Alice Riggs Hunt: Μαρτυρία από την Ουγγρική Σοβιετική Δημοκρατία (1919)

102 χρόνια συμπληρώνονται από την εγκαθίδρυση της Ουγγρικής Σοβιετικής Δημοκρατίας και την εγκαθίδρυση του δεύτερου σε διάρκεια (άντεξε 133 μέρες) επαναστατικού εγχειρήματος, μετά από αυτό στη Ρωσία, στο τέλος του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου ή μετά από αυτό. Είναι γεγονός ότι η εμπειρία αυτή δεν έχει επαρκώς μελετηθεί.

Αναδημοσίευση από https://parapoda.wordpress.com/2021/03/21/alice-riggs-hunt-%ce%bc%ce%b1%cf%81%cf%84%cf%85%cf%81%ce%af%ce%b1-%ce%b1%cf%80%cf%8c-%cf%84%ce%b7%ce%bd-%ce%bf%cf%85%ce%b3%ce%b3%cf%81%ce%b9%ce%ba%ce%ae-%cf%83%ce%bf%ce%b2%ce%b9%ce%b5%cf%84%ce%b9/

102 χρόνια συμπληρώνονται από την εγκαθίδρυση της Ουγγρικής Σοβιετικής Δημοκρατίας και την εγκαθίδρυση του δεύτερου σε διάρκεια (άντεξε 133 μέρες) επαναστατικού εγχειρήματος, μετά από αυτό στη Ρωσία, στο τέλος του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου ή μετά από αυτό. Είναι γεγονός ότι η εμπειρία αυτή δεν έχει επαρκώς μελετηθεί. Έτσι, πολλές πτυχές της παραμένουν, εκ πρώτης όψεως, ανεξήγητες ή εύκολα κατακριτέες. Για παράδειγμα, λίγοι μπορούν να καταλάβουν πώς η αστική τάξη έβγαλε από τη φυλακή τους επαναστάτες και κυριολεκτικά τους παρέδωσε την εξουσία στην κατεστραμμένη από τον πόλεμο Ουγγαρία (πρακτικά, για να βγάλουν οι επαναστάτες τα κάστανα από τη φωτιά και, όταν αυτή θα αναθαρρούσε, ευνοημένη από τον αποκλεισμό από τις μεγάλες δυνάμεις, να εξαπέλυε αντεπίθεση). Ακατανόητη φαίνεται και η συγχώνευση σοσιαλιστών και κομμουνιστών σε ένα κόμμα εν μία νυχτί, παρά την τεράστια μπολσεβικική εμπειρία επί του θέματος. Οφθαλμοφανές λάθος φαίνεται η εθνικοποίηση αντί για τη διανομή της γης, κίνηση που δεν άφησε απλώς αναξιοποίητη μια σημαντική εφεδρεία, αλλά δεν ενεργοποίησε την ίδια την συμμαχία στην οποία βασίζεται η εργατική τάξη, παραχωρώντας, συν τοις άλλοις, έδαφος στον εκμεταλλευτή εχθρό να διαδώσει ευκολότερα την προπαγάνδα του. Χωρίς νόημα φαίνεται και το μέτρο του κλεισίματος των μικρών καταστημάτων της πόλης ενόψει της οργάνωσης του εμπορίου σε σοσιαλιστική βάση, αντί να ενθαρρυνθεί η συνεταιριστικοποίησή τους με την ανάδειξη των πλεονεκτημάτων αυτής στην πράξη και όχι τη θεωρία. Αφελής φαίνεται και η επανάπαυση έναντι των εκμεταλλευτών, οι οποίοι διώκονταν μόνο όταν «πιάνονταν στα πράσα», ενώ μόλις ακροθιγώς θίχτηκε και η υλική βάση της εξουσίας τους. Τα τόσα πολλά λάθη, λοιπόν, και τα οποία ξεπεράστηκαν σε επόμενες εμπειρίες, είναι ίσως οι λόγοι που οδηγούν σε μειωμένο ενδιαφέρον (κι ας μην το αποδίδουν κάποιοι στο τέλος του άτυπα επικεφαλής της, ούτε στην ατιμωτική διαφυγή του από την ηττημένη Σοβιετική Δημοκρατία, γιατί πρόκειται για άλλης τάξης ζητήματα).

Επαναστάτες στην οδό Andrássy 94 στη Βουδαπέστη στις 23 Απρίλη 1919 (MTI Fotó)

Ωστόσο, σε κάθε περίπτωση, παρά τα λάθη που μπορεί κάποιος να επισημάνει, η εμπειρία αξίζει να μελετηθεί, καθώς πολλοί είναι αυτοί που ακόμα προτείνουν τις λάθος λύσεις που επέλεξαν οι Ούγγροι επαναστάτες σε συγκεκριμένα ζητήματα. Εξάλλου, αξίζει η μελέτη της, γιατί, ακόμα και σε αυτή την περίπτωση, η αστική τάξη απέδειξε για μια ακόμα φορά ότι το προσωπείο του πατριωτισμού που φοράει πετιέται πάραυτα, όταν θίγονται τα συμφέροντά της: έτσι και στην Ουγγαρία, επανέκαμψε με ξένα στρατεύματα.

Με αφορμή την επέτειο αυτή, παρατίθεται ακολούθως μεταφρασμένη στα ελληνικά η μπροσούρα της διάσημης αγωνίστριας για τα δικαιώματα των γυναικών Alice Riggs Hunt, η οποία ήταν αυτόπτης μάρτυρας των γεγονότων. Στην μπροσούρα, παρά την λίγο ξενίζουσα τώρα ορολογία, περιγράφεται η δύσκολη – όχι από τη νέα εξουσία, αλλά από τον πόλεμο και τον αποκλεισμό – καθημερινότητα καθώς και ο επαναστατικός ενθουσιασμός των πρωτεργατών και τα φιλόδοξα σχέδιά τους για μια νέα ζωή για τον ουγγρικό λαό, που τελικά ήρθε μετά από 25 χρόνια και μόνο για λίγο.

***

Alice Riggs Hunt: Στοιχεία για την κομμουνιστική Ουγγαρία (Μάης 1919)

Σε κάποιον που είχε βρεθεί στην Βουδαπέστη πριν την κομμουνιστική εξουσία, η πόλη έχει υποστεί επιφανειακά λίγες αλλαγές. Βέβαια, τα καταστήματα είναι όλα κλειστά εν αναμονή της οργάνωσής τους σε κοινωνικοποιημένες μονάδες, δεν υπάρχει πουθενά αλκοόλ προς πώληση και ο «σικ» πληθυσμός που παλιότερα προσελκυόταν στην πόλη χάρη στον περίφημο ιππόδρομό της εμφανώς απουσιάζει, γιατί ο ιππόδρομος έχει μετασχηματιστεί σε έναν πειραματικό σταθμό διανομής τροφίμων που λειτουργούν «διανοούμενοι». Στα καφέ στην όχθη του ποταμού μπορείς τώρα να αποκτήσεις μόνο ροζ λεμονάδα, όμως κάθε τραπέζι είναι πιασμένο και ο ουγγρικός πληθυσμός περνά πολλές ώρες για να σιγοπιεί το ένα του ποτήρι όπως παλιά έκανε με το κρασί. Στον Οίκο των Σοβιέτ είχα καλύτερο φαΐ και έφαγα το πρώτο μου αυγό από τότε που άφησα την Ελβετία, αν και τα εφτά ή οχτώ διαφορετικά πιάτα για το δείπνο που θυμάμαι το 1910, τώρα έχουν περιοριστεί σε σούπα, λάχανο τουρσί ή άλλο ένα λαχανικό, και δυο κομμάτια γλυκίσματα που κάποιος θα ήταν ευγνώμων για να πάρει. Έχει κανείς την εντύπωση ότι προσγειώθηκε σε κάποια πόλη της Νέας Αγγλίας μια Κυριακή και ότι ο κόσμος που βολτάρει ως συνήθως κατά μήκος του Δούναβη είναι καλοί πουριτανοί, αρκετά διαφορετικοί από το οργισμένο πλήθος, και ακόμα πιο διαφορετικοί από οποιοδήποτε είδος Κοκκινοφρουρού ή «Κόκκινου Τρομοκράτη». Κάποιες από τις αφίσες στους τοίχους λένε: «Προλετάριοι! Μην πίνετε, δουλεύετε!», «Προλετάριοι σύντροφοι! Η Ειρήνη της Αντάντ είναι σύμμαχός μας, γιατί καμία άδικη ειρήνη δεν μπορεί να διαρκέσει για πολύ!», «Σύντροφοι εργάτες! Θα έχετε μια προλεταριακή δικτατορία ή μια θηλιά από την Αντάντ;». «Έλφταρς» («Σύντροφε») είναι ο χαιρετισμός που δέχεσαι από τους ψηλούς Κοκκινοφρουρούς στην ουγγρική πλευρά της μικρής γέφυρας στο Μπρουκ και την ίδια λέξη σου απευθύνει, με προσεκτικό διερευνητικό τόνο, ο θυρωρός στο ξενοδοχείο (που αρνείται το φιλοδώρημα, λέγοντας ότι έχει καλό μισθό), από τον τροχονόμο ή τον Κοκκινοφρουρό στην είσοδο του γραφείου του Μπέλα Κουν. Αν δεν είσαι ιδιαίτερα παρατηρητικό άτομο, δεν παρατηρείς την κόκκινη σημαία που κυματίζει στο Αυτοκρατορικό Παλάτι, ή τα κόκκινα σημαιάκια που διακοσμούν τις κολόνες του Γκραν Χοτέλ Ουγγαρία, τώρα Οίκος των Σοβιέτ, όπου όλοι οι Λαϊκοί Επίτροποι και οι οικογένειές τους ζουν

Η Δημοκρατία στον Οίκο των Σοβιέτ

Ο Μπέλα Κουν λέει ότι πιστεύει ότι είναι απολύτως απαραίτητο να υπάρχει μια επίδειξη δύναμης υποστηρικτικής προς την κυβέρνηση μέχρι ο κομμουνισμός να εδραιωθεί, όμως υπάρχουν λιγότεροι στρατιώτες στους δρόμους από όσο στη Βιέννη, και η είσοδος στον Οίκο των Σοβιέτ είναι αρκετά πιο απλή από την επίδειξη διαπιστευτηρίων στο Χοτέλ ντε Κριγιόν στο Παρίσι, όπου έχει καταλύσει η Αμερικανική Επιτροπή για τη διαπραγμάτευση της ειρήνης, ή το Αστόρια, όπου πήγα σε μία από τις συνεντεύξεις του λόρδου Ρόμπερτ Σέσιλ (σ.parapoda: βρετανός υφυπουργός εξωτερικών και συνεισηγητής της Κοινωνίας των Εθνών), για να μην πούμε για τη δυνατότητα προσέγγισης ένα τετράγωνο μακριά από την κατοικία του Ουίλσον. Όλα τα μέλη της Κόκκινης Φρουράς είναι προλετάριοι, καθώς μόνο μέλη των συνδικάτων μπορούν να γίνουν δεκτά στο Στρατό. Υπάρχει τέτοια πληθώρα εθελοντικά κατατασσόμενων στο στρατό για τα τρία μέτωπα όπου η Ουγγαρία τώρα αντιμετωπίζει εισβολή, που κάθε μέρα το κέντρο στρατολόγησης απέναντι από τον Οίκο του Κοινοβουλίου έχει δυο μακρές ουρές εργαζόμενων αντρών που περιμένουν τη σειρά τους για να καταταγούν. Οι περισσότερο από τους Λαϊκούς Επιτρόπους είναι νέοι «διανοούμενοι», δοκιμασμένοι στη δύσκολη δουλειά της κομμουνιστικής και σοσιαλιστικής διδασκαλίας υπό μια αντιδραστική ιμπεριαλιστική κυβέρνηση. Σε κάποιον που είναι συνηθισμένος στις διατυπώσεις και τις υπεκφυγές των «συνεντεύξεων» στη Διάσκεψη Ειρήνης, οι ώρες που περνά με αυτούς τους Επιτρόπους, συζητώντας ειλικρινά τη δουλειά που έχει ήδη γίνει στους δύο μήνες και τις ελπίδες και τα προβλήματα του άμεσου μέλλοντος, αποτελούν μια ευχάριστη έκπληξη για τη χτυπητή διαφορά τους. Η παρατήρηση από κάποιον αυτών των Επιτρόπων, από το ευνοϊκό σημείο της διαμονής του στον Οίκο των Σοβιέτ, αποκαλύπτει ότι εργάζονται όλες τις ώρες της ημέρας και της νύχτας, χωρίς καμία πραγματικά επίδειξη ισχύος, και παρότι κανένας τους δεν παριστάνει ότι η κυβέρνηση είναι δημοκρατική (πρόκειται για δικτατορία που πιστεύουν πως είναι απαραίτητη για μια μεταβατική περίοδο), η τραπεζαρία είναι γεμάτοι προλετάριους (οδηγούς, εργάτες, κλπ.) που συζητούν τα ζητήματα της κυβέρνησης με τους Επιτρόπους και τρώνε το ίδιο φαγητό, που δεν είναι κάτι παραπάνω από ό,τι οποιοσδήποτε άλλος εργαζόμενος στην Ουγγαρία επιτρέπεται να έχει.

