Το Κράτος Νομοθετεί την Επιχειρηματικοποίηση των Πανεπιστημίων

Μέσα στο πλαίσιο της συνολικής αναδιάρθρωσης που προωθείται την τελευταία δεκαετία στα εργασιακά, το ασφαλιστικό, τη μετανάστευση, την εκπαίδευση, την ενέργεια κ.α., την Τρίτη 21/01 αναμένεται να ψηφιστεί νέο νομοσχέδιο του Υπουργείου Παιδείας που αφορά, ανάμεσα σε άλλα, το χαρακτήρα της φοίτησης και της έρευνας, και κυρίως, τη σχέση των τελευταίων με τη χρηματοδότηση των πανεπιστημίων. Η νέα κυβέρνηση ποντάροντας επικοινωνιακά στο σύμπλεγμα της ασφάλειας, στα κελεύσματα για «ανάπτυξη», για «εξευγενισμό» γειτονιών και πανεπιστημίων, νομίζει ότι θα αγνοήσουμε τη σωρεία νομοθετημάτων που περνάει από το καλοκαίρι ή ότι θα πειστούμε και για την αναγκαιότητά τους. Μα οι νόμοι αυτοί καταδεικνύουν όλο και πιο ωμά ότι τίποτα δεν μπορεί να μας ενώσει με εκείνους που τα κέρδη τους συναρτώνται με την εκμετάλλευση της εργασίας μας, τη συμπίεση των αναγκών μας και την καταστολή των αγώνων μας. Συγκεκριμένα, με το νέο νομοσχέδιο η κυβέρνηση μεταθέτει τη χρηματοδότηση της έρευνας μέσω των ΕΛΚΕ (ερευνητικά κονδύλια των ιδρυμάτων) από αρμοδιότητα του Υπουργείου Παιδείας σε αρμοδιότητα του Υπουργείου Ανάπτυξης (άρθρο 60)· υποδεικνύεται έτσι ότι θέλει να υπαγάγει την ερευνητική πρακτική ακόμη βαθύτερα στους μηχανισμούς παραγωγής κέρδους. Το βασικότερο όμως είναι το νέο καθεστώς κρατικής χρηματοδότησης της ανώτατης εκπαίδευσης. Σύμφωνα με αυτό (άρθρο 16 και άρθρο 7 παρ. 2α), το 20% της (τρέχουσας, ήδη τρομερά χαμηλής) χρηματοδότησης θα δίνεται στα ιδρύματα στο βαθμό που πληρούν μια σειρά από κριτήρια: τα κυριότερα αφορούν τον αριθμό των ερευνητικών προγραμμάτων που υλοποιούνται από το ίδρυμα, τον αριθμό των δημοσιεύσεων και ετεροαναφορών ανά καθηγητή, την αριθμητική σχέση αποφοίτων προς εισερχόμενους φοιτητές, την επαγγελματική απορρόφηση των φοιτητών, την ελκυστικότητα (μεταξύ άλλων και στο εξωτερικό) των εμπορεύσιμων μεταπτυχιακών/προπτυχιακών προγραμμάτων, δηλαδή εν γένει την αυτο-χρηματοδότησή του και τη λειτουργία του ως αποτελεσματική επιχείρηση.

Μέσα στο πλαίσιο της συνολικής αναδιάρθρωσης που προωθείται την τελευταία δεκαετία στα εργασιακά, το ασφαλιστικό, τη μετανάστευση, την εκπαίδευση, την ενέργεια κ.α., την Τρίτη 21/01 αναμένεται να ψηφιστεί νέο νομοσχέδιο του Υπουργείου Παιδείας που αφορά, ανάμεσα σε άλλα, το χαρακτήρα της φοίτησης και της έρευνας, και κυρίως, τη σχέση των τελευταίων με τη χρηματοδότηση των πανεπιστημίων. Η νέα κυβέρνηση ποντάροντας επικοινωνιακά στο σύμπλεγμα της ασφάλειας, στα κελεύσματα για «ανάπτυξη», για «εξευγενισμό» γειτονιών και πανεπιστημίων, νομίζει ότι θα αγνοήσουμε τη σωρεία νομοθετημάτων που περνάει από το καλοκαίρι ή ότι θα πειστούμε και για την αναγκαιότητά τους. Μα οι νόμοι αυτοί καταδεικνύουν όλο και πιο ωμά ότι τίποτα δεν μπορεί να μας ενώσει με εκείνους που τα κέρδη τους συναρτώνται με την εκμετάλλευση της εργασίας μας, τη συμπίεση των αναγκών μας και την καταστολή των αγώνων μας.

