γιορταστικό χαρακτήρα, όπως η κατάληψη Giacometti και η πορεία στην Μπραζίλια το 1997 όταν περίπου 1500 σύντροφοι κάλυψαν 1500 χιλιόμετρα σε διάστημα ορισμένων μηνών. Αυτό είχε επίσης έναν επικό χαρακτήρα. Κανένα άλλο μαζικό κίνημα δεν είχε διανύσει μέχρι τότε τόσο μεγάλη απόσταση – η φάλαγγα του Prestes που είναι τόσο σημαντική στην ιστορία μας πορεύθηκε με άλογα και κάρα. Και ήταν μία ηρωική στιγμή όταν φτάσαμε στην Μπραζίλια. Εκεί μας υποδέχτηκαν πάνω από 100.000 κόσμος – όχι μόνο ντόπιοι αλλά και συνδικαλιστές και μέλη των CUT και PT (κόμμα του Lula) που είχαν φτάσει από όλη την χώρα. Η πορεία έκανε μεγάλη εντύπωση και κέρδισε την κοινή γνώμη. Ένα μεγάλο μέρος της επιτυχίας της οφειλόταν στον Sebastiao Salgado και τις φωτογραφίες του. Η έκθεση των φωτογραφιών του «Terra» ήταν μία παγκόσμια επιτυχία και προσέδωσε στο Movimento Sem Terra μια συνολική θεώρηση της τέχνης χωρίς να είναι ανάγκη να κάνουμε μια ιδεολογικού τύπου κουβέντα. Οι φωτογραφίες του Salgado μας έκαναν γνωστούς διεθνώς και γι’ αυτό του είμαστε ευγνώμονες. Ερώτηση: Πότε το MST θα αποφασίσει να οργανώσει τον κόσμο των παραγκουπόλεων (favelas) όπως έκανε και με τους αγρότες; Τι είδους παρεμβάσεων είναι δυνατές στις αστικές περιοχές; Απάντηση: Η οργάνωση του κόσμου των παραγκουπόλεων δεν είναι η βασική μας δουλειά, δεν μπορεί να μετατοπιστεί η δράση μας και να δοθεί έμφαση στις πόλεις. Αλλά, επειδή η Νοτιοανατολική Βραζιλία είναι πολύ αστικοποιημένη, ένα μεγάλο μέρος της εργατικής τάξης της υπαίθρου απορροφήθηκε από το λούμπεν προλεταριάτο που ζει στα περίχωρα – αυτή είναι η κοινωνική μας βάση, η οποία από τις αγροτικές περιοχές μεταφυτεύθηκε στις πόλεις. Έχουμε μια υποχρέωση απέναντί τους, συνεπώς πρέπει να πάμε στις favelas για να τους οργανώσουμε. Αυτός είναι ο λόγος που η δουλειά μας στις πόλεις γίνεται κυρίως στο Sao Paolo, το Rio de Janeiro, και το Minas. Για το που έπρεπε να προσανατολιστεί η παρέμβασή μας σ’ αυτά τα μέρη, οι ακτιβιστές μας έφεραν μια καινούργια πρόταση: την οργάνωση των λεγόμενων «αστικοποιημένων αγροτών». Γι’ αυτό αντί να αρπάζουμε έναν άνθρωπο που ζει στα περίχωρα και να τον μεταφυτεύουμε στα βάθη της υπαίθρου, δημιουργήσαμε συνοικισμούς κοντά στην πόλη σε μικρούς κλήρους γης. Αυτός ο κόσμος ζει περισσότερο έναν αστικοποιημένο τρόπο ζωής – σε αντίθεση με τον αγρότη της Νοτιοανατολικής Βραζιλίας (το λεγόμενο Nordeste) ο οποίος χρειάζεται 150 στρέμματα γης. Εδώ στο Nordeste υπάρχει μεγάλη έκταση καλλιεργήσιμης γης. Έτσι τους δώσαμε κτήματα των 10 στρεμμάτων που μπορούν να κάνουν πιο εντατικού τύπου αγροτικές εργασίες όπως είναι η καλλιέργεια οπωροφόρων δέντρων ή ορνιθοτροφεία συνδυασμένες με τοπικού χαρακτήρα αγροτοβιομηχανικές εργασίες για γυναίκες και παιδιά οπότε συνεχίζουν να έχουν μία σχέση με την γεωργία. Τα παιδιά για παράδειγμα μπορούν να μαθαίνουν κομπιούτερ και συγχρόνως να δουλεύουν στη διαχείριση ενός συγκροτήματος παραγωγής γάλακτος ή φρούτων. Αυτό το συζητήσαμε με ορισμένους κυβερνήτες περιφερειών για να δούμε αν μπορεί να προχωρήσει. Στο Sao Paolo δουλεύουμε πάνω σε ένα πειραματικό πρόγραμμα εποικισμού μαζί με 300 οικογένειες, σε συνεργασία με τις αρχές τις πόλεις. Και σαν κι αυτό υπάρχουν ήδη κι άλλοι εποικισμοί αποίκων σε άλλες πολιτείες της Βραζιλίας. Ερώτηση: Αυτό θα εμπλέξει και τις καταλήψεις γης; Απάντηση: Ναι, ο αγώνας θα πάρει ώθηση από τις καταλήψεις, αλλά ίσως όχι με τόσο δραματικό τρόπο. Για παράδειγμα, στο Sao Paolo, γινόταν μια κατάληψη γης στην οδό Anhanguera έξω από την πόλη – κατά την γνώμη των αγροτών εκεί υπήρχαν 100-150 στρέμματα γης τελείως εγκαταλειμμένης – αλλά η χρήση μιας έκτασης δεν μπορεί πάντα να παίρνει τον τυπικό αντιπαραγωγικό χαρακτήρα που έχει μια φάρμα βοοειδών. Επίσης υπάρχουν μέρη κοντά στις πόλεις όπου μπορεί να γίνει μια καλύτερη κοινωνική χρήση και σ’ αυτές τις περιπτώσεις μπορούμε να δούμε τις καταλήψεις από άλλη σκοπιά. Ερώτηση: Θα ακολουθήσετε το ίδιο μοντέλο με αυτές στην ύπαιθρο; Απάντηση: Η μορφή είναι η ίδια – οι καταλήψεις πρέπει να έχουν ένα μαζικό χαρακτήρα, πρέπει να γίνονται τη νύχτα, πρέπει να προστατεύονται οι καταληψίες. Αυτό που διαφέρει είναι η πολιτική δουλειά για την ανάπτυξη της συνείδησης. Ο κόσμος των παραγκουπόλεων έχει έναν άλλο τύπο κουλτούρας, με τις δικές του συνήθειες, τις δικές του αρετές και ελαττώματα. Η δουλειά μαζί του είναι πολύ πιο εύκολη. Ενώ ο αγρότης είναι κάτι σαν τον άπιστο Θωμά, πρέπει να τον πιάσεις σιγά-σιγά, θέλει να δοκιμάσει πρώτα τα πράγματα. Θέλει πρώτα να πάει να επισκεφθεί έναν εποικισμό για να δει αν δουλεύει. Ο κόσμος που ζει στα περίχωρα έχει μεγαλύτερη επαφή με τα ΜΜΕ και τον υπόλοιπο κόσμο, πολύ πιο γρήγορα αφομοιώνει νέες πληροφορίες και συζητήσεις αλλά επίσης πιο γρήγορα μπορεί να αποσπαστεί η προσοχή τους. Ερώτηση: Ποιο ήταν το ποσοστό και ο ρυθμός ανάπτυξης του MST, συνεχής ανάπτυξη ή σποραδική; Έχει υπάρξει μια αριθμητική υποχώρηση από τις αρχές του 1980; Απάντηση: Αναπτυχθήκαμε, αλλά ο ρυθμός εξαρτήθηκε από τον συσχετισμό δυνάμεων. Όταν οι μεγαλοκτηματίες και η κυβέρνηση είχαν το πάνω χέρι, το ποσοστό ανάπτυξής μας μειώθηκε. Τα τελευταία δυο χρόνια είχαμε μικρή αύξηση παρά το γεγονός πως τώρα έχουμε μία ουσιαστική παρουσία ως κίνημα, επειδή η κυβέρνηση Cardoso μας ανάγκασε να δίνουμε την μια μάχη μετά την άλλη, οδηγώντας μας σε μια αμυντική πολιτική. Εμείς αποφασίσαμε να συντρίψουμε το νεοφιλελεύθερο πρόγραμμα και αυτοί αποφάσισαν να συντρίψουν εμάς. Ερώτηση: Πως εκτιμάτε το έργο της προεδρίας Cardoso ως προς το αγροτικό ζήτημα, συγκρίνοντάς το με εκείνο του Sarney (1984-89), του Collor (1990-92) ή του Itamar Franco (1992-94); Απάντηση: Ο αγώνας για την αγροτική μεταρρύθμιση στη Βραζιλία δεν μπορεί να εκτιμηθεί μόνο σε επίπεδο αριθμού οικογενειών που εγκαταστάθηκαν σε γη. Ο αγώνας μας είναι και κοινωνικός και πολιτικός: μερικές φορές κατακτάμε νίκες που δεν μπορούν να μετρηθούν με όρους στρεμμάτων και μερικές φορές καταλαμβάνουμε μεγάλες εκτάσεις γης αλλά τα συνολικά πολιτικά οφέλη δεν είναι τόσο μεγάλα. Η προεδρία Sarney το 1984 αντιμετώπισε την μεγάλη κοινωνική αναταραχή που ακολούθησε την πτώση της δικτατορίας. Αυτή η περίοδος ευνοούσε πολύ τους αγροτικούς αγώνες. Τότε έγιναν πολλές καταλήψεις γης. Η άρχουσα τάξη της Βραζιλίας βρισκόταν σε κρίση, η βιομηχανία σταμάτησε να παράγει και το οικονομικό μοντέλο χρεοκόπησε. Κανείς δεν ήξερε ποιο θα έπρεπε να είναι το επόμενο βήμα όπως έδειξαν τα αποτελέσματα των εκλογών του 1989. Ο εχθρός εκείνη την περίοδο ήταν αδύναμος γι’ αυτό και έπρεπε να κινηθούμε προς τα εμπρός. Το MST ιδρύθηκε το 1984 αλλά σταθεροποιήθηκε στα χρόνια της προεδρίας Sarney. Η νίκη του Collor το 1989 και η εφαρμογή των πρώτων νεοφιλελεύθερων μέτρων