Κοινωνικοποιημένα θέατρα

Τα θέατρα και οι όπερες λειτουργούν ως συνήθως, εκτός από το ότι οι παραστάσεις αρχίζουν στις 5 το απόγευμα και τελειώνουν στις 8.30, για να επιτρέψουν στους εργάτες να πάνε απευθείας από τη δουλειά στην ψυχαγωγία, και να γυρίσουν σπίτι νωρίς τη νύχτα. 90% των θέσεων στα κοινωνικοποιημένα θέατρα και την όπερα μπορούν να αποκτηθούν μόνο από μέλη των συνδικάτων, ενώ το άλλο 10% πωλείται σε υψηλότερες τιμές για την αστική τάξη. Οι ηθοποιοί και τα μέλη της όπερας πληρώνονται από την κυβέρνηση, η οποία τους θεωρεί τους πιο χρήσιμους εργάτες.

Συνέντευξη με τον Μπέλα Κουν

Ο Μπέλα Κουν με υποδέχτηκε πάραυτα μία μόλις ώρα αφότου ζήτησα συνέντευξη, το πρωί της άφιξής μου. Οι άμεσες και ευθείες απαντήσεις του αποτέλεσαν έκπληξη για μια ανταποκρίτρια του Τύπου που είναι συνηθισμένη σε έμμεσες διατυπώσεις στις συνεντεύξεις της Διάσκεψης Ειρήνης. Καθόλου χρόνος δεν σπαταλήθηκε σε αχρείαστες διατυπώσεις ή αποφυγή απάντησης. «Στόχος της επανάστασης ήταν κυρίως η κατάργηση των τάξεων», είπε. «Το μεγαλύτερο πρόβλημά μας είναι φυσικά η διεθνής κατάσταση, όμως ο αποκλεισμός δεν επιδρά στις προμήθειες τροφίμων γιατί έχουμε αρκετά, και τα εργοστάσιά μας για παραγωγή τροφίμων λειτουργούν 200% παραπάνω από όσο επί καπιταλιστικού συστήματος. Έχουμε περισσότερα φορτηγά από όσα χρειαζόμαστε για μεταφορά τροφίμων, όμως είμαστε αναγκασμένοι να εξαρτιόμαστε από ισχνή ποσότητα ξυλείας για καύσιμα. Οι αρχές της επανάστασης είναι οι ίδιες με αυτές της ρωσικής, αλλά νομίζουμε ότι έχουμε επωφεληθεί από την εμπειρία, καθώς αξιοποιούμε τους διανοούμενους στον κυβερνητικό μηχανισμό μας. Ναι, είμαι υπέρ της επίδειξης δύναμης και τρόμου, αν είναι απαραίτητο, μέχρι να διευθετηθούν τα πράγματα. Η παρούσα βάση του σοβιετικού μας συστήματος είναι καθαρά πολιτική με την οικονομική οργάνωση να είναι ξεχωριστή. Μόνο εργάτες μπορούν να ψηφίζουν, όμως και άνεργοι που επιθυμούν να εργαστούν αλλά δεν βρίσκουν δουλειά μπορούν να ψηφίσουν, ενώ και οι νοικοκυρές αναγνωρίζονται ως εργάτριες. Προκειμένου να ελεγχθεί ο πλούτος, όλες οι μετοχές ή άλλη μη δεδουλευμένη προσαύξηση πλούτου κατάσχεται, όμως η αξία των μετοχών, μείον το μέρισμα, πιστώνεται στο λογαριασμό του ιδιοκτήτη, παρότι ο ιδιοκτήτης μπορεί να βγάλει μόνο 2.000 κορώνες το μήνα από αυτόν. Αυτό το ποσό είναι ο μισθός που αντιστοιχεί στον υψηλότερα αμειβόμενο σωματικό εργάτη.

«Η επανάσταση δεν ήρθε λόγω έλλειψης τροφής, αλλά από μια ενεργή προπαγάνδα που διεξήχθη επί δύο μήνες που έπεισε τον κόσμο. Οι μεγάλες μάζες του λαού της Ουγγαρίας ποτέ δεν είχαν αρκετή τροφή, ένδυση ή στέγαση, και δεν μπορούν να περιμένουν η επανάσταση να τους τα δώσει από τη μια μέρα στην άλλη, σε καιρό που καμία χώρα στην Ευρώπη δεν είναι σε θέση να αποκτήσει πρώτες ύλες. Οι γυναίκες έχουν βοηθήσει πολύ στην εγκαθίδρυση της δικτατορίας, ιδίως η Άντελ Σπάντυ και η Μαρία Γκόστχονυι, αριστοκρατικής καταγωγής και οι δύο. Η Ροσίκα Σβίμερ είναι αντεπαναστάτρια». Ρώτησα αν είναι φυλακή. Γέλασε και είπε «φυσικά όχι». Ρώτησα: «Είναι ο Κάρολυι στη φυλακή;». Απάντησε: «Όχι, μπορείς να πας να τον δεις, αν θες».

«Δεν μπορώ να πω την ακριβή διάρθρωση ή πολιτική της κυβέρνησης μέχρι τη σύγκληση του Σοβιέτ στις 14 Ιούνη, όταν και θα ληφθούν αποφάσεις για τα ζητήματα του Συντάγματος και της εξωτερικής πολιτικής ».

Επαναστατικά Δικαστήρια

Ο Μπέλα Βάγκο, πρόεδρος του Επαναστατικού Δικαστηρίου, αναφέρει ότι, από τότε που εξαλείφθηκε ο αλκοολισμός, το έγκλημα έχει σημαντικά μειωθεί, και ότι η οργάνωση των τοπικών δικαστηρίων έχει σχεδόν ολοκληρωθεί. Κανένας δικηγόρος δεν επιτρέπεται σε αυτά τα δικαστήρια, οι 48 δικαστές (που εκλέγονται από τα τοπικά Σοβιέτ) συμμετέχουν στις δίκες εναλλάξ, τέσσερις σε κάθε υπόθεση. Οι δικαστές πληρώνονται το μισθό των ειδικών, που ισοδυναμεί με αυτό που πληρώνεται ο καλύτερα αμειβόμενος εργάτης, και ως τώρα δεν υπάρχουν γυναίκες δικαστίνες ή γυναικείο δικαστήριο. Από την αρχή της κομμουνιστικής επανάστασης, έχουν υπάρξει μόλις 2 περιπτώσεις θανατικής καταδίκης, και οι δύο για αντεπαναστατική δραστηριότητα. Τον καιρό της ίδρυσης του δικαστηρίου, υπήρχαν εν αναμονή 500 μηνύσεις για δυσφήμιση. Το Επαναστατικό Δικαστήριο ζήτησε οι αχρείαστες υποθέσεις να αποσυρθούν και προειδοποίησε ότι οι ενάγοντες που θα έχουν βρεθεί να έχουν ατεκμηρίωτες υποθέσεις θα έχουν πρόστιμο για παρακώλυση των εργασιών του δικαστηρίου. Σε λιγότερο από δύο ημέρες, 460 από αυτές τις μηνύσεις αποσύρθηκαν.

Λίγο μετά την εγκαθίδρυσή τους, τα Επαναστατικά Δικαστήρια πήραν ομήρους από την αστική τάξη, ως ασπίδες ενάντια σε αντεπαναστατικές ενέργειες. Όμως, παρότι η αντιπολίτευση συνεχίστηκε, οι όμηροι απελευθερώθηκαν. Το κοινό μπορεί να αποκτήσει πρόσβαση στην αίθουσα της δίκης, με άδεια από τον Πρόεδρο, και η υπόθεση που εκδικάστηκε τη μέρα που ήμουν παρούσα ήταν ενός πρώην αξιωματούχου που κατηγορούταν για βάναυση μεταχείριση των εργαζομένων κατά την άσκηση των καθηκόντων του. Η υπόθεση διήρκεσε αρκετές ώρες, με μάρτυρες υπέρ και κατά του κατηγορουμένου. Όμως η απόφαση ήταν ότι, ενώ πράγματι ο κατηγορούμενος μπορεί να ήταν ένοχος, δεν θα ήταν σωστό να καταδικαστεί για κάτι που έκανε κατά την άσκηση των καθηκόντων του ως αξιωματικού στον παλιό Αυστροουγγρικό Στρατό, γιατί ήταν τότε θύμα του παλιού καθεστώτος και ψυχολογίας, και επομένως δεν μπορούσε να θεωρηθεί υπεύθυνος για προσβολές εναντίον των εργαζομένων.

***

Στέγαση και κοινωνικοποιημένα εργοστάσια

Βουδαπέστη, Ουγγαρία, 27 Μάη

«10.000 ζευγάρια παντρεύτηκαν στη Βουδαπέστη τις τελευταίες δύο εβδομάδες και ήρθαν σε εμένα για έπιπλα και δωμάτια», μου είπε ο Λαϊκός Επίτροπος για τη Στέγη, Σόμλο (σ.parapoda: ο Dezső Somló ήταν υπεύθυνος του τμήματος στέγασης Βουδαπέστης), απαντώντας στην πρώτη μου ερώτηση αναφορικά με το μεγαλύτερο πρόβλημα για το τμήμα του. «Το αντικείμενο του τμήματός μου αρχικά προοριζόταν να αφορά μόνο την εκκαθάριση, δηλαδή να ενώνει άδεια δωμάτια με προλετάριους που δεν έχουν τέτοια. Όμως τώρα που ο εργαζόμενος άντρας και η εργαζόμενη γυναίκα έχουν έναν μισθό με τον οποίο μπορούν να ζήσουν και να έχουν και ένα πλεόνασμα, φαίνεται ότι παντρεύονται πολύ γρήγορα. Μόλις δεθούν, έρχονται σε αυτό το γραφείο, όχι μόνο για δωμάτια, αλλά και για κουζινικά και άλλα αντικείμενα για να κάνουν το νέο τους σπίτι κατοικήσιμο. Επομένως, πρέπει να ανοίξω ένα γραφείο εκκαθάρισης για έπιπλα, κοινωνικοποιώντας τα αχρησιμοποίητα έπιπλα των αστών, και να διασφαλίζω ότι οι προλετάριοι νεόνυμφοι θα πάρουν ό,τι χρειάζονται και θα χρειάζονται ό,τι παίρνουν». «Σας φαίνεται αυτό ωσάν ο κομμουνισμός να καταργούσε την κατοικία και να ενθάρρυνε τον ελεύθερο έρωτα;», αναρωτήθηκε.

Καταμερισμός δωματίων

«Από τους 200.000 προλετάριους στη Βουδαπέστη, οι μισοί ζούσαν σε άθλιες συνθήκες πριν την επανάσταση», είπε ο επίτροπος Σόμλο. «Το τμήμα για τη στέγαση αρχικά είχε πρόθεση να δίνει ένα δωμάτιο ανά άτομο, όμως τέσσερα δωμάτια είναι περίπου το μέγιστο που μπορούμε να επιτρέψουμε σε κάθε οικογένεια, καθώς 800.000 άτομα ήρθαν στη Βουδαπέστη κατά τη διάρκεια του πολέμου, κυρίως για λαθρεμπόριο τροφίμων. Επρόκειτο κυρίως για Γαλικιανούς Εβραίους. Η κοινωνικοποίηση των κατοικιών και των δωματίων έγινε επομένως περισσότερο σύνθετη, όμως η πρόθεση φυσικά είναι να χτίσουμε νέες κατοικίες για τους προλετάριους μόλις τα υλικά είναι διαθέσιμα. Αυτό το γραφείο έχει ήδη στη διάθεσή του 21.000 δωμάτια, και έχει προσπαθήσει να δώσει σε όλους τους ειδικούς, όπως γιατρούς, καλλιτέχνες, συγγραφείς και οδοντίατρους, όλους όσους θεωρούμε χρήσιμους δημόσιους λειτουργούς, με ένα επιπλέον δωμάτιο για τη δουλειά τους, όταν το συμβούλιο των εργαζομένων επιτρέπει αυτό.

«Όλοι οι αδειοδοτημένοι οίκοι ανοχής καταργήθηκαν με διάταγμα, όμως αυτό το τμήμα προχώρησε στην απομάκρυνση των γυναικών αυτών σε δυο ξενοδοχεία εκτός της πόλης, και τόσο άντρες όσο και γυναίκες αντικαταστάθηκαν από προλεταριακές οικογένειες. Γνωρίζαμε ακριβώς ποια ήταν αυτά τα σπίτια, καθώς κάθε ιδιοκτήτης έπρεπε να συμπληρώσει μια δήλωση και οι επιθεωρητές μας ακολούθως προέβαιναν σε επαληθεύσεις.»

