Συζήτηση με συντρόφια από Β. Μακεδονία / Discussion with comrades from so-called N. Macedonia (gr/en)

Συζήτηση με συντρόφια από πόλεις της επονομαζόμενης Β. Μακεδονίας για τις τελευταίες εξελίξεις μετά την υπογραφή της συνθήκη των Πρεσπών, την πανδημία του covid-19 και τις επερχόμενες εκλογές στις 15 Ιουλίου. Discussion with comrades from so-called N. Macedonia on the Prespes agreement, the covid-19 pandemic and the upcoming elections on July 15th.

post image

[English Below]

-Πως είναι τα πράγματα στην Μακεδονία μετά την υπογραφή της συνθήκης των Πρεσπών; Πως διαμορφώθηκε η πολιτική πραγματικότητα και πως το πήρε ο κόσμος; Πως νιώθει για την είσοδο στο ΝΑΤΟ και την Ευρωπαική Ένωση; Είναι το θέμα του ονόματος σαν θέμα κάτι που έχει τελικά ξεθωριάσει σήμερα;

Είναι αρκετά περίπλοκο θέμα το οποίο δεν μπορεί να απαντηθεί εντελώς εδώ, οπότε θα προσπαθήσω να το γενικεύσω λίγο έτσι ώστε να απαντήσω σχετικά ορθά. Είναι δύσκολο να απαντηθεί επειδή υπάρχει πολύς κόσμος με διαφορετικές απόψεις πάνω σε κάθε από τα παραπάνω θέματα.

Αρχικά, προφανώς και έχουν αλλάξει πολλά πράγματα τα τελευταία 2 χρόνια. Υπήρξε ένα δημοψήφισμα με την ερώτηση: "Συμφωνείτε με την συνθήκη των Πρεσπών (δηλαδή, το να αλλάξουμε το όνομα μας σε Βόρεια Μακεδονία) έτσι ώστε να μπούμε στην ΕΕ και το ΝΑΤΟ;" Δηλαδή τρεις ερωτήσεις σε μια - όπου αν διαφωνείς έστω και μια, λογικά είσαι κατα. Και ο καλύτερος τρόπος για να το δηλώσεις αυτό σε κάποιο δημοψήφισμα είναι να απέχεις από την κάλπη, καθώς υπάρχει ένα συγκεκριμένο ποσοστό πολιτών που πρέπει να ψηφίσει για να θεωρηθεί έγκυρο. Το ποσοστό αυτό δεν συμπληρώθηκε, οπότε σύμφωνα με τον νόμο η εκλογική επιτροπή κατοχύρωσε το δημοψήσισμα σαν μη-έγκυρο. Παρ'όλα αυτά, την επόμενη των αποτελεσμάτων, ο Ζάεφ (πρωθυπουργός) δήλωσε πως, από την στιγμή που ο περισσότερος κόσμος που ψήφισε, έριξε την ψήφο του στο υπερ (κάτι το οποίο είναι αλήθεια) και καθώς είχαν πει πως το αποτέλεσμα θα είχε κυρίως συμβουλευτικό χαρακτήρα (με ότι αυτό μπορεί να σημαίνει) θα ακολουθούσαν την απόφαση αυτών που όντως έτρεξαν μέχρι τις κάλπες για να ψηφίσουν και θα συνεχίσουν με το υπάρχων σχέδιο. Πολλές θεωρίες έχουν αναπτυχθεί για αυτή την κίνηση, πχ λόγω της πολυπλοκότητας της ερώτησης πολλοί πιστεύουν πως αυτό ήταν το σχέδιο της κυβέρνησης από την αρχή. Όπως και να έχει, είναι σίγουρο πως η είσοδος την Μακεδονίας στο ΝΑΤΟ, κάτι το οποίο έγινε μερικούς μήνες πριν, ήταν ο κύριος λόγος της συμφωνίας.

Τώρα, μπορείς να πεις πως διαφορετικοί άνθρωποι απείχαν από το δημοψήφισμα για διαφορετικούς λόγους. Ήταν μόνο ένα πολύ μικρό ποσοστό ανθρώπων που δεν ψήφισαν επειδή δεν ήθελαν να μπούμε στο ΝΑΤΟ (και ακόμα μικρότερο ποσοστό που δεν ήθελε την ΕΕ, καθώς είναι κάτι που η κοινωνία βλέπει θετικά, αν και ίσως αυτό έχει μειωθεί με τον καιρό). Μπορούμε άνετα να υποθέσουμε πως ο περισσότερος κόσμος αρνήθηκε να ψηφίσει λόγο της αλλαγής του ονόματος "Μακεδονία". Και βεβαίως η πλειοψηφία είχε ένα πατριωτικό ή εθνικιστικό κίνητρο καθώς είναι μια ιδεολογία που εξακολουθεί να είναι παρούσα στην κοινωνία, αφού γενιές ολόκληρες μεγάλωσαν με αυτή και έγινε πιο έντονη τα τελευταία 30 χρόνια μετά την διάλυση της Γιουγκοσλαβίας. Οπότε, νομίζω πως η υπογραφή της συνθήκης βοήθησε μόνο στην διάδοση των εθνικιστικών ιδεών - σαν απάντηση στην αλλαγή του ονόματος. Υπήρχαν σποραδικές διαδηλώσεις, οι οποίες αν και δεν είχαν μεγάλο αριθμό συμμετέχοντων (από 10 άτομα μέχρι και μερικές χιλιάδες) κράτησαν για μήνες και είχαν σχεδόν καθημερινή συχνότητα εκείνη την περίοδο. Αποτελούνταν κυρίως από συντηρητικά κομμάτια της κοινωνίας, αλλά συχνά όταν οι διαδηλώσεις ήταν μεγαλύτερες, κάποια πιο ριζοσπαστικά μέλη δεξιών οργανώσεων έκαναν την εμφάνιση τους και ενεργούσαν σαν πρωτοπόροι.