Συγκεκριμένα, με το νέο νομοσχέδιο η κυβέρνηση μεταθέτει τη χρηματοδότηση της έρευνας μέσω των ΕΛΚΕ (ερευνητικά κονδύλια των ιδρυμάτων) από αρμοδιότητα του Υπουργείου Παιδείας σε αρμοδιότητα του Υπουργείου Ανάπτυξης (άρθρο 60)· υποδεικνύεται έτσι ότι θέλει να υπαγάγει την ερευνητική πρακτική ακόμη βαθύτερα στους μηχανισμούς παραγωγής κέρδους. Το βασικότερο όμως είναι το νέο καθεστώς κρατικής χρηματοδότησης της ανώτατης εκπαίδευσης. Σύμφωνα με αυτό (άρθρο 16 και άρθρο 7 παρ. 2α), το 20% της (τρέχουσας, ήδη τρομερά χαμηλής) χρηματοδότησης θα δίνεται στα ιδρύματα στο βαθμό που πληρούν μια σειρά από κριτήρια: τα κυριότερα αφορούν τον αριθμό των ερευνητικών προγραμμάτων που υλοποιούνται από το ίδρυμα, τον αριθμό των δημοσιεύσεων και ετεροαναφορών ανά καθηγητή, την αριθμητική σχέση αποφοίτων προς εισερχόμενους φοιτητές, την επαγγελματική απορρόφηση των φοιτητών, την ελκυστικότητα (μεταξύ άλλων και στο εξωτερικό) των εμπορεύσιμων μεταπτυχιακών/προπτυχιακών προγραμμάτων, δηλαδή εν γένει την αυτο-χρηματοδότησή του και τη λειτουργία του ως αποτελεσματική επιχείρηση.

Η κατεύθυνση αυτή αφενός συνδράμει στο να υποχρηματοδοτηθούν (και ενδεχομένως να κλείσουν· άρθρο 7 παρ. 1γ) τομείς, σχολές ή ιδρύματα τα οποία δεν θεωρούνται αρκετά παραγωγικά για το κεφάλαιο, ενώ αντιθέτως ιδρύματα τα οποία αναλαμβάνουν πολλά πρότζεκτ θα ανταμείβονται με παραπάνω χρηματοδότηση. Ενώ μάλιστα φαίνεται ότι η χρηματοδότηση για την παιδεία δεν μειώνεται συνολικά, στην ουσία συγκεντρώνεται στις επωφελείς για την αγορά μονάδες, οι οποίες έχοντας περισσότερα κονδύλια μπορούν να παράξουν περισσότερη έρευνα και να αξιολογηθούν στο μέλλον καλύτερα, καταδικάζοντας τις υπόλοιπες.

Με αυτόν τον τρόπο γιγαντώνεται ο ανταγωνισμός ανάμεσα σε καθηγητές, σχολές και ιδρύματα για το ποιος θα μετέχει σε πιο πολλά ερευνητικά προγράμματα. Τα εργαστήρια μετατρέπονται έτσι σε επιχειρήσεις, όπου οι καθηγητές έχουν το ρόλο των μάνατζερ που κυνηγούν νέες δουλειές και εποπτεύουν την εργασία των υφισταμένων τους. Δεν είναι καθόλου ακραίο (διότι ήδη συμβαίνει!) να υποθέσουμε ότι οι εργαζόμενοι-ερευνητές σε ένα τέτοιο πλαίσιο θα είναι υπαμειβόμεινοι και εντατικοποιημένοι. Οι φοιτητές από μεριάς τους θα παράγουν με τις διπλωματικές τους, αμισθί, ακόμα πιο κατευθυνόμενη δουλειά για τις επιχειρηματικές ορέξεις του ιδρύματος και θα πρέπει, καθώς φαίνεται, να αποφοιτούν «νωρίς» για να αξιολογείται καλύτερα το πανεπιστήμιο(!) - σύντομα και για να μη διαγράφονται(;).

Σε αυτή τη συνθήκη, για να εξασφαλίσουν τη συνέχιση της λειτουργίας τους, τα εργαστήρια είναι αναγκασμένα να αναζητούν πόρους άνευ όρων· χωρίς δηλαδή να μεριμνούν για την προέλευση και τη σκοπιμότητα της χρηματοδότησής τους ούτε για τις επιπτώσεις της στην κοινωνία και τη φύση. Ως εκ τούτου, με μοχλό την αξιολόγηση και τη χρηματοδότηση, προωθείται ο όλο και μεγαλύτερος καθορισμός της κατεύθυνσης της έρευνας (και επομένως μακροπρόθεσμα του προγράμματος σπουδών) από οικονομοτεχνικά συμφέροντα καθώς και η δυνατότητα φίμωσης οποιασδήποτε ερευνητικής δραστηριότητας δε συνάδει με τις παραπάνω επιδιώξεις. Σε τελική ανάλυση, τα πανεπιστήμια συνολικότερα αναλαμβάνουν να υλοποιήσουν το R&D του ιδιωτικού τομέα, αλλά και κρατικών μηχανισμών όπως ο στρατός και η αστυνομία.