«Σε 28 χωριά γύρω από τη Βουδαπέστη, κοινωνικοποιήσαμε τις κατοικίες και προτιθέμεθα το συντομότερο να συμπεριλάβουμε όλες τις μεγαλύτερες πόλεις στις επαρχίες. Ως τώρα, οι αγρότες δεν έχουν ενοχληθεί. Έχουμε ήδη σχεδιάσει να οικοδομήσουμε 10.000 σπίτια από διαθέσιμη πέτρα, όμως η έλλειψη άνθρακα μας εμποδίζει. Έχουμε ένα τμήμα μηχανικών και κατασκευών για επιδιορθώσεις, καθώς η κατάσταση των περισσότερων σπιτιών έχει επιδεινωθεί κατά τη διάρκεια του πολέμου και πρέπει να κρατηθούν για το καλό ολόκληρης της κοινότητας. Αναφορικά με την ιδιοκτησία των μικρών σπιτιών: στους ιδιοκτήτες των μικρών σπιτιών για μία οικογένεια, που έχουν αγοράσει τα σπίτια τους με τους μισθούς τους, γενικά επιτρέπεται να διατηρήσουν και να έχουν ιδιόκτητα τα σπίτια τους, όμως σε μεμονωμένες περιπτώσεις αποφασίζουν σχετικά τα τοπικά συμβούλια εργαζομένων».

Ημερήσιοι βρεφονηπιακοί σταθμοί κοντά στα εργοστάσια

Σε ένα από τα κοινωνικοποιημένα εργοστάσια που επισκέφτηκα στη Βουδαπέστη, διαπίστωσα την ύπαρξη άλλου ενός στοιχείου που βοηθά στην έλλειψη φόβου για την ανάληψη της ευθύνης του έγγαμου βίου στην οποία προβαίνουν οι ούγγροι προλετάριοι. Σε αυτό το εργοστάσιο, το Ελεγκτικό Συμβούλιο των εργαζομένων (στο οποίο εκπροσωπούνται γυναίκες) αποφάσισε τα επιπλέον δωμάτια στη γειτονιά που έχουν καταληφθεί από ευημερούντες αστούς (που προηγουμένως απολάμβαναν τα κέρδη του εργοστασίου) να μετατραπούν σε ημερήσιους βρεφονηπιακούς σταθμούς για τα παιδιά των εργατών του εργοστασίου. Η οικογένεια, επομένως, θα μπορούσε να έρθει στο ίδιο το εργοστάσιο το πρωί, να αφήσει τα παιδιά σε κοντινά σπίτια, το μεσημέρι οι μητέρες και οι πατεράδες να περάσουν δυο ώρες ανάπαυσης με τα παιδιά και τη νύχτα η οικογένεια να ενωθεί ξανά στο σπίτι. «Το εργοστάσιο δεν είναι χώρος για παιδιά» παρατήρησε ο Πρόεδρος του Ελεγκτικού Συμβουλίου.

Τα σοβιέτ των εργοστασίων αυξάνουν τους μισθούς

Σε αυτό το κοινωνικοποιημένο εργοστάσιο, η δουλειά αρχίζει στις 7 π.μ. και σταματά στις 3 μ.μ., ενώ υπάρχουν 1.500 γυναίκες ανάμεσα στους 25.000 εργάτες. Προπολεμικά, ήταν το μεγαλύτερο εργοστάσιο κατασκευής πυρακτωμένων λαμπτήρων στην Ευρώπη, όμως τώρα, εξαιτίας έλλειψης υλικών, παράγει μόνο 15.000 λάμπες ημερησίως, και οι εργαζόμενοι, προκειμένου να διασφαλίσουν δουλειά για όλους, απασχολούνται μόνο 4 ώρες ημερησίως, παρότι πληρώνονται με πλήρες μεροκάματο όλοι. Το Ελεγκτικό Συμβούλιο, αποτελούμενο από 7 μέλη που εκλέχτηκαν από τους εργάτες, αύξησε τους μισθούς από 100% αρχικά σε 200%.

Μίλησα προσωπικά σε πολλούς από αυτούς τους εργάτες, άντρες και γυναίκες. Ο μέσος μισθός για τις γυναίκες σε αυτό το εργοστάσιο προπολεμικά ήταν 20 κορώνες τη βδομάδα, και επί κομμουνισμού είναι από 125 σε 150 τη βδομάδα. Οι μεγαλύτερες ηλικιακά γυναίκες αμείβονται περισσότερο από τις νεότερες, όχι μόνο λόγω της εμπειρίας τους, αλλά ως κοινωνική πολιτική, που επιθυμεί να ελαχιστοποιήσει την ελκυστικότητα της εργοστασιακής ζωής για νεαρές κοπέλες. Στην πραγματικότητα, νεαρές κοπέλες 15 ή 16 ετών που επί του παρόντος απασχολούνται, επειδή είναι ανειδίκευτες εργάτριες και δεν μπορούν να βρουν αλλού απασχόληση, θα περάσουν από υποχρεωτική εκπαίδευση ως τα 18 τους, όταν τα σχολεία οργανωθούν για την υποδοχή τους. Κάποιες από τις πιο μεγάλες σε ηλικία εργάτριες παίρνουν 300 ή και 400 κορώνες εβδομαδιαίως.

«Οι εξειδικευμένοι άντρες εργάτες προπολεμικά έπαιρναν 60 κορώνες εβδομαδιαίως», εξήγησε ο Πρόεδρος του Ελεγκτικού Συμβουλίου. «Το Ελεγκτικό Συμβούλιο αποφάσισε ότι μια περίοδος 10 ετών για τις γυναίκες και 6 ετών για τους άντρες είναι απαραίτητη προτού κάποιος να χαρακτηριστεί εξειδικευμένος εργάτης. Συνηγορούν υπέρ αυτής της προφανούς διάκρισης σε βάρος των γυναικών επισημαίνοντας ότι οι γυναίκες μόλις πρόσφατα, κατά τη διάρκεια του πολέμου, εισήλθαν στα εργοστάσια».

Δημοκρατία στα εργοστάσια

«Τι σχέση έχει αυτό με τη σημερινή ικανότητά τους ή το είδος και την ποσότητα εργασίας που μπορούν να κάνουν;», ρώτησα.»

«Δεν έχει σχέση με αυτό», απάντησε τίμια. «Αυτό που απλούστατα ισχύει είναι ότι στις γυναίκες ποτέ δεν επιτρεπόταν να πάρουν μέρος στη δημόσια ζωή, και επομένως, η πνευματική στάση έναντί τους είναι ασυνείδητα άδικη. Όταν, ωστόσο, τέτοια απόφαση λαμβάνεται από τους εκπροσώπους των ίδιων των εργαζομένων που είναι εκλεγμένοι και ανακλητοί από αυτούς, αυτό το λάθος είναι πιο εύκολο να διορθωθεί από όσο στο παλιό σύστημα όπου ο ιδιοκτήτης του εργοστασίου καθόριζε τους κανόνες».

«Το Ελεγκτικό Συμβούλιο συνεδριάζει δυο φορές τη βδομάδα τουλάχιστον, και δύο από τα μέλη αφιερώνουν όλο το χρόνο τους στη λειτουργία του, λαμβάνοντας την αμοιβή των καλύτερα αμειβόμενων εξειδικευμένων εργατών αντί για το μισθό τους στην εργοστασιακή δουλειά. Αυτό το συμβούλιο λογοδοτεί μία φορά τη βδομάδα σε έναν κυβερνητικό εκπρόσωπο για τις δραστηριότητές του και μια φορά το μήνα στα εργοστασιακά συμβούλια».

Ο Άντον Πόλακ, ο συν-επινοητής με τον Βίρεγκ του συστήματος ταχείας τηλεγραφίας Πόλακ-Βίρεγκ, είναι εργαζόμενος σε αυτό το εργοστάσιο. Το σύστημά του αύξησε την αποτελεσματικότητα του παλιού συστήματος Μορς από 40.000 λέξεις την ώρα σε 600.000 λέξης το δευτερόλεπτο με την ίδια γραμμή ταυτόχρονα. Από τη δεύτερη επανάσταση και μετά, έχει εγκατασταθεί σε ένα ιδιωτικό γραφείο του, όπου τον βρήκα πολύ απορροφημένο να στέκεται πάνω από κάποιες ηλεκτρικές συσκευές. Το πρόσωπό του από τη μια είναι σοβαρά τραυματισμένο από ένα ατύχημα κατά τη διάρκεια κάποιων πειραμάτων του. «Από την Αμερική!», είπε σε πολύ καλά Αγγλικά. «Λοιπόν, τώρα έχω μια μικρή κακία εναντίον της Αμερικής, γιατί πολύ καιρό πριν, είχα πάει εκεί προσπαθώντας να πουλήσω μια συσκευή που είχα φτιάξει. Μου είπαν ότι δεν είναι καλή, όμως μετά την επιστροφή μου στην Ουγγαρία, πατενταρίστηκε από την εταιρία με την οποία είχε έρθει σε επαφή και έκτοτε χρησιμοποιείται. Να με ποιον τρόπο μεταχειρίζονταν τους εφευρέτες εδώ επίσης, και οι εργαζόμενοι αναγκάζονταν να δεσμεύσουν τις εφευρέσεις τους για την επιχείρηση, όπως ακόμα κάνουν στην Αμερική. Τώρα, ωστόσο, ο εφευρέτης γνωρίζει ότι όχι μόνο ένα, αλλά όλα τα εργοστάσια θα επωφελούνται από τις ανακαλύψεις του.»

***

Η οργάνωση της βιομηχανίας

Βουδαπέστη, Ουγγαρία, 28 Μάη.

Η πολιτική του Μπέλα Κουν για την επιλογή «διανοούμενων» για κάποια από τα υψηλότερα αξιώματα στη νέα κομμουνιστική κυβέρνηση της Ουγγαρίας έχει θέσει τον Γκιούλα Χέβεσι, τον πρώην γραμματέα της Ουγγρικής Εταιρίας Πολιτικών Μηχανικών επικεφαλής στο επιτροπάτο για την Κοινωνική Παραγωγή. Αυτοί οι «διανοούμενοι» είναι αστοί και αστές, εξειδικευμένοι στο ιδιαίτερο αντικείμενό τους, οι οποίοι είχαν υποστηρίξει την υπόθεση του κομμουνισμού πριν την επανάσταση ή, μετά την επανάσταση, έδειξαν τη θέλησή τους να βοηθήσουν στην εγκαθίδρυση του κομμουνισμού σε σταθερή βάση. Το ζήτημα της κομμουνιστικής πολιτικής έναντι τέτοιων «διανοουμένων» τέθηκε σε ψηφοφορία στο κόμμα μετά από εκτεταμένη και σε βάθος συζήτηση σε κομματικές συνδιασκέψεις. Κάποια μέλη ήταν της άποψης ότι κανέναν «διανοούμενο» δεν πρέπει να εμπιστεύονται, όμως η μεγάλη πλειοψηφία αποφάσισε ότι, καθώς οι «διανοούμενοι» δεν είχαν ποτέ την ευκαιρία να εφαρμόσουν το κομμουνιστικό σύστημα, θα πρέπει να ενθαρρυνθούν να εργαστούν για αυτό και θα μπορούσαν να τους «εμπιστευτούν». Ο επικεφαλής της Συνεταιριστικής Εταιρίας επιλέχτηκε ως Επίτροπος για την Τροφή, ένας νέος μηχανικός τέθηκε επικεφαλής για την κοινωνικοποίηση των εργοστασίων και ένας νέος φιλόσοφος έγινε επίτροπος για τα σχολεία.

Μια άλλη πολιτική, που δεν ακολουθήθηκε στη δεύτερη Ρωσική Επανάσταση, όμως που ακολουθείται από όλους τους Λαϊκούς Επιτρόπους στην Ουγγαρία, είναι αυτή της διατήρησης κάθε χρήσιμου άντρα ή γυναίκα στο προηγούμενο πόστο του ή πόστο της, με την προϋπόθεση ότι συγκατατίθενται στο να ενταχθούν στο νέο σχήμα. Ο Μπέλα Κουν μού είπε ότι πίστεψε ότι η συνειδητοποίηση της αξίας του «διανοούμενου» από την Ουγγρική Επανάσταση, ήταν ίσως το μεγαλύτερο βήμα που έγινε εκ των προτέρων, σε σύγκριση με τη ρωσική στάση έναντι αυτών ένα χρόνο πριν. Ο Καρλς Ρένυι, συγγραφέας επί θεμάτων οικονομίας και ηθικής επί πολλά χρόνια, και τώρα στο επιτροπάτο εξωτερικών ως ένας από τους συμβούλους του Μπέλα Κουν, μου δόθηκε ως διερμηνέας για όλο τον καιρό που ήμουν στην Ουγγαρία. Η ξεκάθαρη ανάλυσή του για την οργανωτική δομή που οικοδομείται για το σημαντικό καθήκον του ελέγχου της κοινωνικής παραγωγής, θα αποσαφηνίσει πολλές αόριστες ιδέες αναφορικά με την οικονομική αλλαγή.