Αν και αυτές οι συγκεντρώσεις με τον καιρό εξασθένισαν, μπορούμε να συμπεράνουμε πως κατάφεραν να αφυπνήσουν κάποια εθνικιστικά αισθήματα και να μετατοπίσουν την κοινωνία προς τα δεξιά, κάτι το οποίο βλέπεις μέχρι σήμερα στην πίκρα των ανθρώπων που έχουν για την αλλαγή του ονόματος μέχρι και σήμερα.

Τώρα, για την είσοδο στο ΝΑΤΟ και την ΕΕ, πάλι, έχει να κάνει με το άτομο που ρωτάς, καθώς η κοινωνία είναι διχασμένη. Προσωπικά πάντως, η υποστήριξη και των δύο, σαν καπιταλιστικές οργανώσεις με ενοχλούν ιδιαίτερα, αν και καταλαβαίνω πως η προπαγάνδα του ότι "είναι ο μόνος τρόπος" υπάρχει παντού, οπότε βρίσκεις πολύ κόσμο που ενώ ξέρουν πολύ καλά για τα εγκλήματα του ΝΑΤΟ για παράδειγμα, ακόμα πιστεύουν πως το να μπούμε στην συμμαχία είναι κάτι θετικό για να είμαστε προστατευμένοι. Η ΕΕ έχει ακόμα καλύτερη φήμη αν και αυτό έχει μειωθεί με τα χρόνια (κυρίως επειδή ενώ υπήρχε η ιδέα πως η ένταξη στην ΕΕ θα μας λύσει όλα τα προβλήματα, από την άλλη βρίσκουμε πάντα εμπόδια στο να μπούμε τα τελευταία 30 χρόνια) - παρ'όλα αυτά ο κόσμος ακόμα την βλέπει θετικά. Αυτό που με ενοχλεί πιο πολύ πάντως, είναι πως το μεγαλύτερο κομμάτι του κόσμου που είναι ενάντια στο ΝΑΤΟ ή την ΕΕ είναι κυρίως δεξιοί πατριώτες και υπερ της Ρωσίας. Εν κατακλείδι, υπάρχει δυστυχώς μεγάλη υποστήριξη των δύο ιδρυμάτων από την πλειοψηφία της κοινωνίας.

Βεβαίως, υπάρχουν και αυτοί που έχουν γίνει μάλλον απαθείς όσο αφορά το όνομα, το ΝΑΤΟ ακόμα και την ΕΕ. Δεν είναι εύκολο να συγκρινεις τα νούμερα αυτών που νοιάζονται ενατίων αυτών που δεν νοιάονται σε κάθε μια από αυτές τις ερωτήσεις αλλά ο αριθμός των δεύτερων φαίνεται να ανεβαίνει τελευταία. Είναι αρκετά ενδιαφέρον, καθώς μια μέρα μπορεί αυτοί οι ίδιοι να ριζοσπαστικοποιθούν προς τα αριστερά, κάτι το οποίο ειλικρινά ελπίζω να γίνει.

-Πως διαχειρίστηκε η κυβέρνηση την πανδημία του covid-19; Πως αναμένεται να επιρρεαστεί η οικονομία λόγω των περιοριστικών μέτρων;

Στην αρχή τα πράγματα φαινόντουσαν να πηγαίνουν πολύ καλά για την κυβέρνηση -τον Μάρτιο- αλλά η εικόνα γρήγορα άλλαξε όταν ξεκίνησαν να ανεβαίνουν οι αριθμοί των κρουσμάτων σε συνδύασμό πάντα με την απάνθρωπη φύση του καπιταλισμού, ειδικά στην νεοφιλελεύθερη μορφή του.

Είναι σημαντικό να αναφερθεί πως για την ώρα έχουμε μια "τεχνική κυβέρνηση", μια πρακτική η οποία συμφωνήθηκε πριν πέντε χρόνια όταν μια προηγούμενη κυβέρνηση παιρνούσε κρίση. Σύμφωνα με την συμφωνία που είχε γίνει τότε, μια τέτοιου είδους "τεχνική κυβέρνηση" θα εφαρμόζεται κάποιους μήνες πριν τις εκλογές (φέτος είχαν ανακοινωθεί εκλογές στις 22 του Απρίλη αλλά λόγω της πανδημίας ακυρώθηκαν, οπότε συνεχίζουμε να έχουμε τέτοια κυβέρνηση από τις αρχές του 2020). Στην ουσία είναι ένας διαμοιρασμός των υπουργείων μεταξύ του κυβερνώντος κόμματος και της αντιπολίτευσης. Στην τωρινή του μορφή, η αντιπολίτευση -το κόμμα VMRO- έχει τα ηνία κυρίως του υπουργίου προστασίας του πολίτη, ενώ τα περισσότερα άλλα, όπως και αυτό της υγείας, είναι υπό την αιγίδα του κυβερνώντος κόμματος, του SDSM.

