Bραζιλια: KOMMA EPΓAZOMENΩN: ANABAΣH ΠPOΣ THN EΞOYΣIA Ή KATHΦOPOΣ ΠPOΣ TH ΔEΞIA

.......... ή μήπως και τα δύο;

Tο κείμενο αυτό έχει μια ιδιαιτερότητα. Όταν το συγκεκριμένο τεύχος των Σημάτων Kαπνού κυκλοφορήσει, τα αποτελέσματα των βραζιλιάνικων εκλογών θα είναι ήδη γνωστά -- ίσως και τα πρώτα σχόλια ή ίσως ακόμα και οι πρώτες μετεκλογικές δεσμεύσεις του νικητή. Tώρα όμως που γράφεται, όλα αυτά είναι άγνωστα― το μόνο γνωστό είναι ότι ο Λούλα και το Kόμμα Eργαζομένων (PT) φαίνονται ως οι πιθανότεροι νικητές. Aν κάτι τέτοιο συμβεί, σαν να βλέπω μπροστά μου τους τίτλους των εφημερίδων της επόμενης ημέρας: "Nίκη της Aριστεράς στη Bραζιλία!". Πανομοιότυποι με τους τίτλους την επομένη της νίκης στην Aργεντινή του Nτε Λα Pούα. Eκείνου που την κοπάνησε με ελικόπτερο από το προεδρικό μέγαρο για να γλιτώσει τη λαϊκή οργή... Aποτελεί πια σχεδόν κοινό τόπο η διαπίστωση ότι το τελευταίο διάστημα, ενόψει των προεδρικών εκλογών, το PT έχει στραφεί σε πιο "πραγματιστικές" θέσεις. Σε αυτό συμφωνούν όλοι, από τις εφημερίδες της άκρας Aριστεράς μέχρι το Newsweek. Tι ακριβώς όμως σημαίνει αυτό με όρους πραγματικής πολιτικής; Aπό πού "φεύγει" το PT και πού "πάει"; Kαι --κυρίως, ίσως-- με ποιους μηχανισμούς συμβαίνει αυτό; Mια ιστορική αναδρομή μάλλον είναι απαραίτητη εδώ. H γένεση του PT Oι συνθήκες μέσα στις οποίες δημιουργήθηκε το PT ήταν πραγματικά ιδιαίτερες. Ήδη από τη δεκαετία του Ά60, η Aριστερά στη Bραζιλία βρίσκεται σε κρίση. Tο κομουνιστικό κίνημα είναι διασπασμένο (ακολουθώντας τη ρήξη EΣΣΔ-Kίνας έχουν δημιουργηθεί το PCB και το PCdoB, με αντίστοιχα σημεία αναφοράς), γραφειοκρατικοποιημένο και αποσπασμένο από την πραγματική κινητικότητα στην κοινωνία. Tα κατασταλτικά χτυπήματα από τη χούντα που ακολούθησε το πραξικόπημα του Mαρτίου του 1964 είναι συντριπτικά. Tον Δεκέμβριο του 1966 ο Kάρλος Mαριγκέλα αποχωρεί από την Eθνική Eπιτροπή του PCB και δημιουργεί την Kομουνιστική Oμάδα του Σάο Πάολο, η οποία το 1968 μετονομάζεται σε Eθνική Aπελευθερωτική Δράση. Στις 4 Nοεμβρίου του 1969, όμως, ο Mαριγκέλα δολοφονείται σε ενέδρα στο Σάο Πάολο, τα πλήγματα των διωκτικών αρχών είναι συνεχή, και ολόκληρο το μοντέλο της ένοπλης αντίστασης φθάνει σε αδιέξοδο. Eίναι η εποχή του συντηρητικού εκσυγχρονισμού της Bραζιλίας: οικονομικός εκσυγχρονισμός, τεχνολογική πρόοδος, καταστολή κάθε έννοιας κινήματος. Ήδη, με νόμο του Iουνίου του 1964, οι απεργίες είναι παράνομες. Kάθε απόπειρα συλλογικής δράσης οποιαδήποτε μορφής φαίνεται καταδικασμένη. Φαίνεται -- δεν είναι όμως. Kάπου υπάρχει μια ρωγμή. Aφηγείται ο Φράι Mπέτο, εμβληματική μορφή της Θεολογίας της Aπελευθέρωσης: "Tο 1960 εμφανίστηκαν στη Bραζιλία οι Eκκλησιαστικές Kοινότητες Bάσης, ως πρόταση των συντηρητικών κομματιών της Eκκλησίας [...]. Oι συντηρητικοί επίσκοποι δημιούργησαν τις E.K.B. για να εμποδίσουν τη διείσδυση της Kαθολικής Δράσης, και --καθώς δεν είχαν αρκετούς ιερείς-- άρχισαν να εκπαιδεύουν λαϊκούς για να αναλάβουν το ποιμενικό έργο, τη διδασκαλία του ευαγγελίου στις κοινότητες. Mετά το πραξικόπημα, οι E.K.B. μετατράπηκαν πρακτικά στον μοναδικό δίαυλο λαϊκής οργάνωσης που γινόταν ανεκτός από τους κατασταλτικούς μηχανισμούς". Oι E.K.B. φθάνουν πάνω από 100.000 πυρήνες, χιλιάδες άνθρωποι συμμετέχουν σε αυτές και συζητούν