Το πρώτο βήμα

«Το πρώτο βήμα ήταν η μεταβίβαση των εργοστασίων από καπιταλιστικό σε κομμουνιστικό έλεγχο», είπε ο Ρένυι. «Αυτό έγινε σχεδόν χωρίς εμπόδιο, καθώς η παραγωγή δεν σταμάτησε για περισσότερο από μισή μέρα. Ένας Επίτροπος για την Παραγωγή πρώτα διορίστηκε για να εκπροσωπεί ολόκληρη την κοινότητα, ενώ ταυτόχρονα οι εργάτες κάθε εργοστασίου εκλέγουν ένα ελεγκτικό συμβούλιο των εργαζομένων, για να εκπροσωπεί τα συμφέροντα των εργαζομένων του συγκεκριμένου εργοστασίου. Ο Επίτροπος για την Παραγωγή παίρνει τη θέση του διευθύνοντος συμβούλου του εργοστασίου, ενώ, χοντρικά μιλώντας, το ελεγκτικό συμβούλιο αντικαθιστά τη συνέλευση των μετόχων. Ο κύριος ρόλος του ελεγκτικού συμβουλίου είναι να επιβλέπει ότι δεν γίνονται οικονομικές συναλλαγές από τον επίτροπο σε βάρος των εργαζομένων. Αυτό το ελεγκτικό συμβούλιο των εργαζομένων έχει το δικαίωμα να ερευνά κάθε επιστολή που εισέρχεται ή εξέρχεται του εργοστασίου».

Το δεύτερο βήμα

«Το δεύτερο βήμα είναι η οργάνωση της κατασκευής των αντικειμένων του ίδιου είδους σε μία μονάδα. Για παράδειγμα, εγκαταστάσεις ή εργοστάσια που παράγουν το ίδιο πράγμα, όπως αλευρόμυλοι, βυρσοδεψεία, μηχανουργεία κλπ., οργανώνονται σε μία συγκεντροποιημένη ομάδα, υπό το επιτροπάτο για την κοινωνική Παραγωγή. Κάθε ομάδα συνενώνει έναν αριθμό εργοστασίων που παράγουν το ίδιο αντικείμενο, και καθώς δεν υπάρχει ανάγκη για ανταγωνισμό ανάμεσα στα μεμονωμένα εργοστάσια, αυτά μπορούν να λειτουργήσουν με τρόπο ώστε να παράγουν τη μεγαλύτερη ποσότητα με τις μικρότερες δαπάνες. Για παράδειγμα, παλιότερα υπήρχε ένας αριθμός μικρών αλευρόμυλων σε όλες τις επαρχίες και λίγοι μεγάλοι στη Βουδαπέστη. Αυτοί στη Βουδαπέστη λειτουργούσαν μόνο δις εβδομαδιαίως, ενώ οι μικρότεροι στην επαρχία λειτουργούσαν κάθε μέρα, και έστελναν τα προϊόντα τους στην πόλη, σπαταλώντας έτσι άνθρακα και αφήνοντας ακίνητους τους μύλους της πόλης, οι οποίοι ωστόσο έχουν μεγαλύτερη δυναμικότητα. Το Επιτροπάτο για την παραγωγή διέκοψε τη λειτουργία των μικρότερων μύλων και συγκέντρωσε όλη την παραγωγή σε τρεις μύλους στη Βουδαπέστη, όπου η ανάγκη για αλεύρι είναι μεγαλύτερη. Αυτοί οι τρεις μύλοι λειτουργούν νυχθημερόν και η κατανάλωση άνθρακα μειώθηκε στο μισό. Επιπλέον, το καλαμπόκι, η βρώμη και το σιτάρι διαφόρων ειδών τακτικά κατευθύνονται μόνο σε έναν από τους τρεις μύλους το καθένα και, έτσι, έχει εξαλειφθεί η ανάγκη για αλλαγή του μηχανισμού για άλεσμα. Γενικά μιλώντας, κλείνουν οι αναποτελεσματικές μονάδες, και το εργατικό δυναμικό από αυτές λαμβάνει επίδομα ανεργίας μέχρι να βρεθούν δουλειές. Καθώς έχουμε έλλειψη από εργάτες γης και χρειαζόμαστε στρατιώτες για τον κόκκινο στρατό, αυτή η ανεργία διαρκεί μόνο λίγο καιρό και συνεπώς δεν κοστίζει πολύ στην κοινότητα».

«Η εργασία των διανοουμένων των εργοστασίων, όπως του σχεδιαστή μηχανών, αυτού που διεξάγει χημικούς ελέγχους των υλικών ή άλλη δουλειά στα εργαστήρια, έχει τώρα συγκεντροποιηθεί, ώστε οι καλύτεροι ειδικοί να βρεθούν με τους υψηλότερους μισθούς και όλα τα αποτελέσματά τους να καθίστανται διαθέσιμα σε όλους τους κλάδους της εργασίας. Οι πατέντες έχουν καταργηθεί, όμως υπάρχουν κυβερνητικά τμήματα όπου διεξάγονται έρευνες για εφευρέσεις».

Το τρίτο βήμα

«Το τρίτο βήμα στη δουλειά της κοινωνικοποίησης της παραγωγής είναι η οργάνωση συμβουλίων εκπροσώπων από τα ελεγκτικά συμβούλια κάθε εργοστασίου. Αυτό συνδέει τον εργαζόμενο στο εργοστάσιο με ολόκληρη τη βιομηχανία του. Ο μεμονωμένος εργαζόμενος εκλέγει το ελεγκτικό συμβούλιο του εργοστασίου του, που, με τη σειρά του, εκλέγει εκπροσώπους στο Ελεγκτικό Συμβούλιο του κλάδου. Το Ελεγκτικό συμβούλιο του κλάδου εκλέγει, με τη σειρά του, εκπροσώπους για το Παραγωγικό συμβούλιο το οποίο εκπροσωπεί όλους τους κλάδους και τις βιομηχανίες και εργάζεται υπό τον εκλεγμένο Επίτροπο για την Κοινωνική Παραγωγή που είναι ο εκπρόσωπος της κυβέρνησης».

Έλεγχος του πλούτου των αστών

«Στενά συνδεδεμένος με τον έλεγχο της παραγωγής», συνέχισε ο Ρένυι, «είναι ο έλεγχος της πώλησης των προϊόντων. Αυτός επιτελείται, πρώτον, με τον περιορισμό της δυνατότητας οι πλούσιοι να αγοράζουν και, δεύτερον, με τον περιορισμό της ποσότητας χρημάτων που οι πλούσιοι μπορούν να βγάλουν από τους λογαριασμούς τους στις κοινωνικοποιημένες τράπεζες. Το πρώτο βήμα επιτελείται με την κοινωνικοποίηση όλων των καταστημάτων που απασχολούν πάνω από 10 άτομα, και την οργάνωσή τους σε συγκεντροποιημένα κέντρα διανομής σε κάθε περιφέρεια ως κυβερνητικά καταστήματα. Κανένας δεν μπορεί να αγοράσει οτιδήποτε από αυτά τα καταστήματα χωρίς άδεια που έχει υπογραφτεί από το Συμβούλιο για την Κοινωνική Παραγωγή της περιφέρειάς του/της, το οποίο αναγράφει ότι είναι απαραίτητο το εν λόγω αντικείμενο. Αυτό γίνεται για να αποτραπούν άνθρωποι με χρήματα να αγοράσουν όλα τα αγαθά που υπάρχουν σε μικρή προσφερόμενη ποσότητα. Η δεύτερη μέθοδος είναι ο περιορισμός των ανθρώπων με χρήματα στο εισόδημα του υψηλότερα αμειβόμενου εργάτη. Αν τον καιρό της επανάστασης ένας άντρας ή μια γυναίκα είχε στην τράπεζα λογαριασμό που ανερχόταν σε 100.000 κορώνες, του/της πιστώνεται, όμως η δυνατότητα να αποσύρει χρήματα από το λογαριασμό περιορίζεται στο 10% του ποσού και όχι πάνω από 2.000 κορώνες το μήνα. Αν ένας προσωπικός πλούτος πριν την επανάσταση τυγχάνει να είναι σε εμπόρευμα, όπως το βιβλίο αποθεμάτων ενός μπακάλη μπορεί να δείξει, η αξία αυτής της περιουσίας πιστώνεται σε αυτό το άτομο στην κοινωνικοποιημένη τράπεζα, μέχρι του ποσού των 100.000 κορωνών. Η αστική τάξη, επομένως, δεν στερείται τα μέσα ύπαρξής της, καθώς 100.000 κορώνες θεωρείται αυτό που ένας βιομηχανικός εργάτης μπορεί να αποταμιεύσει από τους μισθούς του σε όλη του τη ζωή, και 2.000 κορώνες είναι ο υψηλότερος μισθός που υπάρχει».

Άχρηστη η βαθμιαία κοινωνικοποίησης

O Γκιούλα Χέβεσι, ο νεαρός Επίτροπος για την Κοινωνική Παραγωγή, μόλις 29 ετών, είπε ότι οι διανοούμενοι ως τάξη δεν συγκαταλέγονταν σε εκείνους τους λίγους που έχουν ανταγωνιστικά συμφέροντα στην εγκαθίδρυση κομμουνιστικού κράτους. Πιστεύει ότι η ιδέα που διαδίδεται στην Αυστρία ότι η κοινωνικοποίηση θα μπορούσε να λάβει χώρα βαθμιαία είναι εσφαλμένη, γιατί η κατάληψη της βιομηχανίας στην Ουγγαρία ήταν πρακτικά αναίμακτη και η αυστριακή μέθοδος δεν μπορεί να αποκληθεί, κατά την άποψή του, ούτε καν ημίμετρο κοινωνικοποίησης του ιδιωτικού κεφαλαίου. Πιστεύει επίσης ότι, όπως οι άντρες και οι γυναίκες μπορούν να πειστούν να πάνε στο πεδίο της μάχης για μια ιδέα, έτσι και αυτοί μπορούν επίσης να διδαχτούν να εργάζονται για την κοινότητα όταν κάποια στιγμή τα σχολεία τους διδάξουν τις ηθικές τους υποχρεώσεις προς το κράτος.

«Στόχος μας σήμερα είναι να κάνουμε τη διεύθυνση της παραγωγής πραγματικά δημοκρατική, επιτρέποντας στις προλεταριακές οργανώσεις να έχουν το κατάλληλο μερίδιο στη διαχείριση της βιομηχανίας», είπε ο Χέβεσι. «Με αυτό το στόχο, τα Λαϊκά Επιτροπάτα για την κοινωνική παραγωγή, την τροφοδοσία και τα οικονομικά έχουν συντονιστεί, ώστε τα θέματα οικονομικής σημασίας να μπορούν να γίνουν μόνο μέσω αυτού του συμβουλίου και οι αντιφατικές εντολές από τα διάφορα τοπικά σοβιέτ να μπορούν να αποφεύγονται. Πέραν αυτού του συμβουλίου που αποτελείται από τους προέδρους των τριών αυτών Επιτροπάτων, υπάρχει μια επιτροπή 50 μελών εκλεγμένων από τα συνδικάτα, που αποφασίζει για την οικονομική πολιτική της χώρας, και που συνεργάζεται με τα Παραγωγικά Συμβούλια των διαφόρων κλάδων και βιομηχανιών. Απομένει τώρα το ζήτημα οργάνωσης των Παραγωγικών Συμβουλίων στις επαρχίες, καθώς το έργο της εγκαθίδρυσης δημοκρατικού ελέγχου από τους εργάτες έχει πρακτικά ολοκληρωθεί στη Βουδαπέστη. Ίσως από τη σκοπιά της αποτελεσματικότητας, το πρόβλημα της διαχείρισης της ανθρώπινης εργασίας να συνδέεται στενά με το βαθμό δημοκρατικού ελέγχου που μπορεί να εγκαθιδρυθεί.