Στην αρχή της κρίσης, ο υπουργός υγείας πραγματοποιούσε τακτικές συνεντεύξεις τύπου, οι οποίες σε συνδυασμό με τον χαμηλώ αριθμό των κρουσμάτων, την ανακοίνωση ορισμένων περιοριστικών μέτρων και το κλείσιμο ορισμένων επιχειρήσεων -κυρίως κάποιων μπαρ- έκαναν να φαίνεται πως η κυβέρνηση είχε την κατάσταση υπό έλεγχο - κάποιοι μάλιστα βιάστηκαν να αναπτύξουν μια μίνι-λατρεία προς το πρόσωπό του. Αλλά γενικά ο κόσμος ήταν δυσαρεστημένος με την απαγόρευση κυκλοφορίας (η οποία δεν ήταν αποτελεσματική, καθώς βλέπαμε πχ ουρές μεγαλύτερων ανθρώπων μπροστά από τις τράπεζες προσπαθώντας να πάρουν λεφτά τις ώρες που δεν ίσχυε η απαγόρευση) και πολλοί επιχειρηματίες ήταν ανυπόμονοι λόγω του περιορισμού της εμπορικής κίνησης. Υπήρχε επίσης και άλλη μια μεγάλη πίεση: η τεχνική κυβέρνηση ήταν προβληματική για το κυβερνών κόμμα - ήθελαν μια γίνουν οι εκλογές για να μπορέσουν να κυβερνήσουν χωρίς να χρειάζεται να βρίσκονται σε συνεργασία με την αντιπολίτευση.

Νομίζω πως λαμβάνοντας υπόψη όλα τα παραπάνω και σε συνδυασμό με την "αρχική επιτυχία" του περιορισμού του ιού, πριν δύο μήνες πήραν πίσω τα περιοριστικά μέτρα. Όλες οι επιχειρήσεις άρχισαν να λειτουργούν κανονικά και από τότε ο αριθμός των κρουσμάτων ξεκίνησε να αυξάνεται δυσανάλογα. Υποθέτω πως μετά τις εκλογές (15 Ιουλίου) τα περιοριστικά μέτρα θα επιστρέψουν - αν και με την επιρροή που ασκούν τα επιχειρηματικά λόμπι ποτέ δεν ξέρεις. Τους τελευταίους δύο μήνες πάντως, η χώρα είναι εντελώς ανοιχτή και δεν υπάρχει κανένα μέτρο, σε αντίθεση με τον Απρίλιο και τον Μάιο.

-Aναγκάστηκε η κυβέρνηση να κάνει μια πιο σοσιαλ-δημοκρατική στροφή λόγω της πανδημίας; Υπήρξε οικονομική υποστήριξη για τις διαφορετικές επιχειρήσεις, την εργατική τάξη, τους φοιτητές, τους ανέργους και τους άστεγους;

Έλαβαν κάποια μέτρα που ήταν "αναγκαία" για να μην φανούν κακοί αλλά δεν θα τα αποκαλούσα σοσιαλδημοκρατικά, αλλά σαν κάτι που αναγκάστηκαν να κάνουν για να μην χάσουν την δημοτικότητα τους. Βασικά, θα χαρακτήριζα την προσέγγιση τους μάλλον νεοφιλελεύθερη συγκρίνοντας την με τις ΗΠΑ, αν και σε όχι τόσο μεγάλη κλίμακα, αφού στις ΗΠΑ ο ιός του νεοφιλελευθερισμού είναι πιο βαθιά ριζωμένος καθώς και υπάρχουν πολύ μεγαλύτερες πόλεις όπου ο ιός εξαπλώνεται γρηγορότερα. Οι άνθρωποι εδώ (πιθανώς ορθά) χρησιμοποίησαν την προσέγγιση σχεδόν κάθε άλλης χώρας που μπορούσαν να σκεφτούν -ακόμη και της Ελλάδας- σαν παράδειγμα μιας καλύτερης και πιο κοινωνικά σωστής αντιμετώπισης της πανδημίας (η ειρωνεία είναι πως θεωρητικά αυτοί που μας κυβερνούν χαρακτηρίζονται ως "σοσιαλδημοκράτες" σε αντίθεση με την Ελλάδα για παράδειγμα). Οι ισχυρισμοί αυτοί υποστηρίζονται από το γεγονός ότι η (Βόρεια) Μακεδονία εξακολουθεί να κατατάσσεται στην πρώτη θέση στα Βαλκάνια (και στην Ευρώπη νομίζω) για τα περισσότερα κρούσματα ανά άτομο καθώς και ότι είναι από τις τελευταίες χώρες των οποίων οι πολίτες δεν επιτρέπεται να ταξιδεύουν στις χώρες της ΕΕ.