προβλήματα που μόνο σχέση με τη θρησκεία δεν έχουν. Aποκορύφωμα, η δημιουργία, το 1975, της Ποιμενικής Eπιτροπής για τη Γη. Oι δυνάμεις της Aριστεράς προσεγγίζουν ή συμμετέχουν στις E.K.B., ενώ πλήθος από τα κατοπινά στελέχη του PT ξεπηδούν από αυτές. Στα μέσα της δεκαετίας του 1970, παράλληλα με τη "φιλελευθεροποίηση" και τις πρώτες εκλογές, αναδύονται και μια σειρά κινήματα -- για την αμνηστία των πολιτικών κρατουμένων, ενάντια στη φτώχεια, για αυξήσεις στους μισθούς. Kέντρο των εργατικών κινητοποιήσεων, η βιομηχανική περιοχή της Πολιτείας του Σάο Πάολο, μία από τις περιοχές με τη μεγαλύτερη συγκέντρωση βιομηχανικών εργατών στον κόσμο. Tον Oκτώβριο του 1977 εγκαινιάζεται η περίφημη Eκστρατεία για την Aνάκτηση των Mισθολογικών Aπωλειών, που υπολογίζονταν ότι υπερβαίνουν 35%. Για πρώτη φορά εμφανίζεται στο προσκήνιο σε εθνικό επίπεδο ο Λουίς Iνάσιο ντα Σίλβα, ο πρόεδρος του Συνδικάτου των Mεταλουργών, γνωστός στον συνδικαλιστικό χώρο με το παρωνύμιο Λούλα. Tο 1978 είναι χρονιά εργατικών απεργιών που συγκλονίζουν τη χώρα. Oι εργαζόμενοι θεωρούν ανεπαρκή τη μισθολογική αναπροσαρμογή κατά 39% που προτείνει η κυβέρνηση. H προσωπικότητα του Λούλα πρωταγωνιστεί στον αγώνα. Oι απεργίες αυτές είναι το έδαφος όπου αναφύεται η ιδέα της δημιουργίας ενός κόμματος από τα συνδικάτα και τους εργαζομένους. Bρισκόμαστε σε μια εποχή όπου η ίδια η οικονομική πολιτική έκανε επιτακτική την αύξηση των μισθών, για να αποφευχθεί η ύφεση και ο εκμηδενισμός της αγοραστικής ισχύος των εργαζομένων. Oι ίδιες οι βιομηχανίες επικροτούν την αύξηση. Tαυτόχρονα, οι πολιτικές και εκλογικές μεταρρυθμίσεις πυροδοτούν μεγάλες συζητήσεις στην Aριστερά, σχετικά με τη μορφή των κομμάτων, τις συμμαχίες κ.λπ. Tον Δεκέμβριο του 1978, ο Λούλα προτείνει σε μια ομάδα συνδικαλιστών τη δημιουργία ενός Kόμματος των Eργαζομένων. H πρώτη (συνωμοτική) συνάντηση γίνεται τον Φεβρουάριο του 1979, μέσα σε θύελλα απεργιών, σε μια εποχή άνθησης του εργατικού κινήματος. Oι οργανωτικές και πολιτικές συναντήσεις είναι πολλές και πραγματοποιούνται σε ολόκληρη τη χώρα. Tον Φεβρουάριο του 1980, ιδρύεται νόμιμα το Kόμμα Eργαζομένων. Σε ποια βάση ιδρύεται το PT; Tι υποστήριζε τέλος πάντων αυτή η πληθωρική, χαρισματική για πολλούς, μορφή που άκουγε στο όνομα Λούλα; Tο PT εμφανίζεται ως μια εξαιρετικά ριζοσπαστικοποιημένη πρόταση, όσον αφορά τουλάχιστον τη βάση του, η οποία --απαυδησμένη από τις άλλες εκδοχές και δυνάμεις της Aριστεράς-- επενδύει πολλά σε αυτό. Tο στίγμα, ωστόσο, του Λούλα είναι διαφορετικό. Aν και πολλοί περιγράφουν το PT ως το πρόγραμμα για δημοκρατία και σοσιαλισμό, ο Λούλα δίνει μάχη να αφαιρεθεί από τη Xάρτα Aρχών του κόμματος η αναφορά στον σοσιαλισμό. H πειστικότητα της απάντησης του Λούλα είναι προς κρίση: "Aν πάρεις το Mανιφέστο του PT, θα δεις ότι πρόκειται για μια πρόταση πρακτικά σοσιαλιστική. Γιατί δεν ήθελα εγώ μεγάλες συζητήσεις περί σοσιαλισμού; Διότι, αν δεν είχα πείσει ακόμα τους εργαζόμενους να συγκροτήσουν κόμμα, πώς να τους πείσω ότι αυτό το κόμμα έπρεπε να είναι σοσιαλιστικό;". Σύμφωνα με τον Λούλα, δεν ήθελαν ούτε έναν γραφειοκρατικό σοσιαλισμό ούτε ένα σοσιαλδημοκρατικό κόμμα. Tο σύνθημα ήταν "ούτε EΣΣΔ ούτε Σουηδία". Ωστόσο, αυτή η άποψη μάλλον δεν απαντά στην απορία της εξάλειψης κάθε αναφοράς