Αναποτελεσματικό το σαμποτάζ

«Υπάρχει τώρα μια ειδική οργάνωση βιομηχανικών εργατών για να επιθεωρεί τις συνθήκες υγιεινής στο χώρο εργασίας. Μέχρι τώρα δεν υπήρχαν γυναίκες επιθεωρήτριες, παρά το μεγάλο αριθμό γυναικών που απασχολούνταν στα εργοστάσια κατά τη διάρκεια του πολέμου. Είναι σημαντικό, κατά την άποψή μου, αυτοί που κάνουν την δουλειά καλύτερα να έχουν μεγαλύτερες χρηματικές απολαβές, τουλάχιστον κατά τη διάρκεια αυτής της μεταβατικής περιόδου, μέχρι να εγκαθιδρυθεί πραγματικά ο σοσιαλισμός. Έχουμε, επομένως, δημιουργήσει κατηγορίες εργατών με κατώτατο μισθό, όμως ο καλός εργάτης παίρνει υψηλότερο μισθό και όσοι διαπράττουν «αμερικανικό σαμποτάζ» με την επιβράδυνση της δουλειάς τους, τελικά, χάνουν. Γενικά μιλώντας, έχει εγκαθιδρυθεί μέθοδος απολαβών με το χρόνο αντί για το κομμάτι.»

«Άλλο ένα από τα σημαντικά προβλήματα είναι ο καταμερισμός των πρώτων υλών. Δεν μπορούμε να πούμε ότι έχουμε επαρκείς πρώτες ύλες, όμως έχουμε αρκετές για να ικανοποιήσουμε τις σημερινές απαιτήσεις και μπορούμε να αντέξουμε για μεγάλο χρονικό διάστημα με τη δική μας παραγωγή. Έχουμε δημιουργήσει σημαντικά αποθέματα και προμηθεύονται μόνο τα εργοστάσια εκείνα που κρίνονται ότι έχουν απόλυτα ανάγκη. Δεν είναι πια εφικτό τα διάφορα εργοστάσια να λαμβάνουν ξεχωριστές παραγγελίες, καθώς όλες οι παραγγελίες πρέπει να μεταφέρονται μέσω του Κεντρικού Παραγωγικού Συμβουλίου, που αναθέτει τις παραγγελίες στα εργοστάσια που κρίνονται τα καταλληλότερα για να τις ετοιμάσουν. Η οργάνωση ενός ξεχωριστού Επιτροπάτου για τις Πρώτες Ύλες κατέστη αναγκαία, καθώς είναι πολύ δύσκολο πράγμα η τροφοδοσία μικρών εγκαταστάσεων χωρίς ένα περιφερειακό κέντρο διανομής, και αυτό είναι η μόνη αποτελεσματική μέθοδος καταμερισμού και ελέγχου της παραγωγής».

Η διανομή των ολοκληρωμένων προϊόντων είναι εκτός αντικειμένου του Επιτροπάτου του, λέει ο Χέβεσι, όμως υπάρχουν ήδη οργανωμένα περιφερειακά γραφεία για τη διανομή τους στις μεμονωμένες συνεργατικές εταιρίες. Αναφέρει ότι το συνεταιριστικό κίνημα αναπτυσσόταν σχετικά καλά στα περισσότερα χωριά πριν την επανάσταση και ότι γενικά βασιζόταν στο αγγλικό μοντέλος.

Εισαγωγές και Εξαγωγές

Ο Μάτυας Ράκοσι, Λαϊκός Επίτροπος για το Εμπόριο και το Διεθνές Εμπόριο, δηλώνει ότι τώρα στη Βουδαπέστη βρίσκονται άγγλοι, γάλλοι, αυστριακοί και αμερικάνοι αξιωματούχοι, με στόχο να κάνουν συμφωνίες εισαγωγών και εξαγωγών με την Κομμουνιστική Δημοκρατία. Ο ίδιος οργανώνει τόσο το εισαγωγικό όσο και το εξαγωγικό εμπόριο έτσι όπως είναι επί του παρόντος και αναμένει να εξάγει κρασί, δημητριακά, φρούτα και δέρμα στην Αυστρία πολύ σύντομα, με αντάλλαγμα αγαθά που η Ουγγαρία χρειάζεται. Έχει οργανώσει Συμβούλια Εργαζομένων στο χονδρικό εμπόριο, και έχει περιορίσει την ισχύ του μικροκαταστηματάρχη να αγοράζει προμήθειες και τη δυνατότητά του να πληρώνει για αυτές μέσω του λογαριασμού του στην κοινωνικοποιημένη τράπεζα. Στο σχέδιό του για τον έλεγχο της διανομής των μελλοντικών εισαγωγών, έχει κατηγοριοποιήσει όλα τα άτομα σε έξι ομάδες.

«Το μεγαλύτερό μου πρόβλημα είναι η εκπόνηση ενός σχεδίου διανομής, ώστε αυτός που έχει την περισσότερη ανάγκη να παίρνει πρώτος τις εισαγωγές. Προς τούτο, διανέμω κάρτες διαφορετικών χρωμάτων. Γυναίκες με μωρά ανήκουν στην πρώτη κατηγορία, οι άρρωστοι στη δεύτερη, τα μεγαλύτερα παιδιά στην τρίτη, οι οικογένειες των κόκκινων στρατιωτών στην τέταρτη, οι εργάτες στην πέμπτη και η αστική τάξη που πρέπει να τεκμηριώσει την ανάγκη της για το εισαγόμενο αντικείμενο στην έκτη. Με τη λέξη «αστός» εννοώ όσους δεν εργάζονται. Κατά τον ίδιο τρόπο σχεδιάζω να ρυθμίσω την κατανομή των αγαθών με βάση τη μεγαλύτερη ανάγκη. Επομένως, τα ρούχα είναι το πρώτο εμπόρευμα που πρέπει να διανεμηθεί, έπειτα τα παπούτσια, ακολούθως τα κουζινικά κλπ. Σκοπός μου είναι φυσικά να παρέχουμε τα πιο αναγκαία σε αυτούς που έχουν τις πιο πιεστικές ανάγκες».

***

Οργάνωση για την επίλυση του προβλήματος των τροφίμων

Βουδαπέστη, Ουγγαρία, 29 Μάη.

Αν η κομμουνιστική κυβέρνηση της Ουγγαρίας μπορέσει να ανταπεξέλθει με το ζήτημα των τροφίμων για έναν ακόμα μήνα, μέχρι να έρθει η επόμενη περίοδος συγκομιδής, και μπορέσει να συνεχίσει την προέλασή της σε νέα εδάφη, τότε αυτό θα σημαίνει ότι θα μπορέσει να καταστεί η μόνιμη κυβέρνηση της Ουγγαρίας. Παρότι 63% του πληθυσμού είναι αγρότες που, σύμφωνα με τους ίδιους τους Λαϊκούς Επιτρόπους, δεν είναι υπέρ του κομμουνισμού, αυτοί οι αγρότες δεν τοποθετούνται και η μόνη αντεπαναστατική δραστηριότητα προέρχεται από τους αστούς στις πόλεις και από τις γυναίκες της εργατικής τάξης που τώρα πρέπει να στέκονται επί ώρες στην ουρά με τα δελτία προκειμένου να αποκτήσουν την ισχνή ποσότητα που επιτρέπεται για τις οικογένειές τους.

Αντεπαναστάτες

Από αυτές τις τρεις ομάδες, η πιο ενεργή φαίνεται ότι είναι οι γυναίκες που επηρεάζονται από τους ιερείς. Οι αγρότες πάνω-κάτω δεν τοποθετούνται, εκτός από το ζήτημα με την παρακράτηση τροφίμων. Οι πλούσιοι αστοί, σύμφωνα με έναν επιφανή πρώην κρατικό ιθύνοντα με τον οποίο είχα μία τρίωρη συνομιλία, είτε είναι σε μεγάλο βαθμό ανοργάνωτοι είτε περιμένουν η κυβέρνηση να πέσει υπό το μεγάλο βάρος του προβλήματος της διανομής τροφίμων. Ο πρώην ιθύνοντας, του οποίου το όνομα είναι γνωστό σε όλο τον κόσμο, ως ένας μέχρι πρόσφατα από τους ισχυρότερους πολίτες και πολιτικούς της Ουγγαρίας, μου είπε ότι, ενώ το σπίτι του το επισκέφτηκαν Κοκκινοφρουροί άμεσα μετά την κομμουνιστική εξέγερση το Μάρτη, κανένα μέλος της οικογένειάς του δεν πειράχτηκε, και όλη η περιουσία του που δημεύτηκε από το κράτος διατηρήθηκε. Η γνώμη του εν λόγω κυρίου έναντι της νέας κυβέρνησης μπορεί να εκφραστεί με μία φράση με την οποία απάντησε σε ερώτησή μου για την άποψή του για το Μπέλα Κουν. «Είναι όλοι τους ληστές και δεν είναι τίποτε άλλο παρά κοινοί Εβραίοι», είπε. Αυτός ο κύριος χρησιμοποίησε τους ίδιους όρους για τον Κάρολυι, για το ρόλο του στην παράδοση της κυβέρνησης στα Σοβιέτ. Αυτό φαίνεται πως εκφράζει το σύνολο της αστικής αντιπολίτευσης, καθώς δεν υπάρχει σημάδι ότι έχουν κάποια ενεργή οργάνωση, και καθώς το έργο του αφοπλισμού της υλοποιήθηκε σε βάθος από την Κόκκινη Φρουρά.

Η κυβέρνηση συνάντησε τη δυσαρέσκεια των γυναικών κατά τη διάρκεια 12 μαζικών συγκεντρώσεων, στις οποίες ο Μπέλα Κουν και οι άλλοι Επίτροποι εξήγησαν την κατάσταση. Οι ομιλητές ανέφεραν ότι, επί παλιάς κυβέρνησης, οι προλετάριοι δεν είχαν ποτέ αρκετά να φάνε και ότι, παρά τον αποκλεισμό που έχει επιβάλει η Αντάντ, η Ουγγαρία τρέφεται τώρα καλύτερα από οποιαδήποτε άλλη χώρα στην Κεντρική Ευρώπη.

Έλλειψη καυσίμων για μεταφορές

Ο ταξιδιώτης στην Ουγγαρία εκπλήσσεται με τον τεράστιο αριθμό φορτηγών που μένουν ακίνητα και την όχι τακτική σιδηροδρομική συγκοινωνία. Η ξυλεία είναι το μόνο καύσιμο που υπάρχει, καθώς Τσέχοι και Ρουμάνοι έχουν καταλάβει τις περιοχές με τα ανθρακωρυχεία της Ουγγαρίας. Κανείς δεν γνωρίζει ακριβώς πότε μια μηχανή που καίει ξύλο θα είναι διαθέσιμη. Αποτέλεσμα αυτού είναι ότι όχι μόνο μέσα στα τρένα οι θέσεις και οι διάδρομοι είναι υπερπλήρεις, αλλά και οι αγρότες, γυναίκες και άντρες, ανεβαίνουν στην οροφή των οχημάτων και ξαπλώνουν στα τεράστια σακιά τους με τρόφιμα, και πιθανώς προσεύχονται οι σπίθες από το ξύλο που καίγεται στη μηχανή να μην τους κάψουν. Εκατοντάδες αγρότες ταξιδεύουν κατ’ αυτό τον τρόπο νυχθημερόν.

Στο Σοβιέτ της Βουδαπέστης

Το πρόβλημα της μεταφοράς τροφίμων ήταν το μόνο θέμα που συζητήθηκε στη συνεδρίαση του Σοβιέτ της Βουδαπέστης στο οποίο παραβρέθηκα. Από τα 500 μέλη που εκλέχτηκαν από τις συνοικίες στην πόλη, 20 είναι γυναίκες και πάνω από 60% είναι προλετάριοι, ενώ λίγοι είναι πάνω από 40 ετών. Η συνεδρίαση ήταν ανοιχτή στο κοινό, και οι πιο βίαιες διαμαρτυρίες προήλθαν από τους στρατιώτες. Ο πρόεδρος Μποκάνυι άνοιξε τη συνεδρίαση εντελώς άτυπα, ρωτώντας αν υπάρχει κάποιος που θέλει να μιλήσει. Ένας κομμουνιστής από την Αυστρία μετέφερε χαιρετισμό, λέγοντας πως αν ο λαός πρέπει να πεινάσει, αυτό πρέπει να γίνεται για την επανάσταση και όχι για τους καπιταλιστές.

Ο Στέφεν Μπιόρμαν, από το συμβούλιο πόλης, είπε: «Οι γυναίκες διαμαρτύρονται ενάντια στο να στέκονται για τόση ώρα στα κέντρα διανομής τροφής. Αυτή η τροφή πρέπει να διανέμεται δίκαια, όμως τώρα η αστική τάξη έχει χρόνο και χρήμα να πηγαίνει στην επαρχία να αγοράζει τροφή. Οι μη παραγωγικοί άνθρωποι πρέπει να πάνε στην επαρχία για να δουλέψουν!». Φωνές επιδοκιμασίας και φασαρία στο ακροατήριο επί πέντε λεπτά έδειχναν την έγκριση αυτής της δήλωσης.