Όσον αφορά τα μέτρα, έστειλαν πολλούς εργαζόμενους σε άδεια τον Μάρτιο και έκλεισαν τα σχολεία ενώ ακολούθησε και το κλείσιμο των μπαρ χωρίς να υπάρξει κάποια οικονομική υποστήριξη ή κάτι τέτοιο προς αυτούς. Μερικοί συνέχισαν να λαμβάνουν τους μισθούς τους, μερικοί πήραν μειωμένους και φυσικά, πολλοί απολύθηκαν - αυτοί μάλιστα δεν έλαβαν κάποια ειδική κυβερνητική βοήθεια. Τα μπαρ και παρόμοιες επιχειρήσεις άνοιξαν πρόσφατα - αυτή ήταν η μόνη "υποστήριξη" που έλαβαν από την κυβέρνηση, το δικαίωμα του να επιστρέψουν οι εργαζόμενοι στη δουλειά για να εκτεθούν ακόμη περισσότερο. Όπως είπα, μένει να περιμένουμε και να δούμε για πόσο καιρό θα μείνουν ανοιχτές οι επιχειρήσεις αυτές μετά τις εκλογές.

Ένα πράγμα που έκαναν πάντως, ήταν να δώσουν κουπόνια σε πολλούς άνεργους ώστε να μπορούν να τα χρησιμοποιούν για να αγοράσουν τοπικά προιόντα και διάφορες υπηρεσίες. Αν και θεωρώ πως είναι περισσότερο ένα μέτρο για την υποστήριξη των επιχειρήσεων μέσω του καταναλωτισμού παρά μια πράξη κοινωνικής αλληλεγγύης.

-Τι έχεις να σχολιάσεις για τις ερχόμενες εκλογές στις 15 Ιουλίου και τις διαφορετικές πολιτικές δυνάμεις; Υπάρχουν κάποια κόμματα της επαναστατικής αριστεράς που συμμετέχουν; Υπάρχει κάποιο κίνημα υπέρ της αποχής στην Μακεδονία; Τι γνώμη έχεις για αυτό;

Όπως είπα και πριν, οι εκλογές είναι πολύ σημαντικές για το κυβερνών κόμμα, αφού θέλει να σχηματίσει κυβέρνηση μιας και τώρα έχουμε τεχνική, καθώς και για κάθε άλλο κόμμα που σκοπεύει να ασκήσει κάποια δύναμη στο κοινοβούλιο - το κοινοβούλιο έχει απολυθεί από την ανακοίνωση των εκλογών, δηλαδή από τις αρχές του έτους.

Δεν υπάρχει κάποιο επαναστατικό/αριστερό κόμμα που να παίρνει μέρος, βασικά θα χαρακτήριζα κάθε κόμμα που συμμετέχει ως "δεξιό". Αλλά δεν θα γινόταν να μην αναφέρουμε ειδικά ένα κόμμα το οποίο ονομάζεται "Αριστερά (Levica)". Θα τους τοποθετούσα και αυτούς στην δεξιά παρά το όνομά τους (εξαλλου δεν είναι η μόνη περίπτωση παγκοσμίως που ένα δεξιό κόμμα είναι αριστερό μόνο στο όνομα). Αλλά είναι σίγουρα ενδιαφέρον να μιλήσουμε λίγο για την ιστορία του.

Όπως ήδη ξέρεις, το κίνημα εδώ δεν μπορεί να συγκριθεί με αυτό στην Ελλάδα, ούτε σε μέγεθος αλλά ούτε και σε ποσοστά. Οπότε, υπήρξε μια φάση μέχρι πριν 5 χρόνια όπου όλοι οι ριζοσπάστες πολιτικά -αναρχικοί, κομμουνιστές, σοσιαλιστές- γνωριζόμασταν μεταξύ μας και σε πολλές περιπτώσεις ήμασταν και φίλοι, κάποιες φορές ακόμα και με κάποιους φιλελεύθερους αριστερούς. Μερικοί από αυτούς δημιούργησαν ένα κόμμα το 2016 μετά από συζητήσεις που είχαν ανοίξει σε διαδηλώσεις εναντίων της προηγούμενης κυβέρνησης. Μερικοί πάλι αρνήθηκαν να πάρουν μέρος, και κυρίως γιατί υπήρχε ένα μεγάλο ποσοστό αντιδραστικών και ιδιαίτερα ανέντιμων αριστεριστών μεταξύ των ιδρυτών του κόμματος. Συγκεκριμένα υπήρχε ένα άτομο - ο νυν πρόεδρος του "αριστερού" κόμματος - ο οποίος ήταν γνωστό πως είχε διώξει κόσμο από προηγούμενες αριστερές οργανώσεις και είχε κάνει πολλές άλλες ύποπτες ενέργειες, ας πούμε. Να σημειώσουμε πως το κόμμα είχε ξεκινήσει χωρίς πρόεδρο, όπως συνήθως γίνεται σε τοπικά κόμματα τα οποία αποφασίζουν με βάση την οριζοντιότητα. Έτσι, αμέσως μετά το δημοψήφισμα της 30ης Σεπτεμβρίου του 2018, ο σημερινός πρόεδρος παρέα με μια μικρή αντιδραστική ομάδα προσπαθούσε να πιέσει το υπόλοιπο κόμμα να συμμετάσχει στις εθνικιστικές διαδηλώσεις ενάντια στην αλλαγή του ονόματος με δικαιολογίες όπως "αυτή είναι η μεγαλύτερη αντίσταση ενάντια στην κυβέρνηση αυτή την στιγμή και δεν πρέπει να απέχουμε" ή "πρέπει να προσεγγίσουμε τα διάφορα εθνικιστικά κινήματα από μέσα για να μπορέσουμε να τραβήξουμε κόσμο" κλπ. Αυτό προφανώς δημιούργησε διάσπαση στο κόμμα, αφού τα περισσότερα μέλη δεν ήθελαν να πάρουν μέρος σε μια διαδήλωση παρέα με εθνικιστές και δυστυχώς, κάπου εκεί η οριζοντιότητα αποδείχθηκε επιζήμια. Για νομικούς σκοπούς, εκείνη την περίοδο, είχαν επιλέξει αυτό το άτομο σαν νόμιμο εκπρόσωπο του κόμματος. Αυτό του επέτρεψε στις αρχές του 2019 να τυπώσει έγγραφα όπου τα κεντρικά όργανα του κόμματος και καλά συναινούσαν να διώξουν τα περισσότερα από τα ενεργά μέλη ενώ ακόμα άλλαξε τις κλειδαριές των κεντρικών γραφείων σε μια νύχτα.