Μπάτσοι και στρατός τρίβουν τα χέρια τους

Ο εναγκαλισμός βέβαια της επιστημονικής κοινότητας με τον ιδιωτικό τομέα, το στρατό και την αστυνομία δεν είναι καινούριο φαινόμενο (η ουδετερότητα της έρευνας δεν υπήρχε ουσιαστικά ποτέ), απλώς ενισχύεται στην τρέχουσα συνθήκη. Η δίψα για ερευνητικά προγράμματα - και τα αντίστοιχα κεφάλαια - οδηγεί ήδη τα πανεπιστήμια εντός των οποίων υπήρχαν κάποιοι “ηθικοί” φραγμοί (που στην πραγματικότητα ήταν αποτελέσματα αγώνων της κοινότητας των φοιτητών και των ερευνητών) να τους ξεπεράσουν και να υλοποιήσουν “βρωμοδουλειά” κατασταλτικών και επεκτατικών μηχανισμών. Και ενώ ήδη υπήρξε προσπάθεια να υλοποιηθούν πολλά ερευνητικά προγράμματα τέτοιου χαρακτήρα, είναι βέβαιο ότι μετά από το καινούριο νομοθέτημα θα πολλαπλασιαστούν, για όλους τους παραπάνω λόγους.

Συγκεκριμένα για το ΕΜΠ, τα τελευταία χρόνια έχουν ξεκινήσει μια σειρά από προγράμματα για στρατό και αστυνομία τα οποία συγχρηματοδοτούνται από την ΕΕ για την επιτήρηση των συνόρων της, όπως τα Jason, Poseidon και Ranger (με το τελευταίο να μπλοκάρεται από τους αγώνες συλλογικοτήτων και συλλόγων), καθώς και πρόγραμμα για την επιτήρηση του φράχτη του Έβρου. Ίσως διόλου τυχαία, στην τρέχουσα συγκυρία εμφανίστηκαν ταυτόχρονα πέντε νέα ερευνητικά προγράμματα: Andromeda, Ingenious, Prevision, ICRS τα οποία εξυπηρετούν στρατιωτικούς και κατασταλτικούς σκοπούς και χρηματοδοτούνται ή συγχρηματοδοτούνται από αντίστοιχους οργανισμούς, καθώς και Sirius που αφορά την αποτελεσματικότερη εκμετάλλευση των μεταναστ(ρι)ών.

Εμάς μας ρώτησε κανείς;

Αν λοιπόν οι κινήσεις αυτές κράτους και κεφαλαίου προχωρήσουν, μείνουν αναπάντητες και εφαρμοστούν, τότε θα βαίνουμε όλο και ταχύτερα προς μια πραγματικότητα στην εκπαίδευση και στην έρευνα αρκετά πιο δυστοπική σε σχέση με την υπάρχουσα κατάσταση. Εμείς, ως εργαζόμενοι στην έρευνα, ως κομμάτι της εργατικής τάξης, δεν έχουμε κάτι να κερδίσουμε από τη νέα αυτή πραγματικότητα· αντιθέτως, έχουμε πολλά να χάσουμε. Όσο και να συντονίζεται το κατεστημένο του θεάματος για να λοιδορήσει εργαζόμενους/ες, καταληψίες, φοιτήτ(ρι)ες, μετανάστ(ρι)ες, εμείς βλέπουμε τους εχθρούς μας αλλού· όσο επιχειρεί να αποκρύψει την πραγματική φύση αυτών των μεταρρυθμίσεων εμείς τόσο θα πεισμώνουμε και θα τις πολεμάμε.

Συμμετοχή στην πορεία της Τρίτης 21/01 ενάντια στο νομοσχέδιο για τα ΑΕΙ

Όχι στην επιχειρηματικοποίηση της έρευνας

Να μπλοκαριστούν τα ερευνητικά Andromeda, Ingenious, Prevision, ICRS, Sirius

Καμία έρευνα για στρατό, καταστολή ή καταστροφή της φύσης

Αθήνα, Ιανουάριος 2020

research.critique@protonmail.com

https://researchcritique.wordpress.com

Αρχεία:

O σχολιασμός έχει απενεργοποιηθεί.

Creative Commons License

Όλα τα περιεχόμενα αυτού του δικτυακού τόπου είναι ελεύθερα προς αντιγραφή, διανομή, προβολή και μεταποίηση, αρκεί να συνεχίσουν να διατίθενται, αυτά και τα παράγωγα έργα που πιθανώς προκύψουν, εξίσου ελεύθερα, υπό τους όρους της άδειας χρήσης Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License