In memoriam, Σε ανάμνηση του Paolo Pozzi

του Chicco Funaro Τελευταία μετατροπή την Παρασκευή, 15 Ιανούαρίου 2016 16:00 Στις 7 ιανουαρίου χάθηκε ξαφνικά ο Paolo Pozzi, κομουνιστής.

Posted on 28/01/2016 by kleovis του Chicco FunaroΤελευταία μετατροπή την Παρασκευή, 15 Ιανούαρίου 2016 16:00 Στις 7 ιανουαρίου χάθηκε ξαφνικά ο Paolo Pozzi, κομουνιστής. Διάβασε επίσης In ricordo di Paolo Pozzi. Il ricordo di un compagno della redazione di Rosso, attraverso le vicende della comune «epoca dei fatti». .

Δεν ξέρω τι θα μπορούσα να σας μεταδώσω για τον θάνατο του Paolo.

Συναντιόμασταν όλο και σπανιότερα, όχι περισσότερες από τρεις φορές στα τελευταία δέκα χρόνια, και αυτό δεν μου επιτρέπει να μιλήσω γι αυτόν στον παρόντα χρόνο: δεν ξέρω πόσο άλλαξε το παρουσιαστικό του, δεν γνωρίζω ποια βιβλία διάβασε τελευταία, τι του άρεσε να τρώει και τι κρασιά αγαπούσε να πίνει, εάν έβλεπε tv, τι θα μπορούσε να σκέφτονταν για τον Renzi ή για τον Grillo. Σίγουρα ξέρω για την Laura, που την γνωρίζω, και για την Irene, την οποίαν όμως έχω δει μονάχα μικρούλα. Ξέρω για επανειλημμένα μεγάλα ταξίδια προς άγνωστους προορισμούς, μου έρχεται στο μυαλό η Samarcanda; διάβασα φυσικά την Εξέγερση, ho letto naturalmente Insurrezione και αγόρασα την νέα έκδοση της συνέντευξης του ’79 στον Νέγκρι για τον εργατισμό, la nuova edizione dell’intervista del ‘79 a Toni sull’operaismo, πάντα πολύ επίκαιρη; μοιραστήκαμε τουλάχιστον έναν σχολιαμό στην κατάληξη του βιβλίου για τον Sergino και τον εκδοτικό οίκο DeriveApprodi. Δεν κάναμε άλλο παρέα, δεν βλεπόμασταν πλέον. Δεν παραπονιέμαι, για αυτή μου την απομάκρυνση από αυτόν, δεν μετανιώνω. Επιλογή του οπότε και δική μου.

Μα υπήρξε ακριβώς αυτή η  “αναβολή” στα αισθήματα μεταξύ μας, των συναισθηματικών αυτοματισμών  “της κάθε ημέρας”, που με κάνει να νιώθω και να πιστεύω, σήμερα, πως η σχέση μας, έμεινε για πάντα δυνατή, πολύ δυνατή: στην κορύφωσή της, στην κορυφή της έντασής της. ο Paolo είναι του Rosso, εγώ είμαι του Rosso. Στις βιογραφίες μας, συνεπώς και στις ζωές μας, το Rosso χωρά από τα πρώτα χρόνια ’70 μέχρι τα πρώτα χρόνια ’90. Δεκαοκτώ χρόνια, πάνω κάτω. Από την γέννηση της ΕργΑυτ μέχρι τον Άρειο Πάγο. Και είναι αυτό το δέσιμο πιστεύω, που εδώ με σπρώχνει να μιλήσω, αν όχι για όλην του την ζωή, τουλάχιστον για εκείνα τα χρόνια, για εκείνο το κοινό  “κρίσιμο χρονικό διάστημα”, την εποχή των γεγονότων. Δεν γνωρίζω εάν αυτή μπορεί να είναι μια αληθινή, σωστή νεκρολογία για έναν άνθρωπο που έφυγε, που χάθηκε. Ξέρω, όμως, πως είναι ένα ειλικρινές εγκώμιο για τον φίλο, τον σύντροφο που δεν υπάρχει άλλο.

Χρόνος, αρχίζω εδώ την ιστορία του Lenin…

Πιο σοβαρά, κι από κοντύτερα: ο Paolo γεννιέται στην Fano, όπου θα ζήσει την παιδική του ηλικία. Φοιτητής modello, 10άρι γυμνάσιο και λύκειο,  Χρυσή τιμητική διάκριση,Pagella d’Oro, της εφημερίδας Corriere della Sera. Πηγαίνει στο Trento για Κοινωνιολογία. Πιστεύω πως όλοι θυμούνται τον ρόλο της σχολής ISSS, l’Istituto Superiore di Scienze Sociali, στην γέννηση και την ανάπτυξη του κινήματος των χρόνων ’70. Από Εργαστήρι της κοινωνικής νεοκαπιταλιστικής μηχανικής που έπρεπε να είναι, η Κοινωνιολογία μετατρέπεται σε ένα πρωτοποριακό κέντρο πολιτικής και πολιτιστικής επεξεργασίας και στην συνέχεια ολοκληρωτικής “ρήξης”: ένα σημαντικό βήμα κοσμοϊστορικής αξίας και μακρόπνοης σημασίας, πολύ πέρα από την βίβλο που περιορίζεται να περιγράφει αυτή την Trento σαν το “νεανικό φυτώριο” των Brigate Rosse.