Ο Επίτροπος για την Τροφή επέκρινε τα μέλη που φώναζαν ότι η τροφή δεν διανέμεται ορθά, δηλώνοντας ότι οι προλετάριοι έκαναν λαθρεμπόριο τροφίμων από την επαρχία τόσο όσο και οι αστοί και ότι δεν πρέπει να αναμένεται από την κυβέρνηση να υλοποιήσει κάτι παραπάνω από οποιαδήποτε άλλη χώρα στην Ευρώπη που ήταν σε θέση να φέρει υπό τον άμεσο έλεγχό της μια επαρκή προσφερόμενη ποσότητα τροφίμων. Μετά τη δήλωσή του ότι εργαζόταν για το σοσιαλιστικό κίνημα επί 25 χρόνια, πολλοί νεαροί στρατιώτες φώναξαν: «Αυτό είναι επαρκές χρονικό διάστημα, για να σε κάνει αστό».

Κέντρα διανομής τροφίμων

Ο Μορ Έρντερλυι – Λαϊκός Επίτροπος για τη Διανομή Τροφίμων, μου είπε ότι το πρώτο του καθήκον ήταν να δημιουργήσει τα κέντρα διανομής τροφίμων ανά συνοικία και έπειτα να φέρει τα τρόφιμα από την επαρχία. «Υπάρχει αφθονία τροφίμων στα χωριά», είπε, «όμως εξαιτίας του ότι οι μεταφορές δεν έχουν ακόμα οργανωθεί, οι προμήθειες δεν έρχονται ικανοποιητικά. Τα χωριά θέλουν αλάτι, ζάχαρη και άλλα τέτοια πράγματα, που θα μπορούσαν να ανταλλαχτούν με αγροτικά προϊόντα. Δεν προβλέπουμε ότι θα ασκήσουμε βία για να πείσουμε τους αγρότες να αφήσουν τα τρόφιμα, καθώς θέλουμε να το κάνουμε αυτό με συναλλαγές και προπαγάνδα. Μόλις τώρα αρχίζουμε να αποκτούμε πολλά κτηνοτροφικά προϊόντα μέσω της προέλασης των στρατευμάτων μας στην περιφέρεια με τα πολλά ζωντανά.. Οι πεδιάδες που δεν είναι κατεχόμενες από τον εχθρό έχουν πρακτικά καταστραφεί από άποψη κτηνοτροφίας εξαιτίας της έλλειψης λαχανικών και της ανάγκης να χρησιμοποιηθεί το κρέας.»

«Η διανομή με το δελτίο είναι πολύ αυστηρή. Δεν υπάρχει σκέψη να πεινάσει η αστική τάξη, όμως θέλουμε να βελτιώσουμε το κακό σύστημα διανομής τροφίμων που αποκτήσαμε από τους Αψβούργους όπου υπήρχαν κόκκινα δελτία τροφίμων αξίας 400 κορωνών και πράσινα δελτία μικρότερης αξίας, που έδιναν στους εργάτες λιγότερη τροφή. Δίνουμε στους απασχολούμενους σε βαριές χειρωνακτικές εργασίες τις μεγαλύτερες ποσότητες τροφίμων και έχουμε χωρίσει τους ανθρώπους σε τρεις κατηγορίες: α) Εργάτες σε βαριές χειρωνακτικές εργασίες, β) εργαζόμενους της διανόησης και της πνευματικής εργασίας, γ) όλες οι τάξεις που δεν περιλαμβάνονται στις δύο πρώτες κατηγορίες. Θα παίρνουν προμήθειες για 10 ή περισσότερες μέρες. Επεξεργάζομαι τώρα ένα σχέδιο για να δίνουμε στα παιδιά όλων των τάξεων ειδικά δελτία τροφίμων. Έχω μια Επιτροπή για την εξίσωση των τιμών και μια Επιτροπή για την τυποποίηση των συνεταιριστικών κέντρων, ώστε κάθε άτομο να έχει ένα σημείο από όπου τρόφιμα και, έτσι, οι ουρές να καταργηθούν. Στόχος μου είναι να κάνω όλη τη χώρα μια συνεταιριστική κοινωνία, καθώς, χωρίς τους συνεταιρισμούς, η επανάσταση θα ήταν πολύ πιο δύσκολη.»

«Αναφορικά με τη στάση της Αυστρίας που απαγορεύει την αποστολή τροφίμων σε εμάς, εμείς πάντοτε ταΐζαμε την Αυστρία, και επομένως είμαστε εμείς σε ευνοϊκότερη κατάσταση. Όμως παρά το γεγονός ότι δεν γίνεται να λιμοκτονήσουμε, πρέπει να αναγνωρίσουμε την ανάγκη να προχωράμε χωρίς κάποια πράγματα και, για αυτό, επιθυμούμε οι διαπραγματεύσεις για οικονομικά θέματα, να διεξαχθούν ανεξάρτητα από τους όρους ειρήνευσης».

Οι υψηλότερα αμειβόμενοι αγοράζουν τρόφιμα

«Δεν διεξάγεται ειδική έρευνα για κρυμμένα τρόφιμα, όμως όταν διεξάγονται έρευνες για όπλα, τα τρόφιμα που βρίσκονται κατάσχονται, παρότι σε κάθε περίπτωση ο ιδιοκτήτης αποζημιώνεται πλήρως.»

«Δεν υπάρχει ανάγκη να μειωθούν οι τιμές των τροφίμων, αλλά οι μισθοί είναι τόσο υψηλοί που οι εργάτες μπορούν να τα αγοράσουν. Παρά τον αποκλεισμό που έχει επιβάλει ως επί το πλείστον η Αυστρία, οι τιμές εδώ είναι φθηνότερες. Το πρόβλημά μας είναι να φέρουμε τα τρόφιμα από την επαρχία στην πόλη».

Ο Γιένε Χάμπουργκερ, Λαϊκός Επίτροπος για τη Γεωργία, είχε ήδη αρχίσει να οργανώνει τις ουγγρικές μεγάλες εκτάσεις σύμφωνα με τα κομμουνιστικά πρότυπα επί κυβέρνησης Κάρολυι. Είναι οργανωτής με μακρά εμπειρία και μου έδειξε διαγράμματα με τυπικές επαρχίες στην Ουγγαρία που αποδεικνύουν ότι, προηγουμένως, περίπου 30 άτομα κατείχαν το 75% της γης. Επίσης είδα διαγράμματα που δείχνουν τη μέθοδό του οργάνωσης αυτών των επαρχιών για παραγωγή και διανομή τροφίμων. Από το ομοσπονδιακό κέντρο της Βουδαπέστης, ορίζει περιφερειακούς επιθεωρητές, οι οποίοι επίσης χωρίζουν τις περιφέρειες σε επαρχίες, με κάθε μια να έχει τον επικεφαλής επιθεωρητή που ελέγχει τα μεμονωμένα κτήματα και τις τοπικές συνεταιριστικές εταιρίες, που στην πράξη πουλάνε τα τρόφιμα στον μεμονωμένο αγοραστή. Αυτές οι τοπικές συνεταιριστικές συντεχνίες έχουν ήδη αρχίσει να καλλιεργούν 48 εκ. στρέμματα ακαλλιέργητης γης στις 28 περιφέρειες που απέμειναν στην Ουγγαρία και ο κ. Χάμπουργκερ δηλώνει ότι 22 εκ. στρέμματα θα αρκούσαν να θρέψουν τη Βουδαπέστη.

Κοινωνικοποίηση των μεγάλων κτημάτων

«Τα μεγάλα κτήματα που καλύπτουν μια τόσο μεγάλη αναλογία της επαρχίας διευθύνονταν τόσο άσχημα που παρήγαγαν λίγα τρόφιμα», είπε ο Επίτροπος Χάμπουργκερ. «Τα μικρά κτήματα καλλιεργούνταν καλά και έχουν ζώα, και η πολιτική μας είναι να μην ασκήσουμε πίεση στον μικρό αγρότη μέχρις ότου έχουμε τα μεγάλα κτήματα κοινωνικοποιημένα, γιατί πρακτικά εξαρτιόμαστε από αυτά τα μικρά κτήματα για τροφή. Έχουμε, επομένως, οργανώσει τα μεγάλα κτήματα ανά 4-8.000 στρέμματα για να τα διευθύνει κάθε τοπική συντεχνία. Όλες οι εκτάσεις του στέμματος και της εκκλησίας ήδη καλλιεργούνται από συνεταιρισμούς και δημιουργούμε αγροτικές ακαδημίες, στις οποίες έρχονται ειδικοί. Αυτοί οι ειδικοί έχουν τουλάχιστον 10 χρόνια εμπειρίας στην καλλιέργεια, ή 5 χρόνια σπουδών στο αντικείμενο, και συγκαταλέγονται στους καλύτερα αμειβόμενους εργαζόμενους. Για τη διασφάλιση της συγκομιδής, αφήσαμε τους ίδιους ανθρώπους στα κτήματα, εκτός από αυτούς που πολιτικά αντιτίθενται σε αυτή την κυβέρνηση.»

«Είναι ζήτημα οργάνωσης και αποτροπής της εξαγωγής των τροφίμων και όχι έλλειψης τροφίμων. Στις 10 επαρχίες που πήγα ειδικά για την τροφοδοσία, στην οποία επικεντρώνομαι, για τον άμαχο πληθυσμό, υπάρχουν 95.000 ζώα για τη συγκομιδή που θα είναι αρκετή για να θρέψει τον πληθυσμό επί τρεις μήνες.

Κέντρα τροφίμων στα χωριά

Κάθε χωριό έχει την οργάνωση πώλησης, όπου ο μικρός παραγωγός πουλά τα τρόφιμα. Αυτός ο μικρός παραγωγός μπορεί να αποκτήσει εργαλεία για το κτήμα του αν πουλά τα προϊόντα του, όμως σε κάθε αγρότη επιτρέπεται να κρατήσει ένα τμήμα της παραγωγής του για την οικογένειά του. Το ζήτημα των χρημάτων επομένως δεν είναι σημαντικό, γιατί το ουσιαστικό είναι τα τρόφιμα και τα εργαλεία. Κάθε άνθρωπος στην επαρχία που επιθυμεί να εργάζεται 360 μέρες το χρόνο μπορεί να γίνει μέλος αυτών των συνεταιριστικών εταιριών. Οι μισθοί είναι σε τρόφιμα, που πιστώνονται στον κοινοτικό του λογαριασμό, και στο τέλος του χρόνου η κοινότητα μοιράζει τα χρηματικά κέρδη ανάλογα τον αριθμό ωρών που εργάστηκε κάθε μέλος και όχι ανάλογα τον πληθυσμό. Από αυτά τα κέρδη δεν επιστρέφονται όλα στους εργάτες, γιατί ένα ποσοστό παρακρατείται για σχολεία, νέα σπίτια για τους εργάτες και νέα μηχανήματα. Επί του παρόντος, οι εκτάσεις πάνω από 400 στρέμματα έχουν ήδη κοινωνικοποιηθεί και, αργότερα, θα κοινωνικοποιήσουμε όλες τις εκτάσεις πάνω από 80 στρέμματα.»

«Έχουμε μόλις αρχίσει να δημιουργούμε μικρού πλάτους σιδηρόδρομους για τη μεταφορά ξυλείας για καύσιμα και έχουμε αναδιαμορφώσει κάποια από τα μηχανήματα ώστε να καίνε ξύλα και τύρφη. Η γαλακτοπαραγωγή και η παραγωγή κρέατος προηγουμένως ήταν εντελώς ατομική, όμως τώρα ο συνεταιριστικός μηχανισμός βρίσκεται σε συνεχή αξιοποίηση. Οι ιδιοκτήτες των μικρών κτημάτων που είναι ενάντια στον κομμουνισμό προσπαθούν να στείλουν αντικομμουνιστική προπαγάνδα στους Σέρβους, όμως, παρ’ όλα αυτά, οι Σέρβοι αγρότες στα σύνορα μας δίνουν 100 ζώα ημερησίως. Αν η Αντάντ μάς επέτρεπε να εργαστούμε απρόσκοπτα, θα μπορούσαμε να είχαμε πετύχει περισσότερα αυτούς τους δύο μήνες, καθώς αξιοποιούμε κάθε διαθέσιμο άντρα και γυναίκα».

***

Οι κομμουνίστριες εργάτριες

Βουδαπέστη, Ουγγαρία, 30 Μάη.

Ο Μπέλα Κουν μού είπε ότι οι γυναίκες βοήθησαν σημαντικά στην εγκαθίδρυση της κομμουνιστικής κυβέρνησης στην Ουγγαρία, όμως εγώ παρατήρησα ότι δεν κατέχουν ακόμα υψηλά αξιώματα στην κυβέρνηση. Υπάρχουν 20 γυναίκες στο Σοβιέτ της Βουδαπέστης και υπάρχουν γυναίκες επικεφαλής των τμημάτων που εξειδικεύονται στο έργο της εκπαίδευσης και της ψυχαγωγίας, όμως δεν υπάρχει γυναίκα Επίτροπος. Η δουλειά των γυναικών στο δημόσιο βίο στη Βουδαπέστη έχει να κάνει περισσότερο με το φεμινισμό παρά με την επανάσταση, και οι φεμινίστριες ηγέτιδες δεν συγκαταλέγονται στις τάξεις όσων εργάζονται με την κομμουνιστική κυβέρνηση.