Έτσι, έγινε ο πρώτος πρόεδρος του κόμματος. Και από τότε, μπορούμε να πούμε πως η στρατηγική της προσέγγισης των εθνικιστών εκ των έσω για χάρη του κόμματος ήταν επιτυχής. Και είναι έτσι βεβαίως, όχι επειδή έχουν καταφέρει να βγάλουν κόσμο από την τρύπα του εθνικισμού, αλλά επειδή παράγουν σχεδόν ανοιχτά εθνικιστικό λόγο μέσα από το κόμμα, αν και με μεγάλη προσπάθεια προσπαθούν να το καλύψουν αυτοπροσδιορίζοντας τους εαυτούς τους ως "πατριωτική αριστερά". Παρ'όλα αυτά, υπάρχουν πολλά πράγματα μέσω των οποίων φανερώνεται η πραγματική τους δεξιά ταυτότητα. Πολλά από τα ηγετικά στελέχη έχουν δεξιό παρελθόν, ενώ ο πρόεδρος δηλώνει ανοιχτά την περηφάνια του για το μαύρο μπλουζάκι που φοράει (κλείνωντας το μάτι στους φασίστες) όπως και το ότι το πρόγραμμα τους είναι "εθνικό και κοινωνικό" στο εκλογικό σποτάκι. Διάφορα μέλη τους, ατομικά, έχουν ανοιχτά δεξιές προσεγγίσεις, φλερτάροντας με τον εθνοσωβινισμό μέχρι και με τον αντισημιτισμό, έχουν μέχρι και πάρει με το μέρος τους διάσημους δεξιούς του ίντερνετ (πχ έχουν στρατολογήσει μια περσόνα από το twitter που δήλωνε ανοιχτά πως μαχόταν ενάντια στα κομμούνια και τους σοσιαλιστές - ενώ τώρα είναι τοπικός αρχηγός σε ένα κόμμα το οποίο λέγεται "Αριστερά"). Η βασική τους γραμμή είναι η ακύρωση της συμφωνίας των Πρεσπών και η αλλαγή του ονόματος σε Μακεδονία. Όπως είπα και πριν, έχουν παίξει πολύ καλά την κάρτα του εθνοσοβινισμού, εναντίον των Ελλήνων (χρησιμοποιώντας τη συμφωνία των Πρεσπών), εναντίον των Βούλγαρων (χρησιμοποιώντας πάλι μια συμφωνία όπου η Βουλγαρία είχε κάποιες απαιτήσεις που "έβλαψαν τα εθνικά συναισθήματα της Μακεδονίας" για να το θέσουμε απλά) αλλά πιο πολύ απ'όλα είναι η προπαγάνδα εναντίον των Αλβανών, οι οποίοι ως εθνότητα είναι "ντόπιοι" εδώ. Κρύβουν πολύ έξυπνα το γεγονός ότι διαδίδουν Αλβανοφοβικές ιδέες, αλλά μπορεί να το καταλάβει κανείς από τις δηλώσεις τους, όπως η αρνητική αναφορά σε μια "συγκεκριμένη φυλετική μειονότητα στη χώρα" λέγοντας πως ο πρόεδρος της χώρας είναι Κοσοβάρος και παραδέχοντας πως δεν περιμένουν ψήφους από περιοχές της Μακεδονίας όπου η πλειοψηφία είναι Αλβανοί (όλα αυτά έχουν ειπωθεί από τον πρόεδρο του κόμματος και έχουν επαναληφθεί από μέλη της ηγεσίας). Το γεγονός ότι φλερτάρουν με την αυξανόμενη εθνοτική μισαλλοδοξία στη Μακεδονία μόνο και μόνο για να βάλουν ένα μέλος τους στο κοινοβούλιο (το οποίο δεν το έχουν καταφέρει μέχρι τώρα) ή τουλάχιστον να φτάσουν το 1% για να κερδίσουν κρατικές επιχορηγήσεις (που το είχαν φτάσει μέχρι στιγμής, και ίσως ένας από τους λόγους που προσπάθησαν να διώξουν όλους τους αριστεριστές από το κόμμα ήταν για να έχουν προσωπικό έλεγχο αυτών των χρημάτων) λέει αρκετά για τον οπορτουνισμό τους.

