διαδικτυο

οι τεχνολογίες κυριαρχίας από το βιβλίο του Νίκου Σμυρναίου "το ολιγοπώλιο του διαδικτύου"

Το 2013 μια ομάδα διαδηλωτών συγκεντρώθηκε στο Δυτικό Όκλαντ της βόρειας Καλιφόρνιας. Οι διαδηλωτές κατευθήνθηκαν προς μια στάση λεωφορείου της ιδιωτικής γραμμής που συνδέει το Όκλαντ με την έδρα της google στο Μάουντεν βιου, στην καρδιά της Σίλικον Βάλλευ. Εκεί, κρατώντας πλακάτ με το σύνθημα "fuck google" ακινητοποίησαν για αρκετά λεπτά το λεωφορείο μπροστά στα έκπληκτα μάτια των επιβατών. Την ίδια μέρα στο Σαν Φρανσίσκο περίπου εκατό άτομα μπλόκαραν ένα άλλο λεωφορείο με εργαζόμενους της Apple οι οποίοι κατέγραψαν μάλιστα το περιστατικό με τα κινητά τους τηλέφωνα. Αυτά ήταν τα πρώτα κρούσματα μιας μακράς σειράς εκδηλώσεων διαμαρτυρίας που θα ακολουθούσαν το 2014 και οργανώθηκαν από την επονομαζόμενη Counterforce. Πρόκειται για μία οργάνωση ακτιβιστών που κλιμάκωσαν τις διαμαρτυρίες τους με διαδηλώσεις έξω από τα σπίτια κορυφαίων στελεχών της Google. Τον Ιανουάριο συγκεντρώθηκαν μπροστά από το σπίτι του Άντονι Λεβαντόβσκι, επικεφαλής του προγράμματος Google car και μοίρασαν φυλλάδια καταγγέλοντας το ρόλο της εταιρείας στη δημιουργία τεχνολογιών κυριαρχίας, αλλά και τη στενή της συνεργασία με τη στρατιωτική βιομηχανία των ΗΠΑ. Τον Απρίλιο, τα έβαλαν με τον Κέβιν Ρόουζ, δημιουργό της υπηρεσίας Digg και εταίρου του επενδυτικού ταμείου ενώ τον Ιούνιο η Counterforce διοργάνωσε ακόμα μια δράση διαμαρτυρίας στο σπίτι του Τόμας Φάλοου, στελέχους της Google τον οποίο κατηγόρησε, μεταξύ άλλων, για κερδοσκοπία στη αγορά ακινήτων του Σαν Φρανσίσκο.  Η Counterforce τους κατηγορεί ότι ευθύνονται για τον εξευγενισμό ολόκληρων γειτονιών του Σαν Φρανσίσκο, του Όκλαντ και του Μπέρκλευ. Πράγματι πολλοί εργαζόμενοι της Σίλικον βάλλευ με υπέρογκους μισθούς εγκαταστάθηκαν σε αυτές τις πόλεις για να επωφεληθούν από την ποιότητα ζωής και την μποέμ ατμόσφαιρα. Το αποτέλεσμα, ωστόσο, ήταν να αυξηθούν οι τιμές των ακινήτων και συνολικά το κόστος απομακρύνοντας σταδιακά τα λαικά στρώματα από το κέντρο της πόλης. Την ίδια στιγμή που οι ίδιοι απολαμβάνουν αποκλειστικές υπηρεσίες όπως είναι τα εταιρικά λεωφορεία που έχουν στη διάθεσή τους υπερσύγχρονο εξοπλισμό και wifi για άνετη εργασία στη διαδρομή των 40 μιλίων που χωρίζουν το Πάλο Άλτο από το Σαν Φρανσίσκο. Σύμφωνα με την Counterforce ενώ το εργατικό δυναμικό δυσκολεύεται να τα βγάλει πέρα σε μια από τις ακριβότερες περιοχές των Ηνωμένων Πολιτειιών, η ελίτ της βιομηχανίας του διαδικτύου ζει σε ένα προστατευμένο περιβάλλον επωφελούμενη από τη δική της συμβολή στη δημιουργία μιας οργουελικής κοινωνίας μαζικής παρακολούθησης και ελέγχου.