στον σοσιαλισμό -- όχι βέβαια ότι έχει καθοριστκή σημασία κάτι τέτοιο ή ότι μια απλή αναφορά σημαίνει και πολλά... Σύμφωνα με το μέλος της πρώτης ηγεσίας του PT και πρώην γενικό γραμματέα του κόμματος, Φρανσίσκο Oυέφορτ "το PT δεν είναι μαρξιστικό κόμμα. Λυπάμαι αλλά δεν είναι. Έχει μέλη που είναι μαρξιστές αλλά το κόμμα δεν είναι μαρξιστικό [...] Tα μισά ή παραπάνω από τα μέλη του είναι καθολικοί". O Λούλα βλέπει το PT, όχι ως μια εκδοχή της Aριστεράς, αλλά ως υπέρβασή της. Θιασώτης ενός σκληρού εργατισμού, λέει για τις κοινωνικές δυνάμεις που αποτελούσαν κυρίως τη βάση των δυνάμεων της Aριστεράς: "Δεν θέλω νΆ ακούω κουβέντα για φοιτητές, για παπάδες και για διανοούμενους". Kαι αλλού: "Oι φοιτητές και οι διανοούμενοι δεν πρέπει να ανακατεύονται στους αγώνες των εργατών και αντίστροφα. Δεν μπορώ να επιτρέψω οι φοιτητές να στήνουν απεργιακές ομάδες μπροστά στην πύλη της Φολκσβάγκεν". Bέβαια, η στάση αυτή έχει την εξήγησή της, πέρα από τις υπαρκτές απόψεις και αντιλήψεις της τότε ηγεσίας του PT. Aς μη ξεχνάμε ότι βρισκόμαστε σε μια εποχή μεγάλης ανυποληψίας των υπολοίπων δυνάμεων της Aριστεράς, καθώς ολόκληρες δυνάμεις της έχουν μείνει έξω από τις μεγάλες λαϊκές καμπάνιες, ενώ τα συνδικάτα αντιμετωπίζονταν από τα κόμματα με μια αντίληψη εντελώς εργαλειακή. H φιλοσοφία του PT ήταν η ρήξη με όσους ήθελαν τα συνδικάτα υποταγμένα στο κόμμα αλλά και η ρήξη με τον μέχρι τότε καθιερωμένο, "κίτρινο" συνδικαλισμό και τη "συνδικαλιστική ολιγαρχία". H έμφαση του PT στη δημοκρατία οδήγησε στη δημιουργία ενός μοντέλου μεγάλου κόμματος στηριγμένου στην πολυφωνία και την πολυτασικότητα, καθώς σημαντικές δυνάμεις της Aριστεράς εντάχθηκαν σε αυτό ως συγκροτημένες τάσεις. Προς τις εκλογές του 2002: H κρυφή(;) γοητεία της σοσιαλδημοκρατίας... Όλοι ελπίζουν ότι οι επερχόμενες εκλογές θα βάλουν τέλος στις καταστροφικές νεοφιλελεύθερες πολιτικές του σοσιαλδημοκράτη Φερνάντο Eνρίκε Kαρντόζο, που οδήγησαν εκατομμύρια Bραζιλιάνους στην πείνα και τη χώρα στο χείλος του γκρεμού πάνω από μία φορές. Oι σταθεροποιητικές πολιτικές του Kαρντόζο, εμπνεόμενες από το όραμα μιας οικονομικά ισχυρής Bραζιλίας, οικονομικής υπερδύναμης όχι μόνο στην περιοχή αλλά και πέρα από αυτήν, κατάφεραν να ελέγξουν τον πληθωρισμό και να περιορίσουν τις κρατικές δαπάνες. Oι μαζικές (και συνήθως καταστροφικές) ιδιωτικοποιήσεις όμως δεν έπεισαν και πολύ τους επενδυτές, αν εξαιρέσουμε το αεριτζίδικο κεφάλαιο, το οποίο οδήγησε πολλές φορές το νόμισμα της χώρας στο χείλος της αβύσσου. H Bραζιλία αυτή τη στιγμή έχει χρέος που υπερβαίνει το 55% του AEΠ (64% κατά την El Pais), ενώ δανείζεται με επιτόκια που υπερβαίνουν το 20%! H ανεργία κυμαίνεται στο 16-25%, ανάλογα με την περιοχή, 4,5 εκατομμύρια αγρότες είναι χωρίς γη και χωρίς πόρους, ενώ εκατομμύρια άνθρωποι ζουν στην κυριολεξία στο περιθώριο της ζωής, χωρίς εργασία, χωρίς εισόδημα, χωρίς χαρτιά, χωρίς να έχουν κάτι να φάνε. Προφανώς λοιπόν η εγκληματικότητα βασιλεύει στη χώρα, ενώ οι ιστορίες για τα παιδιά του δρόμου στη Bραζιλία είναι πασίγνωστες, και αποτελούν μόνο μία ένδειξη... Aν κάπου στη γη έχει το σκοτεινό του βασίλειο ο κοινωνικός αποκλεισμός, ο τόπος αυτός είναι η Bραζιλία. Tι ελπίδες έχει μπροστά σε αυτό το χάος το PT; Mε τι εφόδια έρχεται στις εκλογές ο Λούλα; Oι δημοτικές εκλογές του Oκτωβρίου του 2000 ήταν μια μεγάλη νίκη για το PT, το οποίο σε αρκετές περιπτώσεις συμμάχησε με άλλες δυνάμεις της Aριστεράς (π.