Έχοντας πει αρκετά για αυτό το κόμμα, θα συνεχίσω λέγοντας πως υπάρχει ένα μικρό σποραδικό κίνημα που προσπαθεί να καλέσει τον κόσμο να απέχει από τις κάλπες -ειδικά τώρα και λόγω της πανδημίας- το οποίο προσωπικά στηρίζω. Αν και έχει οργανωθεί περισσότερο από αριστεριστές (μερικοί από αυτούς είναι και πρώην μέλη του κόμματος "Αριστερά"), υπήρχαν πρωτοβουλίες από πριν κυρίως στο διαδίκτυο, περισσότερο στο facebook. Είναι αρκετά "περιθωριακό" καθώς δεν έχει τους πόρους που έχουν πχ τα κόμματα, αλλά εξακολουθεί να έχει μεγάλη έλξη επειδή πολλοί άνθρωποι συμφωνούν με αυτό και συνεισφέρουν προσκαλώντας τις επαφές τους να μην ψηφίσουν - χωρίς να έχουν απαραίτητα σχέσεις με άλλους που κάνουν το ίδιο.

-Ποιοι είναι μερικοί κοινωνικοί-πολιτικοί αγώνες που υπάρχουν αυτό τον καιρό στη Μακεδονία;

Αν και ο ιός τους περιόρισε σε μεγάλο βαθμό, θα αναφερθώ σε ένα αγώνα που συνεχίζει να υπάρχει - το κίνημα ενάντια στο άνοιγμα νέων ορυχείων στα νοτιοανατολικά της χώρας. Κάποιοι από εσάς μπορεί να έχετε ακούσει για αυτό, επειδή υπήρξαν επαφές πέρα από τα σύνορα με τους ακτιβιστές από την Χαλκιδική σε κάποια φάση.

Όπως και να έχει, σε πολλά από τα ιδιωτικά ορυχεία που ήταν να ανοίξουν σχεδόν στη μισή χώρα (σύμφωνα με τις παραχωρήσεις που αυτές οι εταιρίες είχαν αποκτήσει από την πλευρά της κυβέρνησης) υπήρξε μεγάλη κινητοποίηση και είτε μπλοκαρίστηκαν από μεγάλες συγκεντρώσεις ή ακόμη και τοπικά δημοψηφίσματα τα τελευταία 4 χρόνια. Ωστόσο, η πανδημια του κορονοιού φαίνεται να χρησιμοποιείται από τους καπιταλιστές με τους πιο διεστραμμένους τρόπους, οπότε έχουν ανακοινωθεί πως κάποια από αυτά τα ορυχεία -με τα οποία ο κόσμος θεωρούσε πως είχε ξεμπερδέψει εδώ και χρόνια- σχεδιάζονται να ανοίξουν ούτως ή άλλως. Το κίνημα ενάντια σε αυτά τα ορυχεία ήταν πραγματικά τεράστιο ακόμα και χρόνια πριν, και είχε σχεδόν την υποστήριξη όλων, ειδικά των ανθρώπων που ζούσαν σε εκείνες τις περιοχές. Τώρα με τα περιοριστικά μέτρα, είναι από τα μοναδικά που επιτυχώς πραγματοποιεί διαμαρτυρίες και παρεμβάσεις στη χώρα.

_____________________________________________________________________

-So how are things in Macedonia after the Prespes agreement? How did the agreement change the political situation and how did people take it? What do people think about the entry in the NATO and EU? Is the name issue something that people seem to don't care about nowadays?

It is a complex issue that cannot be answered completely here but I will try to generalise for the purpose of answering somewhat effectively. It is hard to do this becuase there are different people that have many different combinations of opinions on each of these subjects however.

So to start, many things changed since 2 years ago of course. There was a referendum with the question, I paraphrase: "Do you agree to the Prespa deal with Greece (meaning: changing the name to North Macedonia) in order to enter EU and NATO". So basically three questions, and if you disagree with as much as one, logically you would be against. And the best way to express this on local referendums is to boycott, as there is a treshold for the referendum that must be fulfilled - a certain percentage of voters must vote for this to be valid. That percentage was not achieved, so legally the election commission declared the referendum unsuccessful. But the next day Zaev (then prime minister) declared most people who actually voted have voted in favor (which is true), and that because they had previously declared the referendum to be only consultative (whatever that means) they will instead "listed to the people who actually voted on it" and go on with the plan. This brings up many theories - namely, with the complexity of the referendum question, many suspect the whole outcome was the government's plan all along - but in any case it is certain that joining NATO, which happened a couple of months ago, was the main purpose of the whole deal.

Now, you can say many different people boycotted the referendum for different reasons. There were very few of those that did it only because they didn't want another NATO member (and muchless people who don't like EU, as it still has a mostly positive reputation in society although it has diminished as time goes by). We can safely assume most people boycotted because they didn't want the name "Macedonia" changed. And a vast majority of those did it for more or less patriotic or nationalistic reasons, of course, as this ideology is still omnipresent in the local society who grew up with it for generations, and it became much stronger in the last 30 years after the break up of Yugoslavia of course. So signing the agreement has mostly helped increase the nationalist ideology as a response to the name change in my opinion. There were sporadic protests of people that, eventhough not huge in number (ranging from 10 to couple thousands) still lasted for months and happened almost every day during that period. They were mostly comprised of generally conservative people, but often, when the protests were bigger, certain more radical right wing organisation members would show up and act as an avantgarde of these protests.