Πράγματι, οι πρώτες διαμαρτυρίες κατά της Google έλαβαν χώρα λίγους μήνες μετά τις αποκαλύψεις του Έντουαρντ Σνόουντεν ο οποίος έφερε στο φως άγνωστες μέχρι τότε πρακτικές της NSΑ και της GCΗQ (μυστικές υπηρεσίες των ΗΠΑ και της Μ. Βρετανίας αντίστοιχα). Τ έγγραφα που ο Σνόουντεν έστειλε στους δημοσιογράφους Γκλεν Γκρίνγουολντ και Λόρα Ποιτράς το 2013 ξεσκέπασαν τη μεγαλύτερη ίσως υπόθεση τηλεφωνικών και ηλεκτρονικών υποκλοπών που έγινε ποτέ. Στην καρδιά αυτής της τεράστιας επιχείρησης μαζικής παρακολούθησης βρίσκονταν εταιρείες όπως η Microsoft, Yahoo, Google, facebook, AOL, Apple και το Dropbox στους σέρβερ των οποίων οι μυστικές υπηρεσίες ασφαλείας των ΗΠΑ έχουν πρόσβαση ανά πάσα στιγμή. Παρά τις διαψεύσεις των ισχυρισμών περί εθελοντικής συνεργασίας οι υποψίες παραμένουν. Στη χειρότερη περίπτωση οι εταιρείες αυτές πρόδωσαν την εμπιστοσύνη των χρηστών τους παραδίδοντας με τη βούλησή τους προσωπικά δεδομένα των χρηστών, τα οποία εκμεταλλεύονται εμπορικά, ενώ στην καλύτερη δεν τα προστάτευσαν επαρκώς. Οι κινητοποιήσεις κατά των γιγάντων του διαδικτύου έχουν ατονήσει από το 2014 και η Counterforce έχει προφανώς διαλυθεί.

Στις ΗΠΑ, οι πρώτες προσπάθειες για τη διατύπωση μιας θεωρίας βασισμένης στην ιδέα ότι η αμερικανική κοινωνία υφίσταται ένα διαρθρωτικό μετασχηματισμό προς μια υποτιθέμενη κοινωνία της πληροφορίας έγιναν  από τον Φριτζ Μάχλαπ το 1962 με το βιβλίο του Η Παραγωγή και η διανομή της γνώσης στις Ηνωμένες Πολιτείες. Στη συνέχεια στην έκθεσή του 1977 για το Υπουργείο Εμπορίου των ΗΠΑ με τίτλο Η Οικονομία της Πληροφορίας (ορισμός και μέτρηση) ο Μαρκ Πόρατ υπογράμμισε την πρωτοκαθεδρία της παραγωγής και επεξεργασίας της πληροφορίας, σε αντίθεση με τις βιομηχανικές η υλικές δραστηριότητες. Ο Ντάνιελ Μπελ, από την πλευρά του, δημοσίευσε το 1973 το The coming of Post-Industrial Society A venture in social forecasting, που θεωρήθηκε ως το σημαντικότερο έργο του και ταυτόχρονα η πρώτη σαφής προπάθεια να περιγραφεί η διαδικασία μετάβασης σε μια μεταβιομηχανική οικονομία. Πρόκειται για μια προσπάθεια εξέλιξης της αμερικανικής κοινωνίας με γνώμονα τις διαφαινόμενες τάσεις της εποχής. Για τον Μπελ η φύση της απασχόλησης αποτελεί το καίριο χαρακτηριστικό κάθε ιστορικά καθορισμένου κοινωνικο-οικονομικού συστήματος.

Στη Γαλλία, η έκθεση των Σιμόν Νορά και Αλάν Μενκ το 1978 συνηγόρησε υπέρ μιας βολονταριστικής κρατικής πολιτικής με στόχο τη διαμόρφωση μιας εθνικής βιομηχανικής στρατηγικής στον τομέα της πληροφορικής και των τηλεπικοινωνιών. Το πρόγραμμα Teletel που υλοποίησε αυτή τη στρατηγική έγινε αντικείμενο μεγάλων δημοσίων επενδύσεων ενώ οδήγησε το 1983 στη γέννηση του Minitel, ενός δικτύου υπολογιστών που πέτυχε να υιοθετηθεί ευρύτερα σε λίγα μόνο χρόνια καθώς η κυβέρνηση διένειμε δωρεάν τερματικά σε όλους τους συνδρομητές τηλεφώνου.