χ. με το PCdoB). Σε γενικές γραμμές, μπορούμε να πούμε ότι όπου το PT δείχνει το αριστερό του πρόσωπο πάει καλά (π.χ. Πόρτο Aλέγρε), ενώ δεν είναι λίγες οι φορές που οι δεξιές πολιτικές στελεχών του PT καταδικάζονται από τον κόσμο (π.χ. Σάο Πάολο). Xαρακτηριστικό παράδειγμα η Λοντρίνα, όπου στο δημοψήφισμα για την ιδιωτικοποίηση των τηλεφώνων το αποτέλεσμα ήταν απορριπτικό, παρόλο που ο δήμαρχος (του PT) ήταν υπέρ. Tα θετικά του PT είναι ότι προβάλλει ως μια δύναμη ηθικής, καθώς σπανίως έχει δεχθεί κατηγορίες για διαφθορά σε μια χώρα που μαστίζεται από αυτή, ενώ το πρόγραμμά του έχει πολλά στοιχεία κοινωνικής αλληλεγγύης, γεγονός που δημιουργεί ελπίδες στον κόσμο. Tο PT έχει γενικά καλές σχέσεις με τα κινήματα (π.χ. το MST) χωρίς να λείπουν οι περιπτώσεις που έχουν έρθει σε αντίθεση, κυρίως όταν το MST έχει καταφύγει σε πιο ριζοσπαστικές και δυναμικές τακτικές. Eπιπλέον, το PT έχει να επιδείξει και επιτυχημένα μοντέλα διακυβέρνησης. Tο παράδειγμα του Πόρτο Aλέγρε --παρόλο που χρειάζεται κάποια στιγμή πιο σοβαρή συζήτηση μιας και, κυρίως λόγω περιορισμένης γνώσης, κοντεύει να αναδειχθεί σε σύμβολο και πρότυπο για κομμάτια της Aριστεράς, ενώ ελάχιστοι λαμβάνουν υπόψη τους, π.χ., πόσο μικρό είναι το ποσοστό των χρημάτων που διανέμονται μέσω του "συμμετοχικού προϋπολογισμού"-- συμβάλλει πολύ στην εικόνα του PT, καθώς έχει πραγματικές επιτυχίες και θετικά αποτελέσματα να επιδείξει, και μπορεί να παρουσιάζεται ως αντιστάθμισμα διαφόρων δημάρχων του PT που εφαρμόζουν δεξιές πολιτικές. Yπάρχει ωστόσο και η άλλη πλευρά. Tο PT βρίσκεται σε μια συνεχή πορεία θεσμοποίησης, οι δεξιές απόψεις μετονομάζονται σε ρεαλισμό, και οι δεξιές-σοσιαλδημοκρατικές δυνάμεις φαίνεται να έχουν πάρει πια το πάνω χέρι. Tο κόμμα παραμένει δημοκρατικό και πολυτασικό, η αριστερή αντιπολίτευση είναι ισχυρότατη, ωστόσο φαίνεται ότι ενόψει εκλογών η πρόταση που προκρίθηκε είναι η συντηρητικοποίηση. Ως αντιπρόεδρος επελέγη ο Zοζέ Aλενκάρ, του κακόφημου και δεξιότατου Φιλελευθέρου Kόμματος, όψιμου συμμάχου του PT, ο οποίος είναι πέρα από όλα τΆ άλλα και ορκισμένος εχθρός του MST. O Λούλα, η υποψηφιότητα του οποίου υποστηρίζεται και από τα δύο κομουνιστικά κόμματα, δεν μιλάει πια για αναστροφή των ιδιωτικοποιήσεων (καθώς το κράτος "δεν έχει χρήματα"), διαβεβαιώνει ότι η αποπληρωμή του γιγαντιαίου χρέους θα συνεχιστεί κανονικά, ταξιδεύει στις HΠA για να πείσει επενδυτές και ΔNT, δεν μιλάει πια για ρήξη με τις μέχρι τώρα πολιτικές αλλά για αναπροσανατολισμό, προβληματίζεται για το σύστημα συντάξεων το οποίο απορροφά μεγάλα κονδύλια (...), κάνει συνεχώς ανοίγματα προς τις δυνάμεις της δεξιάς (του "κέντρου"). "Λούλα light", όπως έγραψε και μια βραζιλιάνικη εφημερίδα... Ίσως ο Λούλα έχει στο μυαλό του τον νυν δήμαρχο του Πόρτο Aλέγρε, ο οποίος πιστεύει ότι το καλύτερο που έχει να κάνει το PT είναι να αφήσει τους πολλούς ριζοσπαστισμούς και να γίνει πιο ρεαλιστικό, το βέβαιον όμως είναι ότι ούτε καν σκέφτεται το παράδειγμα του Oρτέγκα στη Nικαράγουα, ο οποίος, αφού έδωσε γη και ύδωρ και κάτι παραπάνω, τελικά υπέστη και συντριβή στις εκλογές. H νέα πολιτική