Although the protests sporadically disappeared, I can conclude that they did stirr some nationalistic sentiment and moved the society more to the right, as you can still feel the bitterness of some people over the name change today.

About the entry of NATO and EU, again, it depends on the person really and society is split. Personally for me however, the support for both, as capitalist organisations, is still frustratingly big, but understandably - the propaganda that they are "the only way" is really omnipresent, so you can find people who are even well aware of NATO's crimes, for example, that still think it is good to be allied to the strong NATO just to be protected. The EU has an even better reputation, again, it has lost some of it in the past (mostly because people percieved joining the EU as "heaven" and yet they never let the country in during the past 30 years besides all the hope) but most people still like it. What is even more frustrating for me, probably, is the fact that most of those who openly oppose NATO and EU are almost sure to be right-wing patriots and even pro-Russian. So in any case, to conclude this question, the support for these two institutions among the population is still relatively widespread, unfortunately.

Of course, there are also those who have become rather apathetic and desensibilised when it comes to the name, but also NATO and some even about EU. It's hard to compare the numbers of those who care VS those who don't on every question, but the number of those who don't seems to be rising more and more actually. It is an interesting thing to think about, as one day they may even become more radicalized to the left, which I honestly hope will happen.

-How did the goverment handle the covid-19 pandemic? How is the economy expected to be affected because of the close-down?

At first it seemed to be going well for the government - around the month of march - but this soon changed because of the rise of the volume of infected people, but also the inherent anti-humanism of the capitalism, particularly in its rather neoliberal form in this country.

It is worth mentioning that we currently have a "technical government", a thing agreed about five years ago during a crisis of the previous government, and according to this agreement such technical government will get implemented some months before an announced election (this year before the covid crisis it was announced on april 22nd but had to be delayed, so we've had a technical government since the beginning of 2020). In essence it is a mixed government of position and opposition ministers, in the current one the opposition - the VMRO party - detains mainly the police ministry, and most others, including healthcare, are run by the ruling party, SDSM.

Now at the beginning of the crisis the health minister used to hold almost regular press conferences, which coupled with the low number of diseased and some restrictive measures like curfews and closing some businesses, mostly bars, seemed to look like the government has the situation well under control - some people even rushed to develop a mini personality cult around this minister. But people were dissatisfied with the curfew (which actually turned out bad, of course, since you'd see whole groups of old people in front of banks, for example, trying to take their money in a very short period of time while there was no curfew, increasing the risk of infection), and most importantly, businesses were impatient because of the losses they sustained. There was another imminent pressure - the technical government style was not convenient for the ruling party, they wanted to have a regular, political government, where they will rule without the opposition. I assume that having all these things taken into consideration, after the "initial success" of containing the virus as they declared it, they opened up the country around two months ago. All businesses started runing as normal, and ever since the numbers of infected have started increasing disproportionately. I assume that, after the elections, restrictive measures will return - though with the strenght of the business lobby you never know. For the past month or two, however, the country is completely open and there is no closedown, unlike april and may.

-Was the goverment "forced" to make a more democratic-socialist turn because of the pandemic? Was there any financial help for the different businesses, working class people, students, unemployed, homeless?

They did take some measures that "had" to be taken in order not to look bad, but I wouldn't even call them democratic-socialist, just something that was a "must do" in order not to have a terrible reputation of not caring. In fact I would call their approach rather neo-liberal and compare it to the USA, but obviously on not such a big scale because the USA is much more neoliberal but also bigger and with bigger cities where the virus spreads faster. People (probably rightfully) used the approach of almost every other country they could think of - even Greece - to demonstrate a better, more social approach to the covid crisis than the one here (let us mention the irony that we're still kind of supposed to have "social""democrats" in power here, unlike Greece for example). In support of this claim is the fact that (North) Macedonia still ranks number one in the region (and all of Europe I think) for infected people per capita, and that it is among the countries whose citizens are not allowed to travel to the EU yet.

As for the measures, they did send many workers on a leave in march and closed schools, closing bars soon thereafter, but there was no real support in terms of money or anything else to these workers. Some still got their salaries, some got reduced ones, and some, of course, got fired - these didn't receive any special government support. And of course bars and other similar businesses opened recently as well - this was the only "support" they got from the government, the right to have their workers come back to work and expose themselves even more. Like I said, we will have to wait and see for how long these businesses will remain open after the elections.

One thing they did do is give vouchers to many unemployed people so that they use them to buy local products or services. This of course I consider to be more of a measure to support local business consumerism rather than a social one.

-What do you have to comment about the upcoming elections/different political powers? Are there any revolutionary left parties participating? Is there like a movement against voting in Macedonia? What is your personal opinion about it?

As I said, the elections are very important for the ruling party to form a political government instead of the current technical one, but also for every other party who wishes to exert power in parliament - currently the parliament has been dismissed since these elections were announced, so since the beginning of the year.

There are no revolutionary left parties participating, in fact I would qualify every party that participates as right wing. But we cannot fail to mention one party which is actually called "(the) Left" ("Levica"). I qualify them as right wing too, besides the name (they are not the only international case of a right-wing party being left only in name of course). But it is interesting to talk about its history.

