Χέγκελ / Κώστας Παπαϊωάννου

Hegel, Georg Wilhelm Friedrich, 1770-1831, Φιλοσοφία - Ερμηνεία και κριτική

Ο Χέγκελ του Κώστα Παπαϊωάννου, είναι ένα αριστουργηματικό φιλοσοφικό δοκίμιο και ταυτόχρονα ένα ωραίο λογοτεχνικό κείμενο. Μην περιμένει ο αναγνώστης να διαβάσει ένα έργο τύπου "το εγκόλπιο του καλού μπλοφαδόρου για τον Χέγκελ" ή "Hegel: A very short indroduction",  αφού δεν πρόκειται μόνο για μια εισαγωγή στην εγελειανή φιλοσοφία, αλλά για μια άλλη οπτική ματιά και μια άλλη, διαφορετική ανάγνωση και ερμηνεία του εγελειανού φιλοσοφικού συστήματος.

Ο Παπαϊωάννου, βαθύς γνώστης της γερμανικής κλασικής φιλοσοφίας, εκτιμά το εγελειανό έργο και τον δημιουργό του. Πέρα από διαλεκτικές, Απόλυτα Πνεύματα, Ιδέες που μεταμορφώνονται και εξελίσσονται, κλπ, παρουσιάζει τον Γερμανό ως ένα μέγα διαφωτιστή, υπέρμαχο των κοινωνικών προοδευτικών αλλαγών της εποχής του και εραστή της επαναστατικής ιδέας που απλώθηκε στην Ευρώπη μετά τη Μεγάλη Επανάσταση του 1789. Όλα αυτά προκαλούν βέβαια έκπληξη, αφού όποιος έχει διαβάσει την "Ψυχρή Ιδεολογία" του, εύκολα κατανοεί, ότι ο σοβιετικός μαρξισμός, δεν ήταν τίποτα άλλο, από ένα αντίγραφο, έστω και αντεστραμμένο, του εγελειανού συστήματος, αντίγραφο κακέκτυπο, κλειστό και αποστεωμένο. Δεν πρέπει βέβαια να ήταν και άγνωστη στον Παπαϊωάννου η συντριπτική κριτική που υπέστη ο Χέγκελ, ήδη από τον 19ου αιώνα με τον Σοπενάουερ αρχικά, (κριτική που ολοκληρώθηκε με τις μελέτες των Φουκώ, Σαρτρ, Κολέτι, Γκλυκσμάν, Πόπερ, κλπ), η οποία δεν άφησε κανένα ίχνος από την παλιά αίγλη του γερμανού φιλόσοφου στην θέση του, παρουσιάζοντάς τον, ως έναν τυπικό υπάλληλο του πρωσικού, γραφειοκρατικού και απολυταρχικού κράτους. Στον Χέγκελ του, ο Παπαϊώννου αγνοεί επιδεικτικά όλη αυτή την κριτική, θεωρώντας ότι τα επιχειρήματά της, αν και έχουν κάποια βάση, είναι κατά κάποιον τρόπο δευτερεύοντα.

Εντελώς ταπεινά, θεωρώ ότι αυτά τα μεγάλα φιλοσοφικά συστήματα όπως π.χ. το εγελειανό, ενώ μπορεί να εντυπωσιάζουν ή ακόμα και να προκαλούν και δέος στον ανυποψίαστο μελετητή τους, στην πράξη στερούνται βάσης, αφού η ίδια η ζωή τα ξεπερνάει. Η Ιστορία δεν φαίνεται να υπακούει σε κάποιους νόμους, δεν δείχνει να προχωρεί προοδευτικά και ανοδικά (γραμμικά ή ελικοειδώς, πραγματικά αδιάφορο) και προπαντός, δεν έχει καμιά διάθεση να υπακούσει σε οποιεσδήποτε προθέσεις, καλές ή κακές. Τελικά, η ίδια η Ιστορία δεν φαίνεται να υφίσταται και αυτό που μένει στους ανθρώπους είναι ο αγώνας για την καθημερινότητα και τη βελτίωση της ζωής τους, αγώνας που έχει πολλές επιλογές  (σε πολλές από αυτές, μπορεί και να χωρέσει και η καντιανή κατηγορηματική προσταγή, για να πάρουμε και κάτι από τους κλασικούς). Ας μην ξεχνάμε τον ίδιο τον Χέγκελ,

«η φιλοσοφία έρχεται πάντα πολύ αργά... Ό­ταν η φιλοσοφία βάφει το γκρίζο της πάνω στο γκρίζο, τότε ένα σχήμα της ζωής έχει γεράσει και δεν το κάνουμε να ξανανιώσει με γκρίζο επί γκρίζου, μόνο να το γνωρί­σουμε μπορούμε· η γλαύκα της Αθηνάς πετά μόνο όταν πέφτει η νύκτα».

Όλα αυτά, δεν αναιρούν την αξία του βιβλίου του Παπαϊωάννου και τη σπουδαία συμβολή των συντελεστών της έκδοσης και ειδικά του μεταφραστή, που έδωσε ένα κείμενο στην ελληνική, που εκτός από το ότι διαβάζεται εύκολα, διαβάζεται και πολύ ευχάριστα.

------ Το αρχείο είναι περίπου 1,3 ΜΒ, 100% ocr, εκτός από ένα μικρό τμήμα του εξωφύλλου. Περιλαμβάνει TOC.

Αρχεία:

Προσθέστε περισσότερες πληροφορίες

To μέγιστο μέγεθος των αρχείων είναι 16ΜΒ. Επιτρέπονται όλες οι γνωστές καταλήξεις αρχείων εικόνας,ήχου, βίντεο. ΠΡΟΣΟΧΗ! Για να υπάρχει η δυνατότα embed ενός video πρέπει να είναι της μορφής mp4 ή ogg.

Νέο! Επιλέξτε ποιά εικόνα θα απεικονίζεται στην αρχή του σχόλιου.

Creative Commons License

Όλα τα περιεχόμενα αυτού του δικτυακού τόπου είναι ελεύθερα προς αντιγραφή, διανομή, προβολή και μεταποίηση, αρκεί να συνεχίσουν να διατίθενται, αυτά και τα παράγωγα έργα που πιθανώς προκύψουν, εξίσου ελεύθερα, υπό τους όρους της άδειας χρήσης Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License