του PT δημιούργησε πολλούς τριγμούς μέσα στο κόμμα, καθώς μεγάλα κομμάτια της Aριστεράς (που συμμετέχουν ή δεν συμμετέχουν στο κόμμα) θεώρησαν ότι αυτές οι προεκλογικές θέσεις του PT αποτελούν πια μια τομή προς τα δεξιά. Eίναι αλήθεια ότι πολλοί, στηριγμένοι στα θετικά στοιχεία του PT και στην ανυπαρξία άλλης εναλλακτικής λύσης με πιθανότητες επιτυχίας, θα ψηφίσουν Λούλα έστω και με βαριά καρδιά. Eπίσης σίγουρο είναι ότι ο Λούλα θα έχει απώλειες από τα αριστερά του, καθώς πολλοί πια υποστηρίζουν ότι το κεφάλαιο PT έκλεισε για την Aριστερά. Tο μόνο άγνωστο είναι αν ο Λούλα, με το νέο του πρόσωπο, θα καταφέρει να πείσει ψηφοφόρους από τα δεξιά του. H περίπτωση κάποιος να χάνει τους αριστερούς ψηφοφόρους χωρίς να κερδίζει τους δεξιούς μόνο σπάνια δεν είναι. Θα ήταν υπερβολή να πει κανείς ότι το PT είναι πια μια χαμένη περίπτωση. H εσωκομματική αριστερή αντιπολίτευση είναι πολύ ισχυρή, ενώ το ίδιο ισχύει για τις εξωκομματικές, κοινωνικές πιέσεις που δέχεται από τα αριστερά η ηγεσία του κόμματος. O πολυκομματικός και δημοκρατικός χαρακτήρας του PT, ενός κόμματος εξαιρετικά μαζικού και με προοπτικές εξουσίας, θέτει πολύ ενδιαφέροντα ερωτήματα σε ολόκληρη την Aριστερά (όχι μόνο της Bραζιλίας) σχετικά με το τι τύπου συλλογικότητα θέλουμε και πώς δίνονται οι εσωκομματικές μάχες τις κρίσιμες στιγμές που διαμορφώνονται συσχετισμοί δυσμενείς. Aκόμα και σε επίπεδο ηγεσίας, τα πράγματα δεν είναι τετελεσμένα. Γι αυτό άλλωστε και οι πιέσεις των διαφόρων ισχυρών "παραγόντων" προς το εκλογικό σώμα εναντίον του Λούλα εντείνονται συνεχώς. Eίναι προφανές ότι ακόμα και με αυτό το πρόσωπο, ο Λούλα δεν είναι επιθυμητός από το κεφάλαιο και τους διεθνείς οργανισμούς. Άλλωστε, η περιοχή βρίθει παραδειγμάτων που λένε με χίλιους τρόπους ότι οι εξετάσεις καλής συμπεριφοράς δεν αρκούν. Eπιπλέον, ένα τόσο μαζικό και ενεργό κόμμα είναι δύσκολο να χρησιμοποιηθεί ως όχημα εκλογής και μετά να εγκαταλειφθεί. H αριστερά γνωρίζει πολύ καλά τι ποιεί η δεξιά, και οι αντιστάσεις στη Bραζιλία μόνο σε ύφεση δεν είναι. Oι δυναμικές που αναπτύσσονται τόσο στην κοινωνία όσο και μέσα στο PT αφήνουν πολλά πράγματα ανοιχτά, και αυτό είναι σε κάποιο βαθμό ανεξάρτητο από τις εκλογές. Eξ ου και το ότι το περιεχόμενο αυτού του κειμένου είναι εν πολλοίς επίσης ανεξάρτητο από την τελική έκβαση των εκλογών. Tο μόνο σίγουρο πάντως είναι ότι, σε περίπτωση νίκης του Λούλα, αν κανείς γράψει την επομένη "Nίκη της Aριστεράς!" θα είναι ένας ισχυρισμός τουλάχιστον πρόωρος. Tο κείμενο αυτό ίσως φανεί σε πολλούς σαν να θέλει να κόψει τα φτερά, να απογοητεύσει, ίσως τελικά φανεί έντονα ή και άδικα επικριτικό για τη σημερινή "μεταλλαγμένη" κατάσταση του PT. Eίναι βέβαιο ότι πολλοί θα ρωτούσαν εκνευρισμένα: "Δηλαδή είναι καλύτερο για τους Bραζιλιάνους να εκλεγεί ο δεξιός υποψήφιος;". H απάντηση στη συγκεκριμένη ερώτηση είναι "σίγουρα όχι". Tο πραγματικό ερώτημα, ωστόσο, που τίθεται δεν είναι αυτό. Tο πραγματικό ερώτημα είναι αν είναι καλύτερα για τους Bραζιλιάνους να εκλεγεί ο υποψήφιος του PT. Kαι το ερώτημα αυτό δυστυχώς προς το παρόν δεν φαίνεται να έχει ξεκάθαρη απάντηση. Άλλωστε, τα όρια μεταξύ ελπίδας και απογοήτευσης είναι συχνά αδιόρατα. Aν τελικά νικήσει ο Λούλα, ο πανδαμάτωρ χρόνος είναι εκείνος που θα δείξει... K.A.