Οι ολιγοπωλιακοί παίκτες εκμεταλλεύονται στο έπακρο τις δυνατότητες που προσφέρει η παγκοσμιοποιημένη οικονομία και στον τομέα της οργάνωσης της παραγωγής. Πράγματι όλοι χρησιμοποιούν σε διαφορετικό βαθμό υπεργολάβους σε χώρες χαμηλού κόστους. Η κατασκευή συσκεών δεν είναι ωστόσο το μόνο έργο που ανατίθεται σε εργαζόμενους από τους τεχνολογικούς κολοσσούς. Ένα σημαντικό τμήμα των εξωτερικών αναθέσεων αφορά τον έλεγχο περιεχομένου που οι χρήστες ανεβάζουν σε πλατφόρμες όπως το youtube. Πράγματι, οι μεγάλες διαδραστικές πλατφόρμες είναι απαραίτητο να καθαρίζονται από το ανάρμοστο περιεχόμενο που παρεισφρείει ανάμεσα στις 350 εκατομμύρια φωτογραφίες που κοινοποιούνται στο facebook η στα εκατοντάδες gigabytes βίντεο που ανεβαίνουν στο youtube σε κάθε λεπτό. Όταν οι αλγόριθμοι αυτόματης ανίχνευσης δεν επαρκούν για την εξάλειψη του αμφιλεγόμενου περιεχομένου, οι εταιρείες απευθύνονται σε ανθρώπους που διαθέτουν την ανάλογη πολιτισμική κατανόηση αλλά και τεχνική κατάρτιση για να κρίνουν αν το περιεχόμενο είναι όντως ακατάλληλο. Με δεδομένες τις υψηλές απαιτήσεις κερδοφορίας των μετόχων, το κόστος μιας τέτοιας δραστηριότητας θα ήταν απλώς απαγορευτικό στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρώπη όπου βρίσκονται όμως και οι περισσότεροι χρήστες των υπηρεσιών τους. Συνεπώς, ο έλεγχος και το φιλτράρισμα του περιεχομένου ανατίθεται σε εργολάβους όπως η TaskUS σε χώρες χαμηλού κόστους (Φιλιππίνες, Ινδία) η σε εταιρείες όπως η CrowdSource που συνεργάζεται με αυτοαπασχολούμενους εργαζόμενους σε όλο τον κόσμο οι οποίοι πληρώνονται με το κομμάτι. Σύμφωνα με εκτιμήσεις, ο αριθμός αυτών των διαχειριστών χαμηλού κόστους υπερβαίνει τις 100000. Η Αmazon επίσης γνωστή για τις εργασιακές συνθήκες αντάξιες του 19ου αιώνα που επικρατούν στα κέντρα διανομής της.

Ο συνεχής ανταγωνισμός για την αύξηση της αποτελεσματικότητας της διαφήμισης ώθησε το facebook να αγοράσει το 2013 το ατλας το δεύτερο μεγαλύτερο πρακτορείο ψηφιακής διαφήμισης στον κόσμο μετά την Doubleclick, γεγονός που το εδραίωσε ως κυρίαρχο παράγοντα της διαφημιστικής αγοράς. Τα συστήματα παρακολούθησης που χρησιμοποιούνται από το Atlas (όπως τα cookies) καθώς και ο πολλαπλασιασμός του των κουμπιών like σε αμέτρητες ιστοσελίδες επιτρέπουν στο facebook να επιδίδεται εντατικά στο retargeting δηλαδή να εμφανίζει στους χρήστες διαφημίσεις που σχετίζονται με τους ιστότοπους που έχουν επισκεφτεί στο παρελθόν. Το σύνολο των δεδομένων που παράγονται από τα διαφορετικά συστήματα παρακολούθησης των χρηστών συγκεντώνονται και συνθέτουν ένα προφίλ. Διαθέτοντας αυτή την πληροφοριακή αλληλουχία των τριών βασικών βημάτων (παρακολούθηση, στόχευση, αγορά), το facebook μπορεί να μετράει την απόδοση της διαφημιστικής επένδυσης με μεγάλη ακρίβεια, γεγονός που αποτελεί μείζον ζήτημα για τους διαφημιζόμενους. Οι εφαρμογές στα smartphones παρέχουν άφθονα δεδομένα για τις συνήθειες, την κατανάλωση των χρηστών η ακόμα και τους συνδέσμους που ανταλάσσονται μέσω των άμεσων μηνυμάτων η ήχους που καταγράφονται από το μικρόφωνο του τηλεφώνου τους.