Οι γυναίκες ηγέτιδες μιλούν

Η Άντελ Σπάντυ, Γραμματέας του Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος και μέλος του Σοβιέτ της Βουδαπέστης, τώρα έχει το γραφείο της στον Οίκο του Κοινοβουλίου, και κανόνισε για μένα να συναντήσω είκοσι επαναστάτριες ηγέτιδες εκεί. Η Μαρία Γκάρντος, επικεφαλής των ραφτριών, η Λάντον Βίνεσε, πρόεδρος των οργανωμένων υπαλλήλων γραφείου, η Πάλντο Κούνο, Γραμματέας των γυναικών σιδηρουργών, η Τερέσε Μπράντσταϊν, υποδηματοποιός, που είναι επί του παρόντος εκδότρια της επαναστατικής γυναικείας εφημερίδας «Η Εργάτρια», η Καλίσα Χόρβας, βιβλιοδέτρια και η Γιένκα Γκέργκολυ, Πρόεδρος του Συνδικάτου Υπαλλήλων, απέδειξαν με την παρουσία τους ότι η ομάδα ήταν πραγματικά αντιπροσωπευτική. Η πιο ενδιαφέρουσα γυναίκα, ωστόσο, που ήταν παρούσα, ήταν μια μεγάλης ηλικίας γυναίκα, 60 χρονών, η Μαρία Σόμπερ, μία «εργάτρια της γης», μέλος του Σοβιέτ της Βουδαπέστης, που όλη της τη ζωή μιλά, οργανώνει και εργάζεται με τις αγρότισσες στην επαρχία, που εκμισθώνονται ως μεροκαματιάρες για να ανοίγουν τάφρους και να κάνουν κι άλλες τέτοιες σκληρές δουλειές στη γη. Είναι πολύ δυναμική ομιλήτρια και επί 25 χρόνια ταξιδεύει σε όλες τις επαρχίες της Ουγγαρίας κηρύσσοντας τον κομμουνισμό σε αυτές τις σκάφτριες και πολλές φορές έχει βιώσει τη φυλακή. Πρακτικά, όλες οι γυναίκες που ήταν παρούσες είχαν μπει στη φυλακή για πάνω από μια φορά με την παλιά κυβέρνηση και, αρκετές, είχαν μόλις διαφύγει από τον εισβάλλοντα ρουμανικό στρατό.

«Οι εργάτριες στα σκαφτικά έργα πληρώνονταν πολύ άσχημα με το παλιό καθεστώς», είπε η Μαρία Σόμπερ. «Οι άντρες πληρώνονταν 3 κορώνες ημερησίως και οι γυναίκες 1,5. Το επαναστατικό πνεύμα ήταν ισχυρό, σε αυτές τις συνθήκες, ειδικά αφού δεν υπήρχαν ιδρύματα όπου οι γυναίκες θα μπορούσαν να βρουν βοήθεια για τα παιδιά τους. Πολλά παιδιά γεννιούνταν στα άχυρα σε στάβλους, και παρά τις ανακαλύψεις του ούγγρου γιατρού Σέμελ Βάις, χιλιάδες πέθαιναν αβοήθητα. Οι ώρες εργασίας για αυτές τις εργάτριες ήταν τόσες πολλές που ήταν εξαιρετικά δύσκολο να διδάσκουμε τις γυναίκες, όμως τις οργανώσαμε στη βάση της γραμμής του σοσιαλιστικού κόμματος. Είχαμε έναν τεράστιο αριθμό συνελεύσεων οπουδήποτε υπήρχε νέο κομμάτι δουλειάς που ξεκινούσε σε μικρές πόλεις και χωριά, και τα κείμενά μας διανέμονταν πολύ εκτεταμένα. Επί καπιταλισμού, οι γυναίκες είχαν χειρότερες δουλειές από τους άντρες, καθώς απαγορευόταν να οργανωθούν και υφίσταντο τρομακτική εκμετάλλευση. Η αναλογία πληρωμής για άντρες και γυναίκες ήταν, για ανειδίκευτη εργασία, 20 κορώνες εβδομαδιαίως για άντρες και 6, 8, 10 και 12 για γυναίκες που έκαναν την ίδια δουλειά. Οι εξειδικευμένοι άντρες έπαιρναν 30-50 κορώνες εβδομαδιαίως, ενώ οι εξειδικευμένες γυναίκες 20-24».

Ίση αμοιβή για ίση εργασία

«Επί κομμουνισμού», είπε η Άντελ Σπάντυ, «οι γυναίκες πληρώνονται τον ίδιο μισθό με τους άντρες και ο εργάτης βαριάς σωματικής εργασίας είναι τοποθετημένος στην κλάση με την ανώτερη αμοιβή. Οι τρίφτριες και οι πλύστρες παίρνουν τώρα 160 κορώνες εβδομαδιαίως και οι οικονόμοι και παραδουλεύτρες ανήκουν τώρα στην ανώτερη κλάση αμοιβών επίσης. Ωστόσο, ενώ τα Σοβιέτ, κατ’ αρχήν, δεν διακρίνουν ανάμεσα σε άντρες και γυναίκες, στην πραγματικότητα, οι γυναίκες έχουν ακόμα να καταπολεμήσουν μερικές ιδέες ριζωμένες στο λαό, και ιδίως πρέπει να καταπολεμήσουμε την εκκλησιαστική επιρροή που κρατά τις γυναίκες πίσω. Βρίσκουμε ελάχιστη αντίθεση στις προτάσεις και τα νομοσχέδιά μας όταν ξαφνικά τίθενται υπόψη των αντρών.»

«Παρά την απαγόρευση, στις παλιές μέρες, της οργάνωσης γυναικών στα συνδικάτα, ακόμα και οι γυναίκες οικονόμοι διέπονταν από επαναστατικό πνεύμα. Είχαμε έναν παράνομο Τύπο και μια γυναικεία εφημερίδα με τίτλο «Η Εργάτρια» με κυκλοφορία αρκετών εκατοντάδων χιλιάδων φύλλων, και οι εργαζόμενες σε σπίτια ήταν επίσης οργανωμένες και είχαν δικό τους έντυπο. Μόνο στη Βουδαπέστη, αυτή η οργάνωση των εργαζόμενων σε σπίτια είχε 40.000 μέλη και παραρτήματα σε 25 επαρχίες. Μεταξύ της πρώτης και της δεύτερης επανάστασης, οι περισσότερες γυναίκες εργάζονταν με τους Σοσιαλδημοκράτες, καθώς η συντριπτική πλειοψηφία των γυναικών ήταν σοσιαλίστριες και όχι κομμουνίστριες. Όταν, ωστόσο, ο Κάρολυι σχημάτισε νέα κυβέρνηση, με τον Μπέλα Κουν τότε στη φυλακή, επήλθε η ένωση Σοσιαλδημοκρατών και Κομμουνιστών. Δεν πρέπει να υπάρχει ξεχωριστό γυναικείο κίνημα, καθώς αυτό αντίκειται στα διδάγματα του Μαρξ. Στις κατεχόμενες περιοχές, εκατοντάδες γυναίκες βρίσκονται στη φυλακή, και πόσες έχουν κρεμαστεί από τους Τσέχους δεν γνωρίζουμε, όμως έχουμε άμεση ενημέρωση για το ότι οι Ρουμάνοι και οι Τσέχοι έχουν διαπράξει τρομακτικά εγκλήματα πάνω στα σώματα τόσο γυναικών όσο και αντρών.

Καμία εργατική αριστοκρατία

«Όχι, καμία από τις ηγέτιδες ή γραμματείς των συνδικάτων μας δεν πληρώνονται, καθώς ανέκαθεν πιστεύαμε ότι είναι σχέδιο των καπιταλιστών η δημιουργία ενός είδους εργατικής αριστοκρατίας, που θα μπορούσε να καταπολεμά την πραγματική επανάσταση μέσω της επιθυμίας της να διατηρήσει τις αμειβόμενες θέσεις της. Είχαμε την τύχη να μην έχουμε τη λεγόμενη «δημοκρατική» περίοδο, καθώς προχωρήσαμε από τη φεουδαρχία στον κομμουνισμό χωρίς αυτή».

Ο κομμουνισμός θα επιβιώσει

Η Μαρία Γκόστχονυι, μια πολύ όμορφη νεαρή ηγέτιδα, έγινε πεπεισμένη σοσιαλίστρια όταν ήταν αρκετά μικρή, παιδί, από τις παρατηρήσεις της για τον τρόπο με τον οποίο οι αγρότες εργάζονταν στα κτήματα του πατέρα της. «Ποτέ δεν εργάστηκα με τις φεμινίστριες, αλλά εντάχθηκα στο Σοσιαλιστικό Κόμμα στην αρχή του πολέμου, και εθελοντικά κατατάχθηκα στο μέτωπο ως νοσοκόμα του Ερυθρού Σταυρού», είπε η κα. Γκοστχόνυι. Και τα τέσσερα χρόνια του πολέμου μιλούσα στους στρατιώτες ενάντια στο σκοτωμό και υπέρ του σοσιαλισμού, και διεξήγαγα συγκεντρώσεις στα νοσοκομεία όπου οι στρατιώτες προσέρχονταν κατά πλήθη. Τρεις φορές οδηγήθηκα στο στρατοδικείο και με ρώτησαν για τις δραστηριότητές μου, όμως αρνιόμουν να απαντήσω και με απελευθέρωναν. Είμαι ενάντια στο μιλιταρισμό και τη βία, όμως όταν η επανάσταση έρχεται, φαίνεται καλύτερο να προβούμε σε μια επίδειξη δύναμης, καθώς πρέπει να υπάρχει μια προσωρινή δικτατορία και η δικτατορία του προλεταριάτου είναι πιο προτιμητέα από τη δικτατορία του καπιταλισμού. Οι γυναίκες δεν πήραν μέρος σε μεγάλο βαθμό στην επανάσταση και οι αγρότισσες είναι πολύ αδαείς και μπορούν εύκολα να καθοδηγηθούν. Υπάρχει πραγματικά μικρή διαφορά αν η Αντάντ καταφέρει να κάνει την κυβέρνηση της Ουγγαρίας να πεινάσει ή όχι, καθώς ο σπόρος του κομμουνισμού φυτεύτηκε και δεν μπορεί πια να σκοτωθεί. Δεν είμαι αρκετά εθνικίστρια ή ατομικίστρια για να νοιάζομαι πολύ για το αν η συγκεκριμένη κυβέρνηση αντέξει ή όχι, καθώς ο κομμουνισμός είναι σίγουρο ότι θα θριαμβεύσει και μόνο με την εγκαθίδρυσή του στη Ρωσία και την Ουγγαρία, και επομένως οι εργάτες θα μπορούν να δουν τι είναι εφικτό να γίνει».

Η κα. Γκόστχονυι είχε δυο φορές συλληφθεί από τη Σοσιαλιστική κυβέρνηση της Αυστρίας το Μάη για τη δράση της στο κομμουνιστικό κίνημα στη Βιέννη μετά την επικράτηση της δεύτερης επανάστασης στην Ουγγαρία.

Η Πάουλα Πογκάνυι, μια δυναμική αντιμιλιταρίστρια και πασιφίστρια εργάτρια στην Ουγγαρία, έγινε κομμουνίστρια τον καιρό της πρώτης επανάστασης τον περασμένο Νοέμβρη. Παρότι αντιτιθόταν στην άσκηση βίας, στηρίζει ένθερμα την κομμουνιστική κυβέρνηση, όμως πιστεύει ότι οι γυναίκες πρέπει να διδάξουν τους άντρες για την τρέλα του οργανωμένου σκοτωμού.

«Η επανάσταση δεν γίνεται από τους επαναστάτες, αλλά από τις οικονομικές συνθήκες», είπε η κα. Πογκάνυι. «Οι επαναστάτες μόνο εκπαιδεύουν τους ανθρώπους να αποκτήσουν συνείδηση. Ο καπιταλισμός έχει εκπληρώσει το ιστορικό του καθήκον. Αυτό αποδείχτηκε από τον παγκόσμιο πόλεμο και αποδεικνύεται από τα αποτελέσματα της Διάσκεψης Ειρήνης στο Παρίσι. Η ύπαρξή του συνιστά άμεσο κίνδυνο για το ανθρώπινο είδος, και κρατά το μεγαλύτερο μέρος της ανθρωπότητας σε κατάσταση σκλαβιάς, και οδηγεί τους ανθρώπους σε αλληλοσκοτωμό σε νέους πολέμους. Οι ηγέτες αυτής της ουγγρικής κυβέρνησης δεν θέλουν να σκοτώνουν για να σκοτώνουν.