έβαλαν τέλος στις όποιες ελπίδες για αγροτική μεταρρύθμιση. Ο Collor ήθελε να μας συντρίψει. Μας έστειλε την Ομοσπονδιακή Αστυνομία και για 2 χρόνια πιεστήκαμε φοβερά. Πολλά από τα επιτελεία μας σε επίπεδο πολιτείας δέχτηκαν την επίθεση της αστυνομίας. Επιχείρησαν ακόμα και να με απαγάγουν έξω από τα κεντρικά γραφεία μας. Ένας σύντροφος από το CUT που μου έμοιαζε πολύ συνελήφθη, τον απομάκρυναν και τον βασάνισαν. Τον άφησαν μόνο όταν κοίταξαν την ταυτότητά του και τότε κατάλαβαν ότι έπιασαν λάθος άνθρωπο. Το UDR αναπτύχθηκε σε δύναμη και είχαμε μεταξύ 1990-92 ένα μεγάλο αριθμό δολοφονιών7. Τότε είχαμε μικρή ανάπτυξη και προσπαθούσαμε να συντηρήσουμε τις δυνάμεις μας. Στη θέση του συνθήματος «καταλαμβάνω, αντιστέκομαι, παράγω» έμπαινε το σύνθημα «ξυλοφορτώνομαι και αντέχω». Ευτυχώς που η TV GLOBO, όταν έγινε γνωστό ότι ο Collor δεν ήταν παρά ένας λούμπεν αστός άρχισε να του τα ρίχνει και τον ανάγκασε να παραιτηθεί. Στη συνέχεια, ακολούθησε η μεταβατική περίοδος και η προεδρία Franco. Αυτός, μπορεί να μην είχε σχέδια για αγροτική μεταρρύθμιση, αλλά σταμάτησε την καταπίεση. Οι κλωτσιές σταμάτησαν και αρχίσαμε να ξαναβγαίνουμε στην επιφάνεια. Τα 2 χρόνια διακυβέρνησης του ήταν χρόνια συντήρησης δυνάμεων. Είχαμε ορισμένες επιτυχίες και δεν είχαμε τόσες πολλές εποικίσεις. Η κυβέρνηση αυτή είχε υβριδικό χαρακτήρα, χωρίς πολιτική θέληση και χωρίς πρόγραμμα. Η κυβέρνηση Cardoso αρχικά, το ’94, υπερεκτίμησε την αγροτική υπόθεση. Ο Cardoso έλαβε υπόψη του την γνώμη του Francisco Graziano da Silva, η διδακτορική εργασία του οποίου είχε τον τίτλο «Η τραγωδία της εγγείου ιδιοκτησίας» και προσπαθούσε να αποδείξει ότι στη Βραζιλία δεν υπήρχαν ούτε μεγαλογαιοκτήμονες ούτε αγρότες χωρίς γη. Ο Cardoso έγραψε την εισαγωγή του βιβλίου όταν αυτό εκδόθηκε και επηρεαζόταν πολύ από αυτό. Στη συνέχεια ήρθαν οι σφαγές της Randonia και της Carajas και δημιούργησε ένα κλίμα τρομοκρατίας όπως συνηθίζουν να κάνουν οι κυρίαρχες τάξεις στο επίπεδο του κοινωνικού προβλήματος που αποκάλυπταν. Η περίοδος μετά την σφαγή στην Carajas ήταν πολύ καλύτερη για μας από την άποψη του ηθικού αφού η κυβέρνηση αντιμετώπισε την δημόσια κατακραυγή για την συμπεριφορά της προς το MST. Δεν είχε άλλο τρόπο να μας αντιμετωπίσει. Αποκτήσαμε πιο ισχυρά ερείσματα στην κοινωνία και αυτό μας βοήθησε πολύ. Μεταξύ ‘96-’98 έγιναν πολλές καταλήψεις γης παρά το γεγονός ότι το εφαρμοζόμενο νεοφιλελεύθερο πρόγραμμα του Cardoso δεν πρόσφερε και πολλές ελπίδες για απαλλοτριώσεις γης ή για αγροτική μεταρρύθμιση. Όταν ο Cardoso νίκησε για δεύτερη φορά το 1998, τότε σκλήρυνε. Η μετάβαση στο νέο οικονομικό μοντέλο σταθεροποιήθηκε. Στη γεωργία, η είσοδος του διεθνούς κεφαλαίου επιταχύνθηκε μαζί με αυτό που ονομάζουν εφαρμογή του Βορειοαμερικάνικου μοντέλου στην Βραζιλιάνικη οικονομία και τη διεθνοποίηση της διατροφικής μας παραγωγής. Η συγκέντρωση γης και αγροτοβιομηχανίας στα χέρια του κεφαλαίου ευρείας παρέμβασης επιταχύνθηκε. Σήμερα όλο το εμπόριο αγροτικών προϊόντων βρίσκεται κάτω από τον έλεγχο των πολυεθνικών. Ο δημόσιος τομέας εξαφανίστηκε, αφού δεν ακολουθήθηκε η πρακτική των χωρών του Πρώτου κόσμου όπου η αγροτική οικονομία αναπτύσσεται κάτω από την ισχυρή υποστήριξη του κράτους. Αντίθετα η κυβέρνηση Cardoso τα έδωσε όλα στην αγορά. Ο προϋπολογισμός για την γεωργία το 1997 ήταν 3.000.000.000 ρεάλες. Το 2001 κάτω από 1 δις. Καταργήθηκε η τεχνική υποστήριξη, καταργήθηκαν οι πολιτειακοί εφεδρικοί πόροι, καταργήθηκε η έρευνα. Ο γεωργικός τομέας έρευνας της Βραζιλιάνικης πολιτείας διαλύθηκε. Ασφαλώς και δεν υπάρχει περιθώριο για απαλλοτριώσεις γης ή αγροτική μεταρρύθμιση. Τα τελευταία τρία χρόνια βρεθήκαμε αντιμέτωποι με μια κατάσταση παρόμοια εκείνης της περιόδου διακυβέρνησης από τον Collor, χειρότερη μόνο στο ότι τώρα το νεοφιλελεύθερο μοντέλο είναι ευρύτερα αποδεκτό. Συγχρόνως, ο αγώνας των αγροτών χωρίς γη μετατράπηκε σε πιο πλατιά ταξική υπόθεση. Αυτό μας έκανε να παραδεχτούμε ότι πρέπει να διευρύνουμε τον αγώνα μας όπως αποφασίσαμε στο τελευταίο συνέδριο του 2000. Θα συνεχίσουμε να καταλαμβάνουμε γη γιατί αυτός είναι ο μόνος τρόπος για τις οικογένειες να λύνουν τα προβλήματά τους, να έχουν δηλαδή ένα μέρος όπου να μπορούν να δουλεύουν. Αλλά αν θέλουμε να προωθήσουμε μια δημοφιλή αγροτική μεταρρύθμιση πρέπει να αντιμετωπίσουμε το ίδιο το νεοφιλελεύθερο πρόγραμμα κι αυτό δεν μπορεί να γίνει μόνο με τις καταλήψεις γης. Γι’ αυτό το λόγο το SMT συνεργάστηκε με άλλες οργανώσεις καλλιεργητών για να χτυπηθούν οι πολυεθνικές του τομέα παραγωγής γάλακτος και ειδικά αυτές της παραγωγής σπόρων. Αυτές είναι οι πιο ακραίες περιπτώσεις επέκτασης του ελέγχου των πολυεθνικών στο νέο οικονομικό μοντέλο. Σε διάστημα 5 χρόνων όλοι ο σπόροι που χρειάστηκε να φυτέψουν οι Βραζιλιάνοι καλλιεργητές αγοράστηκαν από τέτοιες εταιρείες. Η εθνική κυριαρχία στον τομέα των τροφίμων κινδυνεύει. Αυτή είναι η εκτίμησή μας για την προεδρία Cardoso – έναν κυβερνήτη που υποτάχτηκε τελείως στα συμφέροντα του διεθνούς κεφαλαίου και επέβαλλε την παράδοση της Βραζιλιάνικης γεωργίας. Μόνο οι Sem Terra γλίτωσαν και αυτό επειδή στο διάστημα των τελευταίων 18 χρόνων επιχειρήσαμε να δημιουργήσουμε ένα κοινωνικό κίνημα με μια συνεπή ιδεολογία και ένα στρώμα ακτιβιστών. Αν ήμασταν ένα συνηθισμένο κίνημα καλλιεργητών θα μας είχαν βγάλει από την μέση. Η σωρεία προπαγάνδας κατά των καλλιεργητών χωρίς γη στα ΜΜΕ, ο οικονομικός πόλεμος που αντιμετωπίσαμε, οι προσπάθειες να μας εξοντώσουν, να μας ισοπεδώσουν μαζί με τις εγκαταστάσεις μας – όλα αυτά ήταν εντυπωσιακά. Για 3 χρόνια ούτε μια εφημερίδα δεν έγραψε ένα θετικό σχόλιο για το κίνημά μας, παρά μόνο επίθεση, επίθεση, επίθεση. Αυτό που μας έσωσε ήταν η υποστήριξη των κοινωνικών δυνάμεων που δεν πίστεψε την προπαγάνδα τους και μας προστάτεψε. Ερώτηση: Τι ειδικά μέτρα καταστολής πήρε το κράτος κατά του MST; Μειώθηκαν ή αυξήθηκαν οι δολοφονίες και οι αυθαίρετες συλλήψεις κατά την διακυβέρνηση Cardoso; Απάντηση: Ο αριθμός των δολοφονιών μειώθηκε, εν μέρει επειδή η Βραζιλιάνικη κοινωνία βρισκόταν σε μεγαλύτερη επαγρύπνηση αλλά και επειδή δώσαμε αυξημένη προτεραιότητα στο μαζικό αγώνα. Κατά την διακυβέρνηση του Collor και του Sarney οι περισσότερες δολοφονίες αφορούσαν προέδρους συνδικάτων αφού ήταν πιο εύκολο στους μεγαλοκτηματίες και την αστυνομία να βγάλουν απ’ τη μέση έναν ηγέτη. Μέχρι το ’84 δολοφονήθηκαν σε αγροτικές συγκρούσεις κάπου 1600 άτομα αλλά μόνο 100 περίπου από αυτά ήταν μέλη των Sem Terra, οι περισσότεροι στο Carajas και στο Randonia. Αυτό που πρέπει να τονιστεί, και δεν το λέω για να καυχηθούμε, το αντίθετο μάλιστα, αφού δείξαμε την αλληλεγγύη μας και τη λύπη μας στους συντρόφους των άλλων οργανώσεων που δολοφονήθηκαν, είναι