από Π.Λ. 11/10/2002 4:21 μμ.


και είναι ιδιαίτερα σωστή η αναδρομή και ανάλυση που κάνεις. Θα ήθελα όμως να επισημάνω το εξής: Για τον συγκεκριμένο Λούλα και το PT, πρέπει να υπάρξει μιά ανοχή. Πρέπει ο πήχυς να τοποθετηθεί σε λογικά επίπεδα. Η Βραζιλία είναι 80 φορές πιό μεγάλη απο την Ελλάδα, μαστίζεται απο ΤΡΟΜΑΚΤΙΚΑ οικονομικά και κοινωνικά προβλήματα. Είναι η περίπτωση της βόμβας με το ήδη αναμμένο φυτίλι...! Πιό κοντά στην Αργεντινή και το παράδειγμα της βρίσκεται η Βραζιλία απο οποια άλλη χώρα. Ριζοσπαστικές μεταρρυθμίσεις και μέτρα σε τέτοιο πλαίσιο μπορούν να φέρουν την ΑΜΕΣΗ καταστροφή. Μιλάμε για τον δραπέτη που σπάει τις αλυσίδες για την απόδραση του υπο το βλέμμα των φυλάκων!! Ούτε υπερβολική αισιοδοξία, ούτε υπερβολική αυστηρότητα είναι μάλλον η σωστότερη θέση, απο όλους εμάς που είμαστε "έξω απο τον χορό"...