Οι διαταγές τους τιμωρούν πολύ αυστηρά ακόμα και αρκετές ασήμαντες παραβάσεις που διαπράττονται από τα μέλη της Κόκκινης Φρουράς ή άλλων αξιωματούχων. Όμως φαίνεται ότι η προφητεία ότι «ο καπιταλισμός δεν θα συγκατατεθεί να παραδώσει την εξουσία του αμαχητί» έχει καταστεί πραγματικότητα και στην Ουγγαρία επίσης, γιατί ο καπιταλισμός εδώ δεν έχει πεθάνει, μονάχα ταλαντεύεται για τη μορφή της αντεπανάστασης. Ζητά βοήθεια από την Αντάντ και τα ρουμανικά στρατεύματα βαδίζουν προς τη Βουδαπέστη, οι Τσεχοσλοβάκοι πλησιάζουν και η αυστριακή ζύμωση ξεκινά στη δυτική Ουγγαρία. Με κάθε δυνατή παράνομη μέθοδο και τεχνητά προκάλεσε πείνα. Ο καπιταλισμός προσπαθεί να αποδυναμώσει τη νεαρή Σοβιετική Κυβέρνηση της Ουγγαρίας.

Η Λευκή Τρομοκρατία

«Είναι πολύ δύσκολο να πιστέψουμε ότι με αυτές τις αντεπαναστατικές προκλήσεις, οι πικραμένες μάζες θα συμπεριφερθούν ειρηνικά. Εξάλλου, οπουδήποτε έχουν πατήσει το πόδι τους οι «Λευκόφρουροί», ξεκινά μια πρωτόφαντη και πρωτάκουστη τρομοκρατία. Διώκουν και κρεμούν τους κομμουνιστές, διώκουν ακόμα και τις οικογένειες των κομμουνιστών. Αυτοί το ξεκινούν, και οι προλετάριοι απαντούν. Οι άντρες δεν γνωρίζουν άλλο τρόπο από το να αλληλοκαταστρέφονται όταν διαφωνούν στις απόψεις τους. Καθήκον των γυναικών είναι να δουν άφοβα την κατάσταση ως έχει και να προσπαθήσουν με εκπαίδευση να μειώσουν την αντίσταση και τη σύγκρουση στον ελάχιστο δυνατό βαθμό».

Πρόνοια για τα παιδιά

Η Γιόλαν Φριντ, μια νεαρή γυναίκα μόλις 27 ετών είναι επικεφαλής στο Τμήμα Πρόνοιας για τα Παιδιά στο κυβερνητικό Επιτροπάτο για την Κοινωνική Ευημερία. Καθήκον της είναι να επιβλέπει και να οργανώνει την αναψυχή, την ψυχαγωγία, την υγεία και τις συνθήκες των παιδιών στο σπίτι. Εργάζεται επί έξι εβδομάδες και ήδη έχει δημιουργήσει δημόσια λουτρά σε κάθε συνοικία της Βουδαπέστης όπου 70.000 παιδιά παίρνουν υποχρεωτικά ένα μπάνιο εβδομαδιαίως. «Σε αυτά τα λουτρά τρίβονται ενδελεχώς, εξετάζονται από γιατρό, τους κάνουν μασάζ με κρύο νερό και, αφότου ολοκληρωθεί η διαδικασία, τους δίνουν τσάι. Κάθε δημόσιο σχολείο έχει μία συγκεκριμένη μέρα της εβδομάδας για το λουτρό σε αυτή τη συνοικία και κάθε παιδί, είτε πλούσιο είτε φτωχό, πρέπει να πάρει το λουτρό του, είπε η κα. Φριντ. «Διαφορετικά, θα ήταν ακριβώς όπως στο παλιό σύστημα».

«Το Επιτροπάτο επίσης έχει ως αντικείμενο την ψυχαγωγία των παιδιών και σχεδιάζω να έχουμε ιστορίες γραπτές, ειδικά προσαρμοσμένες για παιδιά ηλικίας από 6 ως 10 ετών, 10-13 και 13-19 ετών. Παιχνίδια για τα παιδιά επίσης θα διανεμηθούν, ώστε κάθε μικρό κορίτσι να έχει τουλάχιστον μία κούκλα. Έχω αλλάξει το σύστημα των ορφανοτροφείων σε σπίτια για όλων των ειδών τα παιδιά, ώστε τα άτυχα ορφανά να μην χρειάζεται να νιώθουν την απομόνωσή τους, και τα άλλα παιδιά, που δεν είναι ορφανά, να αναμειγνύονται μαζί τους.»

«Συστατικό τμήμα της δουλειάς μου είναι η δημιουργία γραφείου για την ψυχολογική μελέτη κάθε παιδιού, ώστε να προσαρμόσουμε τα παιδιά στο είδος και την ποσότητα δουλειάς για την οποία ταιριάζουν καλύτερα. Δημιουργώ επίσης μία «αποικία» παιδιών στη Λίμνη Μπάλατον και έχουμε προσαρμόσει πολλές κατασχεμένες βίλες, ρίχνοντας τους φράχτες τους, ώστε να είναι ένα ανοιχτό χωριό για παιδιά. Γιατροί και νοσοκόμες συνοδεύουν τα παιδιά και, αργότερα, προσδοκώ να το κάνουμε σε πιο ευρεία κλίμακα, στέλνοντας τα παιδιά σε αγροτικές οικογένειες για τις διακοπές τους».

Η αξία των γυναικών δασκάλων

Ο κ. Φογκαρίσι, από το Λαϊκό Επιτροπάτο για την Παιδεία, πρώην φοιτητής στη Σορβόννη και οπαδός του γάλλου φιλοσόφου Μπεργκσόν, έχει θέσει τις δασκάλες στην πρώτη κατηγορία με τις υψηλότερες αμοιβές, καθώς λέει ότι, επί παλιού συστήματος, αμείβονταν πολύ άσχημα. «Οι δασκάλες τώρα παίρνουν τον υψηλότερο μισθό που ο καλύτερος εργάτης σε σωματική εργασία παίρνει», είπε ο κ. Φογκαρίσι. «Επομένως, έτσι, δεν θα έχουν χρηματικά προβλήματα να τις εμποδίζουν στη δουλειά τους. Επί ένα χρόνο πριν την επανάσταση, οι δάσκαλοι οργανώνονταν, γιατί ήταν σε κατάσταση μεγάλης αθλιότητας, και όλοι έχουν μετά τον Οκτώβρη ενταχθεί στην οργάνωση των δασκάλων, και έτσι υπάρχει συντονισμένη δράση, και πολλοί δάσκαλοι είναι μέλη του Σοβιέτ της Βουδαπέστης. Έχουμε απομακρύνει αντιδραστικούς καθηγητές από τα πόστα τους, γιατί δεν θέλουμε τροποποιημένες ιδέες να διδάσκονται, αλλά οι μισθοί τους καταβάλλονται μέχρις ότου να μπορούμε να τους διορίσουμε ως βιβλιοθηκονόμους, ή σε άλλες κατάλληλες θέσεις. Επί του παρόντος, έχουμε εισάγει περιορισμούς στις μεθόδους διδασκαλίας, όμως, αργότερα, όταν όλο το σύστημα θα έχει αλλάξει σε βάθος, οι δάσκαλοι θα έχουν απόλυτη ελευθερία».

«Έχουμε πειραματικά σχολεία στη μέθοδο διδασκαλίας και έχουμε σταματήσει τη διδασκαλία της Νομικής, γιατί βασίζεται στο παλιό καπιταλιστικό σύστημα. Τώρα οργανώνω ένα νέο πανεπιστήμιο σύμφωνα με τους άξονες που χάραξαν οι Μαρξ και Ένγκελς για ένα εργατικό πανεπιστήμιο, και ήδη χρησιμοποιούμε το κτίριο της Νομικής για προκαταρκτικές τάξεις. Αυτό το πανεπιστήμιο δεν θα δώσει μόνο πρακτική γνώση, αλλά θα καταρτίζει τους εργάτες να αναλάβουν την ηγεσία στα σοβιέτ. Οι φοιτητές θα γίνονται δεκτοί με τη σύσταση του συνδικάτου τους και θα πληρώνονται ενώ σπουδάζουν, με ένα επίδομα 200 κορώνων εβδομαδιαίως, και θα είναι απαλλαγμένοι από κάθε άλλη δουλειά. Μερικοί φοιτητές θα σπουδάζουν 2 ώρες ημερησίως και θα εργάζονται 4 ώρες ημερησίως, ασκώντας έτσι το επάγγελμα της διαλογής τους παράλληλα με τις σπουδές. Το επίδομα εξαλείφει την ανάγκη για παιδική εργασία που θα συμπληρώνει το οικογενειακό εισόδημα».

Οι φοιτητές εκλέγουν τα πειθαρχικά συμβούλιά τους

Το Λαϊκό Επιτροπάτο για την Παιδεία επίσης σχεδιάζει 2 τύπους λυκείων, ένα από τα οποία θα είναι υποχρεωτικό για κάθε μαθητή κάτω των 18. Ο ένας τύπος θα ενώνει το κλασικό με το βιομηχανικό σύστημα, και ο άλλος θα περιλαμβάνει τεχνικές και πρακτικές επαγγελματικές σχολές. Ήδη έχει δημιουργήσει στις ανώτερες τάξεις των σχολών πειθαρχικά συμβούλια που εκλέγονται από τους φοιτητές και όλοι οι φοιτητές που σπουδάζουν ένα αντικείμενο ή επάγγελμα αυτόματα ανήκουν στην ένωση διδασκόντων εκείνου του αντικειμένου ή επαγγέλματος, και μπορούν να έχουν λόγο στις συνεδριάσεις τους.

Σε μια συγκέντρωση 5.000 γυναικών στο Συναυλιακό Κέντρο της Βούδας, αρκετές κομμουνίστριες επί πέντε ώρες μάγεψαν το ακροατήριό τους. Ο Μπέλα Κουν παραβρέθηκε σε 12 τέτοιες συγκεντρώσεις σε ένα μόνο απόγευμα, που οργανώθηκαν από την Άντελ Σπάντυ, για να εξηγηθούν στις γυναίκες οι δυσκολίες στη διανομή των τροφίμων. Αφότου οι ομιλητές που είχαν ανακοινωθεί τελείωναν το λόγο τους, υπήρχαν αυθόρμητες ομιλίες από το κοινό, και γυναίκες, νέες και μεγαλύτερες, πλούσιες και φτωχές, αγρότισσες και από τη Βουδαπέστη, τοποθετούνταν σφόδρα υπέρ ή κατά της κυβέρνησης. Ανεξάρτητα αν οι γυναίκες πήραν ή όχι σε μεγάλο βαθμό μέρος στην κομμουνιστική επανάσταση, δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η Ουγγαρέζα γυναίκα μπορεί να μιλήσει για ΄λογαριασμό της άφοβα.

Μετάφραση από τα αγγλικά parapoda. Η μπροσούρα Facts About Communist Hungary, May, 1919, κυκλοφόρησε από την Εργατική Σοσιαλιστική Ομοσπονδία (Workers’ Socialist Federation) στο Λονδίνο.

Βλ. επίσης Διακήρυξη του Επαναστατικού Κυβερνητικού Συμβουλίου της Ουγγαρίας (22/03/1919) https://parapoda.wordpress.com/2014/03/24/%ce%b4%ce%b9%ce%b1%ce%ba%ce%b7%cf%81%cf%85%ce%be%ce%b7-%cf%84%ce%bf%cf%85-%ce%b5%cf%80%ce%b1%ce%bd%ce%b1%cf%83%cf%84%ce%b1%cf%84%ce%b9%ce%ba%ce%bf%cf%85-%ce%ba%cf%85%ce%b2%ce%b5%cf%81%ce%bd%ce%b7/

Προσθέστε περισσότερες πληροφορίες

To μέγιστο μέγεθος των αρχείων είναι 16ΜΒ. Επιτρέπονται όλες οι γνωστές καταλήξεις αρχείων εικόνας,ήχου, βίντεο. ΠΡΟΣΟΧΗ! Για να υπάρχει η δυνατότα embed ενός video πρέπει να είναι της μορφής mp4 ή ogg.

Νέο! Επιλέξτε ποιά εικόνα θα απεικονίζεται στην αρχή του σχόλιου.

Creative Commons License

Όλα τα περιεχόμενα αυτού του δικτυακού τόπου είναι ελεύθερα προς αντιγραφή, διανομή, προβολή και μεταποίηση, αρκεί να συνεχίσουν να διατίθενται, αυτά και τα παράγωγα έργα που πιθανώς προκύψουν, εξίσου ελεύθερα, υπό τους όρους της άδειας χρήσης Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License