ότι η μορφή της οργάνωσής μας ήταν αυτή που μας προστάτεψε, δηλαδή η δομή των επιτροπών μας και ο συλλογικός τρόπος προστασίας των ηγετών μας, αυτά ήταν που εμπόδισαν τις δολοφονίες. Αυτός ήταν ένας σημαντικός παράγοντας για την μείωση των δολοφονιών κατά την δεύτερη περίοδο διακυβέρνησης του Cardoso. Αντίθετα, ακολουθήθηκαν πιο πονηρές, πιο επιδέξιες μορφές καταπίεσης συνδεόμενες με τις μυστικές υπηρεσίες. Καταρχάς ο Cardoso αναδιοργάνωσε την Ομοσπονδιακή Αστυνομία, σε κάθε πολιτεία έφτιαξε καινούργια τμήματα ειδικευμένα στις αγροτικές συγκρούσεις, με διοικητές που είναι έμπειροι σ’ ότι αφορά στο MST, αυτοί έχουν διαβάσει περισσότερα για τις απόψεις μας από όσο οι περισσότεροι ακτιβιστές μας, αφού αυτή είναι η δουλειά τους. Έχουν με λίγα λόγια πάρει διδακτορικό στο κίνημα των Sem Terra. Βασικά πρόκειται για την επανίδρυση των DOPS (Τμήμα Πολιτικής και Κοινωνικής Τάξης) της δικτατορίας στις αγροτικές περιοχές. Οι αξιωματικοί τους κρατούν ανοικτές ανακριτικές έρευνες που γίνονται σε βάρος μας οπότε οι ενέργειες του MST σπαταλούνται μονίμως στην προστασία των ακτιβιστών από την Ομοσπονδιακή Αστυνομία. Παρακολουθούν τα τηλεφωνά μας και έχουν θέσει υπό στενή παρακολούθηση τους ηγέτες μας. Οι μεγαλοκτηματίες δεν είναι τόσο ελεύθεροι να μας δολοφονούν, αλλά υπάρχουν άνθρωποι που έχουν γίνει η σκιά μας. Η δεύτερη μορφή καταπίεσης που αντιμετωπίζουμε κατευθύνεται από την δικαιοσύνη όπου η κυβέρνηση του PSDB και οι μεγαλοκτηματίες έχουν μεγάλη επιρροή. Χρησιμοποιούν τα δικαστήρια για να μας κάνουν σκόνη. Την προηγούμενη βδομάδα πέρασα μια μέρα στη φυλακή του Mae do Rio, ένα μικρό δήμο στο Para, όπου 14 σύντροφοί μας κρατήθηκαν για 31 μέρες χωρίς εξαγορά σε ένα κελί 4x6 μέτρα ενώ ο δικαστής συστηματικά αρνείτο να ορίσει τακτική δικάσιμο. Αυτοί ήσαν από μια ομάδα 300 οικογενειών που κατέλαβαν εγκαταλειμμένη γη που ανήκε στον Jader Barbalho (πρόεδρος της Γερουσίας που αναγκάστηκε σε παραίτηση επειδή ήταν μπλεγμένος σε σκάνδαλο). Είναι ξεκάθαρο ότι ο τοπικός δικαστής βρίσκεται κάτω από την επιρροή του Barbalho και δήλωσε ανοικτά στις εφημερίδες ότι το MST πρέπει να πάρει ένα καλό μάθημα: «θα δούνε με ποιον τα έβαλαν». Έτσι οι 14 σύντροφοι κρατήθηκαν επί ένα μήνα και το κίνημα ξόδεψε τις ενέργειές του για να τους απελευθερώσει αντί να προχωράμε προς τα μπρος τον αγώνα των καταλήψεων γης. Την τρίτη μορφή καταπίεσης την ανέφερα ήδη, την εναντίον μας εναρμονισμένη χρήση των ΜΜΕ, την προσπάθεια να μας συκοφαντήσουν στην κοινωνία και ειδικά ανάμεσα στα λιγότερο πολιτικοποιημένα τμήματα της μικρομεσαίας αστικής τάξης που είναι αναγνώστες της Veja (η μεγαλύτερης κυκλοφορίας εβδομαδιαία εφημερίδα στη Βραζιλία) η οποία είναι πολύ προκατειλημμένη εναντίον μας. Ευτυχώς που η φτωχή εργατική τάξη δεν διαβάζει την Veja. Αλλά το ότι τα ΜΜΕ μας χτυπούν κατευθυνόμενα και συστηματικά από το Palacio de Planalto (το Προεδρικό μέγαρο) για να διεξάγεται μια συνεχής καμπάνια εναντίον μας, αυτό δεν αποτελεί μια μικρότερη μορφή καταπίεσης. Ερώτηση: Ποια είναι η γνώμη σας για τον Cardoso σαν άτομο, πρόεδρο και πολιτικό; Απάντηση: Σαν άτομο νομίζω ότι η μεγάλη του αλαζονεία τον προδίδει. Όλοι όσοι συνεργάστηκαν μαζί του για αρκετό διάστημα το επιβεβαιώνουν. Αυτή η αλαζονεία τον κάνει να αρνείται τις όποιες αρχές μπορεί να είχε σαν διανοούμενος – ή τουλάχιστον αυτές που του υπαγορεύει η ακαδημαϊκή του υπόληψη. Σαν πρόεδρος, δεν είναι παρά ένα φερέφωνο της άρχουσας τάξης που εγκαταλείπει τους εθνικούς στόχους και ενώνεται γύρω από το πρόγραμμα του πως θα γίνει ο επιστάτης του διεθνούς κεφαλαίου στη Βραζιλία. Σαν πολιτικός; Ποτέ δεν άκουσα κάποιον να τον αποκαλεί έτσι – ποτέ δεν είχε την αξιοπρέπεια για να εκπροσωπήσει τον βραζιλιάνικο λαό. Το πολύ-πολύ να εκπροσωπεί μια αστική τάξη που ζει εδώ αλλά δεν έχει εθνικό σχέδιο. Έτσι, ποτέ δεν θα γίνει ένας πολιτικός με όρους της ίδιας του της τάξης. Η ιστορία θα έχει δίκιο αν τον τοποθετήσει στην κατηγορία του μεγάλου προδότη του βραζιλιάνικου λαού. Ερώτηση: Ποιος νομίζεται ότι διεθνώς συγγενεύει περισσότερο με το MST ως προς το αγροτικό ζήτημα; Πως συγκρίνετε το MST με το EZLM; Απάντηση: Οι σχέσεις μας με τους Ζαπατίστας είναι απλώς σχέσεις αλληλεγγύης. Ο αγώνας τους είναι μοναδικός αλλά η κοινωνική του βάση και η μέθοδος δράσης του διαφέρουν από τις δικές μας. Ο δικός τους είναι ο αγώνας αυτοχθόνων για αυτονομία κι αν μπορεί να γίνει μια αξιολόγηση της εμπειρίας τους αυτή θα έπρεπε να περιλάβει την βραδύτητα της προέλασής τους η οποία οφείλεται στην αδυναμία τους να διευρύνουν τον αγώνα τους σε ταξικό, σε εθνικό αγώνα. Αποδέχτηκαν τους όρους του αγώνα για μια συγκεκριμένη εθνότητα στο εσωτερικό μιας ειδικής περιοχής – ενώ ο δικός μας είναι ο αγώνας ενός κινήματος αγροτών ο οποίος μετασχηματίστηκε και πολιτικοποιήθηκε σαν αποτέλεσμα της επέλασης του καπιταλισμού, του νεοφιλελευθερισμού. Αν ο αγώνας που κάνουμε σήμερα γινόταν την περίοδο του 1930, αν τότε οι Βραζιλιάνοι αγρότες μπορούσαν να οργανωθούν τόσο καλά όσο το κάνουν σήμερα τότε θα είχε απλώς υπάρξει ένα κίνημα για αγροτική μεταρρύθμιση το οποίο θα επεδίωκε μόνο την ικανοποίηση των αναγκών του τομέα τους. Στο διεθνές επίπεδο το γενικό πλαίσιο, πολιτικά, έχει διευρυνθεί πολύ. Οι Sem Terra έκαναν μια σεμνή αλλά συνετή συνεισφορά στο διεθνές δίκτυο των αγροτικών κινημάτων, την Via Campesina που έχει παρουσία σε 87 χώρες. Έγιναν αρκετές διεθνείς συναντήσεις και συνέδρια, το τελευταίο στην Ινδία το 2001. Είναι πολύ εντυπωσιακό το ότι μόνο τώρα οι αγρότες άρχισαν να πετυχαίνουν ένα βαθμό συντονισμού σε παγκόσμια κλίμακα, μετά από 500 χρόνια καπιταλιστικής ανάπτυξης. Πάνω από έναν αιώνα οι εργάτες και οι γυναίκες έχουν τη δικιά τους παγκόσμια ημέρα εορτασμού αλλά μόλις τώρα οι αγρότες συμφώνησαν να γιορτάζουν στις 17 Απρίλη κάτι που μας γέμισε υπερηφάνεια: ένας φόρος τιμής στο Carajas. Για όσο διάστημα ο καπιταλισμός σήμαινε βιομηχανική εκμετάλλευση μόνο, όσοι δούλευαν τη γη περιόριζαν τον αγώνα τους σε τοπικό επίπεδο. Αλλά όσο μας επιβαλλόταν η αντικειμενική πραγματικότητα της νεοφιλελεύθερης διεθνοποίησης αρχίσαμε να ακούμε ιστορίες από τους αγρότες στις Φιλιππίνες, τη Μαλαισία, τη Νότιο Αφρική, το Μεξικό, τη Γαλλία, όπου όλοι αντιμετώπιζαν τα ίδια προβλήματα και την ίδια εκμετάλλευση. Οι Ινδοί ξεσηκώνονται κατά της Monsanto, όπως κι εμείς στη Βραζιλία το ίδιο και οι αγρότες του Μεξικού και της Γαλλίας. Είναι η ίδια χούφτα εταιρειών, 5 εταιρείες σε όλο τον κόσμο, που μονοπωλούν το εμπόριο στην γεωργία και ελέγχουν την έρευνα και την βιοτεχνολογία και κάνουν πιο αυστηρή την ιδιοκτησία τους στην παγκόσμια παραγωγή και εμπόριο σπόρων. Η νέα φάση του καπιταλισμού έχει δημιουργήσει από μόνη της τις συνθήκες για να