από Dios 11/10/2002 5:07 μμ.


Σωστά τα παραπάνω αλλά εδώ μιλάμε για μια χώρα με τάγματα εκκαθάρισης αδέσποτων παιδιών , για ένα εξωτερικό χρέος τεράστιο κλπ. Εξάλλου νομίζω οτι η σύγκριση Λούλα και Ρούα δεν πολυκολλάει. Ούτε βέβαια η όποια σύγκριση με τον δικό "μας" μακαρίτη. Νομίζω οτι πραγματικά θάπρεπε να γιορτάσουμε την νίκη του Λούλα γιατί πιστεύω οτι ανοίγει τεράστιες δυνατότητες στο όποιο Βραζιλιάνικο κίνημα. Αυτό βέβαια θα το δείξουν οι καιροί αλλά και οι σύντροφοί μας εκεί....

Εξαιρετικό κείμενο! Είχα πολλές απορίες για τον Λούλα και το πιο πάνω κείμενο δίνει μια σαφή ιδέα τού τι να περιμένουμε! Ευχαριστίες ( με καπνό) προς τα Σήματα Καπνού. Δεν μπήκα βέβαι μόνο για να εκθειάσω τα Σήματα, ελπίζω να βρείτε ενδιαφέροντα τα εξής: - Ενα κείμενο του Εδουάρδο Γκαλεάνο για το Κίνημα των Εργατών Χωρίς Γη (το MST): «(...) Πέντε εκατομμύρια ακτημόνων χωρικών μετακινούνται άσκοπα, περιπλανώμενοι ανάμεσα στο όνειρο και την απελπισία στην ακατοίκητη απεραντοσύνη της Βραζιλίας. Πολλοί απ' αυτούς οργανώθηκαν στο Αγροτικό Κίνημα Ακτημόνων Εργατών. Από τις παρυφές των αυτοκινητοδρόμων, προχωρούν αθόρυβα μέσα στη νύχτα, καταλαμβάνοντας τα έρημα αρχοντικά των γαιοκτημόνων. Σπάζουν τις κλειδαριές, ανοίγουν τις πόρτες και μπαίνουν. Κάποιες φορές, τους καλωσορίζουν οι πιστολέρος από τις προσωπικές φρουρές ή τον κυβερνητικό στρατό, οι μόνοι που "δουλεύουν" σ' αυτή τη "γη χωρίς δουλειά". Το κίνημα αυτό είναι ένοχο: όχι μόνο παραβιάζει το δικαίωμα ιδιοκτησίας των παρασίτων, αλλά επιπλέον τολμά να μη δείχνει τον προσήκοντα σεβασμό στο εθνικό καθήκον: οι "ακτήμονες" εργάτες καλλιεργούν φαγητό στη γη που καταλαμβάνουν, παρ' όλο που η Παγκόσμια Τράπεζα αποφάσισε ότι οι χώρες του νότου δεν πρέπει να παράγουν το δικό τους φαγητό, αλλά να ζουν από τα υποκατάστατα που θα ζητιανέψουν από την παγκόσμια αγορά». ...και κάποια χρήσιμα λινκ που βρήκα (εδώ στο Ιντυ): - Οικογένειες καταλαμβάνουν γη στη Βραζιλία http://athens.indymedia.org/front.php3?lang=el&article_id=22333 - Μετά τη σύλληψη 16 μελών του, το MST προχώρησε στην κατάληψη ενός ακόμη «λατιφούντιου», ενός μεγάλου αγροκτήματος που ανήκει σε επιχειρηματικό συνεταίρου του Βραζιλιανού προέδρου... http://athens.indymedia.org/front.php3?lang=el&article_id=7149 - Βραζιλιάνοι συνδικαλιστές κατά του Παγκόσμιου Κοινωνικού Φόρουμ (Πόρτο Αλέγκρε): http://athens.indymedia.org/front.php3?lang=el&article_id=3523

από Μάνος 11/10/2002 7:31 μμ.


να υπενθυμίσουμε ότι τα Σήματα Καπνού είναι μια εξαιρετική εναλλακτική περιοδική ενημέρωση (μηνιαία) που κοστίζει μόλις 1,5 ευρώ.Κυκλοφορεί στα μεγάλα βιβλιοπωλεία(πχ Πολιτεία) , στο Αυτόνομο στέκι και αλλού. Αξίζει να ενισχύσουμε εαυτή τη σημαντική προσπάθεια όλοι οι αριστεροί και αναρχικοί.

από ____ 12/10/2002 3:31 πμ.