As you are probably aware the movement here cannot even closely compare to the one in Greece, both in numbers and in percentage. So until 5 years ago we had a situation where virtually all of us politically active radicals - anarchists, communists, socialists - knew each other and in some cases were even friends, sometimes even with some more liberal leftists. Now some of these leftists formed a party in 2016 after consolidating themselves during protests against the previous government. Many other leftists didn't join, and many with the reason that there is a certain particularly reactionary, but especially dishonest, group of leftists who also participated in forming the party. Namely there was one person - the current president of the "Left" party - that was known to have kicked people out of a previous leftist organisation, and done many more suspicious deeds, shortly put. It is worth noting that this party started as a party without a president, which was the only case when it comes to local parties, decided with leftist horizontalism in mind. So right after the referendum of 30 september 2018, the current president and a small reactionary group around him was pushing the rest of the party to join the nationalist protests against the name change, with excuses such as "this is the biggest resistance against the ruling party currently and we should not stay away from it", "we should approach nationalist movements from the inside in order to take over their sympathisers" etc. This created an obvious split within this party, with most of its active members not wanting to actually protest with these nationalists, but here it is maybe their horizontal would prove detrimental. For legal purposes, at that period, they had chosen the current president as legal representative of the party. This allowed him, at the beginning of 2019, to literally forge documents where the party's central bodies consent on kicking most active members out, and even change the headquarers' lock overnight.

This allowed him to be chosen as the first president shortly thereafter. From then on we can say that their strategy of approaching nationalists from within to attract them to the party was actually successful. And they have done it, of course, not by pulling them away from nationalism, but on the contrary, by producing almost openly nationalist discourse from the party itself, although trying to hide it with great skill and pretending to be a "patriotic left". But there are many more things that give them out as right wingers. You will see many of their current leadership have a right wing past, the president openly talks about how proud he is of his black shirt he often wears (sort of as a nod to fascists without openly admitting to pro-fascism) and he says his program is "national and social" openly on his election video, their members individually have many openly right-wing attitudes including national-chauvinism and antisemitism even, they have ever since even recruited famous internet right wingers (including one twitter right wing persona who has said he is fighting a fight against commies, communists and socialists - he is now a local leader for this party calling itself "The Left"). Their main talking point is dismantling the Prespes agreement to get the name Macedonia back. As I said, they have very aptly played on the card of national chauvinism, against greeks (using the Prespa agreement), against bulgarians (using a friendship agreements where Bulgaria also made some demands that "hurt macedonian national feelings" to put it that way), but especially and most importantly against albanians, who as an ethnicity are local to the country. They are aptly hiding the fact that they are spreading albanophobia of course, but you cannot help but deduce it from their statements such as mentioning "a particular tribalist minority in the country" (talking about albanians in the context), saying the country's president is "a kosovar president", and even admitting they will get no votes in a mosty ethnic albanian area of the country on TV (these things were all said by the party's president and some repeated by the high leadership as well). The fact that they actually play with increasing ethnic intolerance within the country only to get a member of parilament (which they haven't had so far) or at least state sponsorship for reaching 1% of votes (which they did have so far, probably one of the main reasons why they rushed to take the party over from the other leftists, so that they can have personal control of these funds) speaks about their oportunism.

Having said more than enough about this one party, I will go on saying that there is a small sporadic movement of inviting people not to vote - especially because there is a pandemic going on - which I personally support. Though there is a more organised group of leftists pushing it (some of them being ex party members of the "Left"), it actually started even before them on the internet, mostly facebook. It is rather marginal however, as it doesn't have the resources parties have, but still has a lot of traction because many people agree with it and even sporadically contribute by simply inviting their contacts to not vote - not necessarily having a connection with others who do the same.

-What are some social-political struggles that seem relevant today in Macedonia?

As the virus severely limited these, I will mention one which is still going on - the fight to stop the opening of new mines in the southeast of the country. Some of you may have heard of this movement, it had connections over the border with activists from Chalkidiki too at some point.

In any case, many of the new private mines that were to be open in virtually half the country (according to the concessions these private companies got by the government) were actually blocked by huge protests and even local referendums in the past 4 years. However, the covid crisis seems to be used by huge capitalists in the most perverse ways, so now they are reanouncing that some of those mines - that the population thought they dealth with years ago - are planning to open anyway. The movement against these mines was actually huge even years ago to begin with, it enjoyed almost unanimous support by everyone, especially people living in these regions. Now in these covid conditions they are among the only ones that have succesfully organised bigger protests and actions in the country.

Εικόνες:

Προσθέστε περισσότερες πληροφορίες

To μέγιστο μέγεθος των αρχείων είναι 16ΜΒ. Επιτρέπονται όλες οι γνωστές καταλήξεις αρχείων εικόνας,ήχου, βίντεο. ΠΡΟΣΟΧΗ! Για να υπάρχει η δυνατότα embed ενός video πρέπει να είναι της μορφής mp4 ή ogg.

Νέο! Επιλέξτε ποιά εικόνα θα απεικονίζεται στην αρχή του σχόλιου.

Creative Commons License

Όλα τα περιεχόμενα αυτού του δικτυακού τόπου είναι ελεύθερα προς αντιγραφή, διανομή, προβολή και μεταποίηση, αρκεί να συνεχίσουν να διατίθενται, αυτά και τα παράγωγα έργα που πιθανώς προκύψουν, εξίσου ελεύθερα, υπό τους όρους της άδειας χρήσης Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License