ενωθούν οι αγρότες κατά του νεοφιλελεύθερου μοντέλου. Στη Via Campesina οικοδομούμε ένα πρόγραμμα ανεξάρτητο από τις ιδιαίτερες τάσεις των αγροτικών κινημάτων της κάθε χώρας ξεχωριστά. Ένα σκέλος του προγράμματος στο οποίο συμφωνούμε σε διεθνές επίπεδο είναι το ότι πρέπει να είναι ο τύπος της αγροτικής μεταρρύθμισης αυτός που θα εκδημοκρατικοποιήσει την κατοχή γης και θα δημιουργήσει τη βάση για πολική δημοκρατία αλλά και για να οικοδομηθεί μια γεωργία άλλου τύπου. Αυτό έχει ευρύτερες επιπτώσεις. Από την εποχή του Ζαπάτα στο Μεξικό ή του Juliao στη Βραζιλία η πηγή της έμπνευσης για αγροτική μεταρρύθμιση ήταν η ιδέα ότι η γη ανήκει σε αυτούς που την καλλιεργούν. Σήμερα πρέπει να πάμε πέρα από αυτήν. Δε φτάνει να υποστηρίζει κανείς ότι εφόσον δουλεύει τη γη έχει ιδιοκτησιακά δικαιώματα επάνω της. Η Βιετναμέζοι και οι Ινδοί αγρότες συνέβαλαν πολύ κατά τη συζήτηση αυτού του θέματος. Αυτοί βλέπουν με διαφορετικό μάτι τη γεωργία και τη φύση, κάτι που προσπαθήσαμε να το συνθέσουμε και στη Via Campesina. Θέλουμε μια αγροτική πρακτική που να μετατρέπει τους αγρότες σε φύλακες της γης, που να μας εξασφαλίζει μια οικολογική ισορροπία και να μας εγγυάται ότι δεν πρέπει να βλέπουμε τη γη σαν ατομική ιδιοκτησία. Το δεύτερο σκέλος του προγράμματος είναι η έννοια της εθνικής κυριαρχίας στον διατροφικό τομέα. Αυτό μας οδηγεί σε μετωπική σύγκρουση με το διεθνές κεφάλαιο που θέλει ελεύθερες αγορές. Εμείς ισχυριζόμαστε ότι κάθε κράτος, δεν έχει σημασία πόσο μεγάλο είναι, έχει το δικαίωμα να παράγει την τροφή του. Το γεωργικό εμπόριο πρέπει να υποτάσσεται σε αυτό το μεγαλύτερο δικαίωμα. Μόνο το πλεόνασμα πρέπει να είναι εμπορεύσιμο και αυτό με αμοιβαίο όφελος. Είμαστε αντίθετοι με την WTO (Παγκόσμια Οργάνωση Εμπορίου) και κατά της μονοπώλησης του παγκόσμιου εμπορίου αγροτικών προϊόντων από τις πολυεθνικές. Όπως θα μπορούσε να πει ο Jose Martin, ένας λαός που δεν μπορεί να παράγει την τροφή του είναι σκλάβος, δεν έχει την παραμικρή ελευθερία. Αν μια κοινωνία δεν παράγει αυτό που τρώει πάντα θα εξαρτάται από κάποια άλλη. Το τρίτο σκέλος του προγράμματος το οποίο επεξεργαζόμαστε στην Via Campesina είναι η ιδέα ότι οι σπόροι είναι ιδιοκτησία του ανθρώπινου είδους, οι αγροτικές τεχνικές δεν μπορεί να γίνονται αντικείμενο αποκλειστικής εκμετάλλευσης από κανέναν. Η βιοτεχνολογία είναι ένα καλό πράγμα. Οι επιστήμονες στα εργαστήρια μπορούν να εξελίξουν πράγματα που θα χρειαζόντουσαν εκατομμύρια χρόνια για να εξελιχθούν. Αλλά αυτό θα είναι πραγματικά καλό μόνο αν αυτά τα επιτεύγματα δημοκρατικοποιηθούν, αν όλοι μπορούν να έχουν πρόσβαση σ’ αυτά και αν δίνουν τις κατάλληλες εγγυήσεις για το περιβάλλον και την ανθρώπινη υγεία. Αυτό δεν συμβαίνει με τους τροποποιημένους οργανισμούς. Κανένας επιστήμονας δεν μπορεί να εγγυηθεί απόλυτα για το ποιες θα μπορούσε να είναι οι επιπτώσεις λόγω της χρήσης κλωνοποιημένων ζώων και γενετικά τροποποιημένων σπόρων, συνεπώς θα πρέπει να περιοριστούν σε πειράματα στα εργαστήρια, σε περιορισμένες περιοχές και η χρήση τους δεν θα πρέπει να διαδοθεί μέχρι να σιγουρευτούμε απόλυτα. Η περίπτωση των τρελών αγελάδων θα πρέπει να μας γίνει μάθημα. Κάτι το οποίο δεν είναι πολύ γνωστό είναι ότι μεταξύ του ’98 και του ’99 ο Cardoso προώθησε ένα νόμο που έδινε σε ιδιώτες το δικαίωμα ιδιοκτησίας μορφών ζωής. Το αρχικό σχέδιο νόμου κυκλοφόρησε στο Κογκρέσο γραμμένο στα Αγγλικά, επειδή η Αμερικάνικη Πρεσβεία η οποία υπέβαλε το νόμο στο Βραζιλία, δεν πολυσκοτίστηκε να το μεταφράσει. Τοπικά αυτό ήταν δημιούργημα της Ney Suassana, της σημερινής υπουργού Εθνικής Ενσωμάτωσης και γνωστή κόλακα των Η.Π.Α. Από τη στιγμή που η κυβέρνηση εφάρμοσε την εντολή των αφεντικών της και ο νόμος υπερψηφίστηκε, το Ινστιτούτο Βιολογίας δέχτηκε 2940 αιτήσεις για αποκλειστική χρήση, το 97% των οποίων προερχόταν από πολυεθνικές που ζητούσαν αποκλειστικά δικαιώματα σε μια πεταλούδα του Αμαζονίου ή σε κάποιο είδος θάμνου. Ακούγεται παράλογο αλλά ακριβώς το ίδιο συμβαίνει στην Ινδία, τη Χιλή, τις Φιλιππίνες, τη Νότιο Αφρική παρότι υποτίθεται ότι το ANC είναι μία προοδευτική κυβέρνηση, αυτό είναι μία νεοφιλελεύθερη κυβέρνηση όπως ακριβώς και η βραζιλιάνικη. Ερώτηση: Ποια είναι η συνεισφορά του κινήματος Sem Terra στο περιβαλλοντικό κίνημα και στους άλλους δημοκρατικούς ακτιβιστές εκτός των χωρίς γη ακτιβιστών; Απάντηση: Υπάρχουν πολλές τάσεις στο οικολογικό κίνημα, ορισμένες πολύ σεχταριστικές – ορισμένες φορές κάποιος αγρότης κόβει ένα δέντρο και δέχεται πλήθος καταγγελιών – αλλά γενικά η πλειοψηφία των ομάδων μας βοηθά περιλαμβανομένης και της Greenpeace. Αυτοί βοηθούν τον αγώνα κατά της τεχνολογίας γενετικά μεταλλαγμένων προϊόντων και μας βοηθούν στο να κάνουμε τον κόσμο πιο συνειδητοποιημένο απέναντι σ’ αυτά τα προβλήματα. Χτίσαμε ένα μεγάλο μέτωπο για αυτά τα ζητήματα με όλα τα οικολογικά κινήματα στη Βραζιλία. Γίνεται ένα μοίρασμα της δουλειάς: ορισμένες ομάδες αναλαμβάνουν την νομική πλευρά των ζητημάτων, άλλες όπως η Greenpeace τον τομέα της προπαγάνδας και εμείς οργανώνουμε τις μαζικές δραστηριότητες. Σήμερα καταλάβαμε 12.000 στρέμματα με γενετικά τροποποιημένη σόγια στο Rio Grande de Sul. Εκεί βρίσκονται 1500 νέοι άνθρωποι και γι’ αυτούς αυτή η επιχείρηση είχε διαπαιδαγωγικό χαρακτήρα. Μετά από μια εντατική σειρά θεωρητικών μαθημάτων πάνω στα γενετικά μεταλλαγμένα φυτά, που κράτησαν 5 μέρες, πήραν πρακτικά μαθήματα για το πως πρέπει να καταστρέφουν μια σοδειά γενετικά μεταλλαγμένης σόγιας. Νομίζω ότι η συμμετοχή μας βοήθησε στο να πολιτικοποιηθούν λίγο περισσότερο τα οικολογικά κινήματα. Πριν 2 ή 3 χρόνια αυτά εστίαζαν τη δράση τους μόνο σε ζώα που κινδύνευαν να εξαφανιστούν ή στην υπεράσπιση των δασών, ενώ εδώ στον τρίτο κόσμο αυτό που κινδυνεύει περισσότερο είναι ο άνθρωπος. Ερώτηση: Ποια είναι η θέση του MST για τη χρήση βίας για κοινωνικούς λόγους – περιλαμβανομένης ειδικά και της αγροτικής μεταρρύθμισης; Απάντηση: Στο εσωτερικό του κινήματος υπάρχει μια παράδοση ιδεολογικού πλουραλισμού με την έννοια ότι ποτέ δεν απαιτούμε να γινόμαστε οπαδοί του κάθε στοχαστή. Προσπαθούμε να θεωρούμε τον καθένα σαν αποτέλεσμα μιας ειδικής ιστορικής στιγμής και να κοιτάμε πως μπορούμε να κάνουμε χρήση αυτής. Έτσι για το θέμα της βίας έχουμε μελετήσει πάρα πολλά από δύο Ασιάτες, το Χο Τσι Μινχ και τον Γκάντι. Ο Χο Τσι Μινχ ήταν ο μόνος που κατόρθωσε να νικήσει τις Η.Π.