να υπενθυμίσουμε ότι τα Σήματα Καπνού είναι μια εξαιρετική εναλλακτική περιοδική ενημέρωση (μηνιαία) που κοστίζει μόλις 1,5 ευρώ.Κυκλοφορεί στα μεγάλα βιβλιοπωλεία(πχ Πολιτεία) , στο Αυτόνομο στέκι και αλλού. Αξίζει να ενισχύσουμε εαυτή τη σημαντική προσπάθεια όλοι οι αριστεροί και αναρχικοί. Δυστυχώς φίλε Μάνο τα Σήματα Καπνού ΔΕΝ (μπορούν να) κυκλοφορούν κάθε μήνα. Οι λόγοι δεν είναι οικονομικοί, καθώς κάθε τεύχος βγάζει τα έξοδά του (ναι! ναι!), αλλά οι περιορισμένες τους δυνάμεις. Κάθε τεύχος απαιτεί απίστευτη (κυριολεκτικά) δουλειά. Επιλογή ύλης, μεταφράσεις, αξιολογήσεις, layout, φωτογραφίες, εκτύπωση... για να μη μιλήσουμε για το κομμάτι της διακίνησης! Κυκλοφορούν λοιπόν (ή τουλάχιστον προσπαθούν να το κάνουν) κάθε δίμηνο. Αυτό που έχουν ανάγκη είναι κυρίως η κριτική από ανθρώπους που ενδιαφέρονται για τα θέματα που θίγονται από το περιοδικό. Σχόλια σαν το δικό σου και των προηγούμενων σίγουρα μας δίνουν δύναμη και αποτελούν μια σοβαρότατη ηθική και πολιτική υποστήριξη. Μας χρειάζεται όμως και η κριτική στα σημεία που επισημαίνετε ελλείψεις και αδυναμίες. Επίσης, όχι απλώς ευπρόσδεκτη, αλλά πολύτιμη είναι οποιαδήποτε βοήθεια στη διακίνηση (από βιβλιοπωλεία, στέκια, χώρους συλλογικοτήτων κ.λπ.). Διευκρινίζω ότι τα "Σήματα" δεν κυκλοφορούν μόνο στην Πολιτεία αλλά και σε άλλα βιβλιοπωλεία και στέκια (πλήρης κατάλογος των σημείων διακίνησης υπάρχει στο περιοδικό. Όποιος ενδιαφέρεται μπορούμε να τον ενημερώσουμε και μέσω e-mail). Να πω ότι κάθε φορά που βλέπω τέτοια σχόλια, απαλύνεται σε πολύ μεγάλο βαθμό η κούραση και παίρνουμε καινούργιες δυνάμεις; Είναι, νομίζω, αυτονόητο. Να πω τέλος ότι στην ηλεκτρονική διεύθυνση ompllaam@yahoo.com δεχόμαστε οποιοδήποτε σχόλιο, κριτική, διαφωνία, επιστολή, υπόδειξη;

από Ηλίας Ζ. 13/10/2002 2:15 μμ.


Έχω απλά μια ιδέα, μπορεί να είναι και μη υλοποιήσιμη αλλά ας την πω, μπας και σας αρέσει.. Για την διανομή του περιοδικού, γιατί δεν καθιερώνετε το θεσμό του "συνδρομητή"? Αν ένα τεύχος έχει 1,5 ευρώ και βγαίνουν ας πούμε 6 τεύχη το χρόνο, μπορεί η ετήσια συνδρομή να είναι 10 ευρώ. Οπότε κάθε φορά που βγαίνει ένα τεύχος μπορεί να στέλνεται ταχυδρομικά στους συνδρομητές. Έτσι θα μπορούν να το διαβάζουν και άνθρωποι από την επαρχία και θα αποκτήσει το περιοδικό μια μόνιμη βάση αναγνωστών. Μεγάλη βοήθεια σε μια τέτοια κίνηση θα ήταν και η χρήση του internet. Αυτό :)

από Ένας από τα "Σήματα" 13/10/2002 5:13 μμ.


Έχει ήδη ξεκινήσει η προσπάθεια με τις συνδρομές. Όποιος-α θέλει λεπτομέρειες για να γραφτεί, ας μας στείλει e-mail στο ompllaam@yahoo.com Πάντως, Ηλία, ευχαριστούμε!

O σχολιασμός έχει απενεργοποιηθεί.

Creative Commons License

Όλα τα περιεχόμενα αυτού του δικτυακού τόπου είναι ελεύθερα προς αντιγραφή, διανομή, προβολή και μεταποίηση, αρκεί να συνεχίσουν να διατίθενται, αυτά και τα παράγωγα έργα που πιθανώς προκύψουν, εξίσου ελεύθερα, υπό τους όρους της άδειας χρήσης Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License