Προφανώς, ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα που προκαλέι η διαδικτυακή διαφήμιση είναι ότι διευρύνει συνεχώς τα όρια της ψηφιακής παρακολούθησης. Πολλές μελέτες δείχνουν ότι εδώ και αρκετά χρόνια οι χρήστες φαίνεται να ανησυχούν για την έκθεσή τους και λαμβάνουν μέτρα για την περιορίσουν η να τη μετριάσουν προσαρμόζοντας τις παραμέτρους εμπιστευτικότητας ή αλλάζοντας τις συνήθειές τους. Μάλιστα το facebook ανησυχεί για το γεγονός ότι οι χρήστες φαίνεται να μοιράζονται λιγότερες προσωπικές και καθημερινές εμπειρίες. Παρόλα αυτα οι χρήστες του διαδικτύου δεν είναι σε θέση να προστατευτούν πλήρως από τη συλλογή και εκμετάλλευση των προσωπικών τους δεδομένων για εμπορικούς σκοπούς αφού οι τεχνολογίες που χρησιμοποιούνται αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι των επιχειρηματικών μοντέλων των πιο δημοφιλών υπηρεσιών. Η επιλογή που έχουν οι χρήστες είναι απλή όσο είναι και δύσκολη. Η αποδέχονται το γεγονός ότι η διαδικτυακή τους δραστηριότητα παρακολουθείται από την αγορά, η οποία και την εκμεταλλεύεται, η παύουν να χρησιμοποιούν μια σειρά από δημοφιλείς υπηρεσίες και αποκόβονται από ένα τεράστιο τμήμα της διαδικτυακής κοινωνικότητας αναλαμβάνοντας και το αντίστοιχο κοινωνικό και επαγγελματικό κόστος. Δεν πρόκειται για αφελείς γίγαντες όπως θέλουν να παρουσιάζονται. Εταιρείες όπως google, apple, facebook, amazon και microsoft ασκούν σημαντική πολιτική επιρροή, φροντίζουν τις σχέσεις τους με τον τύπο, χρηματοδοτούν αμέτρητες δημοσιογραφικές πρωτοβουλίες όταν δεν εξαγοράζουν τα ίδια τα μέσα ενημέρωσης. Επωφελούνται από τη στενή επαφή τους με τη διοίκηση των ΗΠΑ φτάνοντας στο σημείο να αναλάβουν πολές φορές ρόλο αντιπροσώπου στην υπηρεσία της εξωτερικής πολιτικής του Λευκού Οίκου. Οι εταιρείες αυτές αναλαμβάνουν κεντρικό ρόλο στην ανάπτυξη του σύγχρονου καπιταλισμού και την ενίσχυση των δομών εξουσίας του. Το διαδίκτυο εξακολουθεί να ειναι πολυδιάστατο αλλά πρέπει να καταπολεμηθεί ως τεχνολογία κυριαρχίας.

Προσθέστε περισσότερες πληροφορίες

To μέγιστο μέγεθος των αρχείων είναι 16ΜΒ. Επιτρέπονται όλες οι γνωστές καταλήξεις αρχείων εικόνας,ήχου, βίντεο. ΠΡΟΣΟΧΗ! Για να υπάρχει η δυνατότα embed ενός video πρέπει να είναι της μορφής mp4 ή ogg.

Νέο! Επιλέξτε ποιά εικόνα θα απεικονίζεται στην αρχή του σχόλιου.

Creative Commons License

Όλα τα περιεχόμενα αυτού του δικτυακού τόπου είναι ελεύθερα προς αντιγραφή, διανομή, προβολή και μεταποίηση, αρκεί να συνεχίσουν να διατίθενται, αυτά και τα παράγωγα έργα που πιθανώς προκύψουν, εξίσου ελεύθερα, υπό τους όρους της άδειας χρήσης Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License