Α. Αυτός έλεγε συστηματικά στους Βιετναμέζους αγρότες ότι η δύναμή τους δεν βρίσκεται σ’ αυτό που κρατούν στα χέρια τους αλλά σ’ αυτό που κουβαλούν στο μυαλό τους. Οι επιτυχίες του Βιετναμέζου στρατιώτη, ο οποίος ήταν ένας αγράμματος φτωχός αγρότης, ήρθαν απ’ το ότι αυτός συνειδητοποίησε για πιο πράγμα πολεμούσε, σαν στρατιώτης και σαν άνθρωπος. Οτιδήποτε κατείχε το μετέτρεπε σε όπλο. Το δεύτερο σπουδαίο μάθημα που μάθαμε είναι το πώς να βοηθήσουμε τον κόσμο να συνειδητοποιήσει και να υλοποιήσει τους πολλούς στόχους που βάζει ο αγώνας μας. Αυτό μας το δίδαξε ο Γκάντι με την πορεία των Ινδών κατά της Βρετανικής αποικιοκρατίας (Salt March). Αν ποτέ αποφασίσουμε να χρησιμοποιήσουμε τα ίδια όπλα που χρησιμοποιούν οι εχθροί μας τότε θα μπορούσαμε να έχουμε άσχημο τέλος. Ερώτηση: Ποια βοήθεια θα μπορούσαν να δώσουν στο MST και στα αδελφά κινήματα οι ομάδες άμεσης δράσης και οι μη κυβερνητικές οργανώσεις της Βορείου Αμερικής και της Ευρώπης; Απάντηση: Το πρώτο που θα μπορούσατε να κάνετε θα ήταν να ρίξετε τις νεοφιλελεύθερες κυβερνήσεις σας. Το δεύτερο, να μας βοηθήσετε να απαλλαγούμε από το εξωτερικό μας χρέος. Όσο είμαστε εξαρτημένοι οικονομικά δε θα μπορέσουμε να δημιουργήσουμε οικονομικά μοντέλα που να ικανοποιούν τις ανάγκες των πληθυσμών μας. Το τρίτο, να αγωνιστείτε, να οικοδομήσετε μαζικούς αγώνες. Μην αυταπατάστε και μην πιστέψετε ότι επειδή έχετε υψηλότερο επίπεδο διαβίωσης από εμάς, μπορείτε να οικοδομήσετε έναν καλύτερο κόσμο. Είναι αδύνατο σε σας να διατηρήσετε το ίδιο επίπεδο κατανάλωσης αν δεν μας αξιοποιήσετε, συνεπώς πρέπει να αγωνιστείτε για να αλλάξει ο τρόπος κατανάλωσης που ακολουθείτε. Τέταρτον, σταματήστε να εισάγετε βραζιλιάνικα αγροτικά προϊόντα που δεν αντιπροσωπεύουν τίποτε άλλο παρά την εξαντλητική εκμετάλλευση όπως: ξυλεία, μαόνι – όλα τα ξύλινα έπιπλα στην Αγγλία φτιάχνονται από ξυλεία του Αμαζονίου. Τι νόημα έχει η καμπάνια για την αποψίλωση του Αμαζονίου αν οι κυβερνήσεις σας και οι εταιρείες προωθούν τα εργοστάσια κοπής ξύλων τα οποία εξάγουν την ξυλεία σε σας; Θα το ξαναπώ. Σταματήστε να αγοράζετε σόγια για να θρέφετε τις τρελές αγελάδες σας, αφήστε τον κόσμο να έχει μια ευκαιρία για να οργανώσει την αγροτική παραγωγή ώστε να σιγουρέψει πρώτα τις δικές του διατροφικές ανάγκες. 56 εκατομμύρια κάτοικοι αυτής της χώρας πεινούν κάθε μέρα. Ερώτηση: Ποια είναι η σχέση του SMT με τη βραζιλιάνικη αριστερά γενικά και ειδικότερα με το PT (Partito Trabalhista); Απάντηση: Το MST έχει ιστορικούς δεσμούς με το PT. Και τα δύο ιδρύθηκαν την ίδια περίοδο. Στην ύπαιθρο βρίσκονται πολλοί ακτιβιστές που βοήθησαν να σχηματιστεί το PT και δουλεύουν για το MST και αντίστροφα. Ενώ ο ένας συμπαραστέκεται στον άλλον διατηρούμε πάντα μια σχετική αυτονομία μεταξύ μας. Η πλειοψηφία των ακτιβιστών μας όταν πρόκειται να διαλέξουν κάποιο κόμμα, σε γενικές γραμμές επιλέγουν το PT αλλά υπάρχουν αγρότες του κινήματος που είναι μέλη του Βραζιλιάνικου Σοσιαλιστικού Κόμματος (PSB) και του Partido Democratico Trabalhista του Lionel Brizola – όχι του P.C. do B. (Κομμουνιστικό Κόμμα Βραζιλίας), επειδή αυτό ακολουθεί τη δική του κλασική γραμμή δημιουργίας αγροτικού κινήματος με το Movimento de Luta de Terra (Σημ. Το PCdoB ιδρύθηκε το 1961 από Μαοϊκούς του PCB). Όσοι συμπαθούντες του PCdoB έρχονται μαζί μας μέσω των αγώνων αυτόματα προτιμούν τη συνεργασία μας. Αυτός είναι ένας άλλος λόγος της υπερίσχυσης του PT. Το MST είναι αυτόνομο από το PT αλλά παραδοσιακά στις εκλογές υποστηρίζουμε τους υποψηφίους του αφού αυτό αποτελεί το μεγαλύτερο κόμμα της αριστεράς. Αλλά γενικά πιστεύουμε ότι η βραζιλιάνικη αριστερά περνά μια προσωρινή περίοδο κρίσης αφού παρουσιάζονται δυσκολίες στην οργανική αύξηση της αριστεράς ανεξάρτητα από τα εκλογικά αποτελέσματα του κάθε κόμματος ή των διαφορετικών ρευμάτων στο εσωτερικό του PT. Η κρίση έχει σύνθετα χαρακτηριστικά. Πρώτον, η αριστερά δεν έχει ένα ξεκάθαρο πρόγραμμα για την Βραζιλία και καταλήγει σε απλοποίηση της αντίθεσης σοσιαλισμού-καπιταλισμού χωρίς να διατυπώνει καθαρά ποια θα είναι τα πρώτα βήματα που πρέπει να κάνουν οι σοσιαλιστές. Δεύτερον, η θεσμοποίηση των κομμάτων και των ρευμάτων τα απομάκρυνε από τα μαζικά κινήματα. Φαίνεται ότι η αριστερά έχει ξεχάσει πως η μόνη δύναμη που μπορεί να φέρει κοινωνική αλλαγή είναι η οργανωμένη μάζα του λαού και ότι αυτός ο κόσμος οργανώνεται μέσα στους αγώνες, και όχι στις εκλογές. Η ψήφος είναι μια έκφραση της ιδιότητας του πολίτη, όχι μια μορφή αγώνα. Η αριστερά πρέπει να πιστέψει ξανά ότι μόνοι μας αλλάζουμε τον συσχετισμό δυνάμεων μέσω των μαζικών αγώνων κατά της μπουρζουαζίας. Φαίνεται να κυριαρχεί η προτίμηση για παζαρέματα, για να βολευτούν οι ταξικές πιέσεις. Ένα τρίτο σημείο κριτικής – κι αυτό είναι επίσης μια μορφή αυτοκριτικής μιας και θεωρούμε τον εαυτό μας σαν κομμάτι της αριστεράς, είναι ότι είναι ανάγκη να ξαναανακαλύψουμε τον παραδοσιακό τρόπο δουλειάς μας στις αγροτικές περιοχές, την αφανή δουλειά να οργανώνουμε κόσμο – κάτι σαν κι αυτό που η Εκκλησία ονομάζει Μεγάλη Συμφωνία. Οι ακτιβιστές τις περισσότερες φορές δεν έχουν την υπομονή να οργανώσουν συγκεντρώσεις με απολίτικους ανθρώπους. Δεν γνωρίζω πως έκαναν και πως κάνουν αυτή τη δουλειά τα μαζικά κόμματα στην Αγγλία και την Ευρώπη. Συχνά, όταν μιλάμε για προπαγάνδα, αυτό στη πραγματικότητα είναι μόνο κινητοποίηση (αγκιτάτσια), αυτό που οι τροτσκιστές εφαρμόζουν εδώ στη Βραζιλία. Αλλά αυτοί δεν ανεβάζουν το επίπεδο συνείδησης, δεν οργανώνουν και τις περισσότερες φορές παραιτούνται. Ακούμε πάντα κριτικές του είδους: η ηγεσία του συνδικάτου καλεί συγκεντρώσεις για τη 1η του Μάη στις οποίες δεν πηγαίνει ούτε ο πρόεδρος του συνδικάτου, γι’ αυτό αφήστε ήσυχα τα μέλη. Το τέταρτο σημείο είναι το ζήτημα της πολιτικής διαπαιδαγώγησης. Σπάνια τα κινήματα της αριστεράς μπορούν να διατηρήσουν για τα μέλη τους ένα σημαντικό πρόγραμμα διαπαιδαγώγησης, με την ευρύτερη έννοια. Οι ακτιβιστές πρέπει να διαβάζουν τους κλασικούς για να μπορούν να χειριστούν τα απαραίτητα εργαλεία, για τη σωστή ερμηνεία της πραγματικότητας. Η αριστερά εδώ έχει απλώς εγκαταλείψει τους κλασικούς αλλά και από θεωρητική πλευρά, την ίδια την μελέτη της βραζιλιάνικης πραγματικότητας. Τεμπελιάζει όταν πηγαίνει να αναλύσει την ίδια της τη θέση, τις αντιθέσεις της, τον ταξικό αγώνα, τις συνθήκες ζωής της εργατικής τάξης. Πέφτει σε γενικολογίες όταν δεν μπορεί να καταλάβει και να ερμηνεύσει. Πρέπει να επανακτήσουμε τη μέθοδο της θεωρητικής εκπαίδευσης για τον ακτιβισμό, χωρίς να καταφύγουμε σε θεωρητικισμούς. Πρέπει να παντρέψουμε τη θεωρητική εκπαίδευση με την πολιτική πρακτική. Είναι θλιβερό να βλέπουμε που καταλήγουν οι νέοι, ακόμα κι αυτοί που συνεργάζονται με το PT ή το CUT καθώς το μόνο που τάχα θα μπορούσαν να κάνουν σήμερα οι νέοι είναι να οργανώνουν μουσικά φεστιβάλ ή εκστρατείες για την νομιμοποίηση της χρήσης της κάνναβης. Η βραζιλιάνικη αριστερά πρέπει να ξεπεράσει αυτές τις προκλήσεις για να ανασυστήσει σύντομα ένα μεγάλο μαζικό κίνημα με τη σταθερή επαναστατική κατεύθυνση ενός εναλλακτικού προγράμματος για την κοινωνία.

από Trompeur 21/10/2002 8:59 μμ.


Τα συγχώνευσα, για μεγαλύτερη ευκολία. Παραθέτω και τις υποσημειώσεις, τις οποίες βαριέμαι να μεταφράσω απόψε... [1] Francisco Julião (1915–1999): leader of the Farmers’ Leagues in the northeast of Brazil, federal deputy for the Brazilian Socialist Party (PSB); exiled after the military coup in 1964. [2] INCRA: Instituto Nacional de Colonização e Reforma Agrária. [3] IBGE: Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística. [4] PT: Partido Trabalhista. [5] Florestan Fernandes (1920–95): doyen of radical sociology in Brazil. Via Dutra: motorway connecting São Paulo and Rio de Janeiro. [6] Luís Carlos Prestes (1899–1990): army captain who led a column of insurgents several thousand miles across Brazil in the late 1920s; later leader of the Brazilian Communist Party (PCB) until his death. [7] UDR: União Democrática Republicana, an organization of ranch-owners and agrarian capitalists, modelled on the Ku Klux Klan. [8] Rural workers were killed by the police in Corumbiara, Rondônia on 9 August 1995 and at Eldorado dos Carajás on 17 April 1996. [9] Embrapa: Brazilian State Agricultural Research body. [10] DOPS: Department of Political and Social Order. [11] A key Cardoso lieutenant in Congress, president of the Senate, forced to resign after corruption scandals. [12] Veja: the largest circulation news weekly in Brazil. [13] PCdoB: founded in 1961, a Maoist split from the PCB.

από nenhum 22/10/2002 7:52 πμ.


ευχαριστούμε για τη μετάφραση. πολλή και καλή δουλειά, 2 ασήμαντες παρατηρήσεις: το Veja είναι περιοδικό και όχι εφημερίδα. το PT είναι Partido dos Trabalhadores και όχι Trabalhista

από ΒΑΣΙΛΗΣ 22/10/2002 11:11 πμ.


ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΑΓΡΟΤΕΣ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΕΔΩΣΑΝ ΤΟ ΜΗΝΥΜΑ(ΣΦΑΛΙΑΡΑ) ΣΤΗ ΚΥΒΕΡΒΗΣΗ ΤΟΥ ΠΑΣΟΚ ΑΛΛΑ ΘΑ ΠΡΕΠΕΙ ΜΑΛΛΟΝ ΝΑ ΛΑΒΟΥΝ ΚΑΙ ΤΑ ΜΗΝΥΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΟ ΚΙΝΗΜΑ ΚΑΙ ΝΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΟΥΝ ΤΙΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΠΟΥ ΣΥΝΒΑΙΝΟΥΝ ΚΑΙ ΝΑ ΣΥΝΔΕΘΟΥΝ ΜΕ ΑΥΤΟ ΤΟ ΚΙΝΗΜΑ.ΤΑ ΑΙΤΗΜΑΤΑ ΤΟΥΣ ΘΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΠΑΨΟΥΝ ΝΑ ΠΕΡΙΟΡΙΖΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΑ ΠΟΣΑ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΕΠΙΔΩΤΗΣΕΩΝ. ΠΟΛΥ ΚΑΛΗ ΔΟΥΛΕΙΑ ΠΑΝΤΑ ΤΕΤΟΙΑ

από RED ALERT 22/10/2002 4:05 μμ.


ΠΑΙΔΙΑ, ΤΟΝ ΤΕΛΕΥΤΑΙΟ ΚΑΙΡΟ, ΚΑΠΟΙΑ ΑΡΘΡΑ ΣΤΙ ΙΝDY ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΕΝΤΥΠΩΣΙΑΖΟΥΝ. ΠΟΛΛΗ ΚΑΛΗ ΔΟΥΛΕΙΑ...ΠΑΝΤΑ ΤΕΤΟΙΑ Υ.Γ. ΛΕΣ ΝΑ ΞΕΦΥΓΑΜΕ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΑΤΕΡΜΟΝΟΥ ΚΑΙ ΑΝΟΗΤΟΥ ΜΠΙΝΕΛΙΚΙΟΥ?? ΜΑΚΑΡΙ ΔΙΟΤΙ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΕΣ ΣΑΝ ΤΟΥ ΙΝDΥ ΠΡΟΣΦΕΡΟΝΤΑΙ ΓΙΑ ZYMΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΟΧΙ ΓΙΑ ΞΕΚΑΥΛΩΜΑ.

από Trompeur 22/10/2002 4:11 μμ.


δες δίπλα, τι βρισίδι πέφτει για την προτεινόμενη προτομή του Μεγαλέξαντρου πάνω στα Κερδύλια όρη!

από Ω. 22/10/2002 4:19 μμ.


Ενα αλλο λαθος μου ειναι οτι,οπου αναφερονται στρεμματα προκειται για εκταρια(1 εκταριο =10 στρεμματα).Αν ειναι δυνατο, εστω και εκ των υστερων ας διορθωθει.Μη μας περασουν και για τελειως αγραμματους.

από Α.Γ. 22/10/2002 4:20 μμ.


Θα συμφωνήσω με αυτά που λέει ο Βασίλης και θα προσέθετα ότι ολόκληρο το κίνημα στην Ελλάδα (και στον υπόλοιπο κόσμο) έχει να μάθει από το MST, όχι μόνο οι αγρότες. Αξίζει να προσέξουμε ότι ο λόγος του Στέντιλε είναι βαθιά πολιτικοποιημένος και ριζοσπαστικός και δεν εκφράζει μια απλή συντεχνιακή διαμαρτυρία κάποιας μικρής ή μεγάλης κατηγορίας πληθυσμού, αλλά αναφέρεται στο σύνολο της κοινωνίας.

από Trompeur 22/10/2002 4:22 μμ.


Διορθώνεται πάραυτα. Κι ευχαριστάμε πολύ. Αμα θες, ρίξε κάνα σύρμα στη διεύθυνση. Κάτι θέλω να σε ρωτήσω...

.

από 75011 22/10/2002 9:37 μμ.


οντως, παντα τετοια... (αν κι επιμενω: τα ασπρα γραμματα σε μαυρο φοντο χοροπηδανε μετα την 40στη αραδα.) Τι ακριβως ηταν (η ειναι) η θεολογια της απελευθερωσης; πως την αντιμετωπισε το Βατικανο; Μηπως ξερεται;

από Trompeur 23/10/2002 2:04 πμ.


Θεολογία της απελευθέρωσης: καμία σχέση με Χριστόδουλο! Κανονικά δεν είμαι ο πιο αρμόδιος, θα έπρεπε να απευθυνθείς στα ΣΗΜΑΤΑ ΚΑΠΝΟΥ (στο ψαχτήρι θα βρεις το e-mail τους). Χαλαρά, όμως, κι επειδή μπήκα στο site νυχτιάτικα να δω αν την ξαναπέσανε οι φασίστες (την ξαναπέσανε, δες τα κομμένα) έβαλα κι ένα ουισκάκι, έχω και το σκύλο μου δίπλα, οπότε σου λέω ό,τι θυμάμαι: Από καιρό (δεκαετία του '60) υπήρχε ένα ιεραποστολικό ρεύμα στην Λατινική Αμερική το οποίο ήταν πολύ σοβαρή παρέκκλιση από το ρουφιαναριό του Βατικανού. Ήδη από την εποχή των ισπανών κονκισταδόρες υπήρχαν καθολικοί μοναχοί (Βαρθολομαίος δε λας Κάσας) που αμφισβητούσαν κατά πόσο είναι σωστό να σφάζονται οι Ινδιάνοι για να ... προσυλητιστούν στην σωστή πίστη, από τον πόλεμο και μετά όμως τα πράγματα χόντρυναν. Με τις στρατιωτικές δικτατορίες στη Λατ. Αμερική, που τις ευλογούσαν οι επίσκοποι κλπ κλπ, ενώ διάφοροι νεαροί καλόγεροι πήγαιναν στα χωριά των Ινδιάνων και των μιγάδων και τους γιατροπόρευαν, έγινε σαφές ότι υπήρχε μια τάση απόκκλισης από την κυρίαρχη εκκλησία. Πρωτομάστορας σ' αυτή την ιστορία ήταν ένας παπάς, ο Καμίλο Τόρες (Βραζιλιάνος, αν δεν απατώμαι) που σκοτώθηκε από τους χουντικούς. Σύμβολό του, για να μην μπερδεύομαστε, το ντουφέκι μ' έναν εσταυρωμένο περασμένο στη σκανδάλη! Σαφές; Σαφέστατο! Οι παπάδες της απελευθέρωσης (κυρίως καλόγεροι και καλόγριες) ανελάμβαναν εθελοντικά τις ιεραποστολές, μόρφωναν τα παιδιά (πχ ο ίδιος ο Στέντιλε) και προσέφεραν κοινωνικό έργο. Ξέρω, ακούγονται ρεφορμιστές αλλά άν ήσουν στη ζούγκλα, πεινασμένος και άρρωστος κι αγράμματος δεν θα σου κακοφαινόταν ένας παπάς που θα σε ψιλοτάιζε, θα σε γιατροπόρευε και θα σου μάθαινε και κάνα γράμμα! Στην σαντινίστικη επανάσταση της Νικαράγουα, ένας από τους υπουργούς (πολιτισμού) ήταν παπάς. Ξεχνάω τώρα τ' όνομά του (ας όψονται τα ουίσκια!) αλλά θυμάμαι δύο πράματα: 1ον ότι ΜΕΤΑ την επανάσταση των Σαντινίστας ο μεγάλος μπίτνικ αμερικάνος ποιητής Λόρενς Φερλινγκέτι (σωστά το 'γραψα;) του πήρε μια μεγάλη συνέντευξη, η οποία κυκλοφόρησε και στα ελληνικά (ως βιβλιάκι). Και οι μπίτνικ δεν ήταν και τόσο κολλητάρια με τους παπάδες. Επίσης θυμάμαι ότι ... 2ον ΠΡΙΝ την επανάσταση ο εν λόγω ιερεύς είχε πάει στο Σολεντινάμε, ένα νησάκι στη λίμνη Μανάγκουα της Νικαράγουας, και είχε φτιάξει με τους ιθαγενείς μια κομμούνα αγγειοπλαστικής κλπ για να βγάζουν το ψωμάκι τους. Ε, όταν ήρθαν τα στρατά των χουνταίων (Σομόζα, τον έφαγαν μετά την ανατροπή του με μπαζούκας κάτι ουρουγουάνοι, αν δεν απατώμαι) ο ιερεύς πήρε το ντουφέκι και μαζί με τους ινδιάνους υπεράσπισε ένοπλα την κομμούνα του! Μας λέει κάτι αυτό; Κάτι μας λέει. Γενικά, το Βατικανό τους αντιμετώπισε με αφορισμούς, μεταθέσεις κλπ. Έλα, όμως, που οι καλόγεροι αυτοί έγιναν γνωστοί από τα ΜΜΕ: όταν τα ακροδεξιά τάγματα θανάτου στο Σαλβαδόρ την έπεφταν στους επαναστατημένους αγρότες, δεν παρέλειπαν να σκοτώνουν και κάναν παπά τους ή να βιάζουν και καμία καλόγρια (και να την σκοτώνουν μετά, βεβαίως). Και εάν επρόκειτο για ινδιάνους ή σαλβαδοράνους καλόγερους, χεστήκανε τα δυτικά ΜΜΕ, επρόκειτο όμως για αμερικάνους και αμερικάνες πολίτες (καλόγερους και καλόγριες) και έγινε πανικός. Να τα αφιερώματα, να οι ταινίες κλπ κλπ! Μετά το Βατικανό τους τσάκισε στις μεταθέσεις: και τους έφερε πίσω στην Ιταλία. Ακόμα χειρότερα! Πέρυσι, στη Γένοβα υπήρχαν δεκάδες καλόγριες διαδηλώτριες που φάγανε και τις μάπες τους κανονικότατα, όπως όλος ο κόσμος! Μια (την θυμάμαι στο Κέντρο, στην παραλία της Γένοβας) κρατούσε μια πικέτα που έλεγε «Κάτω οι G8!» κι από την πίσω μεριά έγραφε «Συν το Βατικανό= C9!». Ενας άλλος παπάς είχε ανοίξει την εκκλησία του, στην παραλιακή πάλι, με λεμόνια και νερά για τον κόσμο και στη θέση του εσταυρωμένου είχε αναρτήσει την φιγούρα ενός αγρότη με τα χέρια ανοιχτά στην τσάπα. Αυτό δεν σημαίνει ότι είναι τίποτα ακραιφνείς επαναστάτες ή άγριοι ανατροπείς. Όχι, καθολικοί πιστοί είναι! Απλά, στο επίπεδο της συνείδησης και της διάθεσης του εαυτού τους στο κοινό καλό (όπως αυτοί το αντιλαμβάνονται, έστω) είναι πολύ ανώτεροι από χιλιάδες αριστερούς κι αναρχικούς επαναστάτες. Ενοχή είναι; Συνείδηση είναι; Δεν ξέρω και δεν με αφορά. Αλλά εγώ δεν έχω τα κότσια να πάω κάνα-δυο χρόνια στην καρδιά της ζούγκλας να γιατρεύω λεπρούς κλπ. Ενώ κάτι καλογρίτσες τα έχουν!

από Clopy 23/10/2002 2:20 πμ.


Για τη Θεολογία της Απελευθέρωσης, καλό θα ήταν όντως να απαντήσουν τα Σήματα Καπνού που γνωρίζουν περισσότερα. Αυτό που γνωρίζω, είναι οτι το κίνημα αυτό, έχει τις ρίζες του στις εξεγέρσεις των Βαπτιστών (ή Αναβαπιτστών) του 17ου αιώνα στην κετνρική Ευρώπη. Οι Αναβαπιστές, αρχικά ακολουθώντας το Μαρτίνο Λούθηρο (μέχρι που ο τελευταίος τα βρήκε με τους Γερμανούς ηγεμόνες), αμφισβήτησαν το αλάθητο του Πάπα, και τη σημασία της βάπτισης σε τόσο μικρή ηλικία. Πρότειναν αντίθετα τα παιδιά να βαπτίζονται όταν τα ίδια το αποφασίσουν, δηλ. αφού ενηλικιωθούν. Αυτά όσον αφορά το θρησκευτικόι μέρος. Στην πραγματικότητα το κίνημα των Αναβαπτιστών, έχοντας τη ρίζα του στις εξαθλιωμένες αγροτικές περιοχές της κεντρικής Ευρώπης, αμφισβήτησε έμπρακτα, τους ηγεμόνες. Μέσα από τα λόγια του Χριστού, βγάλανε το συμπέρασμα οτι δεν πρέπει να υπάρχουν δούλοι και αφέντες και πως ο περιούσιος λαός που θα φέρει τον παράδεισο στη Γη, είναι ο λαός που αντιστέκεται. (Βέβαια κάπου εκεί την πατήσανε, γιατί τα βάλανε με τακτικό στρατό που έστειλε ο Ερρίκος (αν θυμάμαι καλά) και περιμένανε το αόρατο χέρι του θεού να τους βοηθήσει). Τελικά οι περισσότεροι σφαγιαστήκανε με αποτέλεσμα χρόνια αργότερα, να ξεπηδήσουν διαφορετικά κινήματα αμφισβήτησης, είτε σε θρησκευτική, είτε σε κοινωνική βάση. 2 αιώνες αργότερα εμφανίστηκε και η σημερινή μορφή της Θεολογίας της Απελευθέρωσης.

από 75011 23/10/2002 1:20 μμ.


και για το αρχικο κειμενο, και για τα ξενυχτια... Σκεφτομαι κατι ελληναραδες επαναστατες που εκτιμουν το ανθρωπινο προσωπο της ορθοδοξιας σε αντιπαραθεση με τον καθολικισμο. Δεν αγαπω τις θρησκειες και τα δογματα, αλλα θαυμαζω τους ανθρωπους. Καλο κουραγιο

από Πολιτικά Κλοσάρ 02/11/2002 7:09 μμ.


Όπως βλέπετε μπήκα πάρα πολύ αργά σ' αυτό το άρθρο. Παρ' όλα αυτά: 1) Trompeur και Ω. ΜΠΡΑΒΟ!!! 2) Trompeur και δεύτερο μπράβο για τα περί Θεολογίας της Απελευθέρωσης. Μικρή διόρθωση: ο Καμίλο Τόρες ήταν Κολομβιάνος. Μέλος του ELN (Ejercito de Liberacion Nacional = Στρατός Εθνικής Απελευθέρωσης). Μερικά γι' αυτή την εμβληματική μορφή στο http://www.web.net/eln/Publications/Camilo.html

O σχολιασμός έχει απενεργοποιηθεί.

Creative Commons License

Όλα τα περιεχόμενα αυτού του δικτυακού τόπου είναι ελεύθερα προς αντιγραφή, διανομή, προβολή και μεταποίηση, αρκεί να συνεχίσουν να διατίθενται, αυτά και τα παράγωγα έργα που πιθανώς προκύψουν, εξίσου ελεύθερα, υπό τους όρους της άδειας χρήσης Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License