Είναι στην Trento που ο Paolo ζει ζωηρά όλα τα κεφάλαια του δικού του “Bildungsroman”, του μυθιστορήματος δηλαδή της προσωπικής του ανάπτυξης και εξέλιξης, μέσα στο οποίο παράλληλα με τις κανονικές του μελέτες ακολουθούν όλο και περισσότερο, μέχρι να αλλάξουν ολοκληρωτικά το πρόσημο αυτών, στιγμές έρευνας και κριτικής  “εναλλακτικής” όλο και πιο προωθημένης και ριζοσπαστικής, νέες ερμηνευτικές γλώσσες, νέες παραδοχές σχεδιασμού και αγώνα. Είναι σχεδόν αναγκαστικό, συνεπώς, πως στο Trento ο Paolo βρίσκεται στην ίδρυση του Gramsci. Το οποίο Gramsci ετοιμάζεται να καταλάβει έναν έστω και σύντομο αλλά σημαντικότατο ρόλο στους ορίζοντες αναμονής εκείνων των χρόνων: εκείνον του να θέλει να δώσει πολιτικό σώμα όχι μόνον στον ταξικό ανταγωνισμό, μα επίσης, και σε ένα φάσμα όλο και πλατύτερο, σε όλα τα θέματα της απελευθέρωσης του ανθρώπου και την πληρότητας, της ικανοποίησης των αναγκών και των επιθυμιών κάθε ατόμου, ανδρός ή γυναικός.

Το 1972 ο Paolo παίρνει το δίπλωμα αριστούχος και έρχεται στο Milano. Μια επιλογή, μια προσωπική και πολιτική δυνατότητα κι αυτή σχεδόν υποχρεωτική και συνεπής, επακόλουθη. Φοβερά εκείνα τα χρόνια, υπέροχα είπαν κάποιοι. Υπήρξαν: κι ακόμη περισσότερο. Milano γίνονταν όλο και ταχύτερα, η ιδανική πόλη της ανατρεπτικής δράσης και κάθε προσπάθειας “επαναστατικής”; υποδέχεται εκείνα τα χρόνια εκατοντάδες καινούργιους αγωνιστές, δίδοντάς τους έδαφος, χώρο και τόπους για να παρέμβουν, από τον ιστό των μικρών συνεργείων και από την εργατική ζώνη των μεγάλων εργοστασίων-στάλινγκραντ  μέχρι τους πανεπιστημιακούς χώρους του κέντρου. Στην Via Disciplini, όπου βρίσκεται η κολεκτίβα Gramsci (οι χώροι του, ο Paolo πάντα το θυμόταν, μέχρι και το 1958 υπήρξαν το αίθριο του πιο περίφημου μπορδέλου της πόλης) αρχίζει να ασχολείται με την νέα εφημερίδα “μέσα στο κίνημα” που ονομάζεται με μιαν ευτυχέστατη ταυτολογία και οπτική “Rosso”, »Κόκκινο». Προσπαθεί επίσης, σαν εν δυνάμει καθηγητής, μια κάποια προσέγγιση με τον κόσμο του σχολείου μα αμέσως κάνει πίσω. Και “επαγγελματοποιεί” την στράτευσή του με την εφημερίδα. Από την πρώτη σειρά του Rosso βγαίνουν μια δεκαριά νούμερα. Όμορφο περιοδικό. Γράφουν σύντροφοι του διαμετρήματος του Arrighi και του Madera.

C’est ne qu’un debut – το άλμα προς τα εμπρός, το λέω κι ακόμη το πιστεύω, είναι η κρίση και η διάλυση του Gramsci, η συνάντηση με τους πρώην PO [Potere Operaio] της ομάδας Νέγκρι “gruppo Negri”, η γέννηση των Πολιτικών Εργατικών Κολεκτίβων, Collettivi Politici Operai, και όλοι αμέσως ονομάζονται Rosso. Αμέσως στην καρδιά του νέου κινήματος, αμέσως στην καρδιά της Milano. το Rosso είναι πρόγραμμα άμεσο, κατεπείγον χαρακτήρας σχεδιασμού: η στράτευση γίνεται αμέσως ένταξη, καθημερινή δέσμευση, υποχρέωση χρόνων και τόπων. Αλλά και επίσης, πέρα από κάθε ιδεολογισμό και φορμαλισμό- τυπολατρία, νέες, πιο δυνατές σχέσεις συναισθηματικές και συγκινησιακές μεταξύ των συντρόφων,  νέες μορφές όλο και πιο ελεύθερες ζωής και διαμοιρασμού, πολύ συχνά ριζοσπαστικές και ακραίες. ο Paolo είναι επίσης ο Εξωτερικός στο collettivo Siemens, αλλά η εφημερίδα τον απορροφά όλο και περισσότερο και του προσφέρει όλο και περισσότερο μια σχεδόν τέλεια συγχώνευση πολιτικών προθέσεων και πολιτιστικής εργασίας. Είναι ο Paolo που δίνει συγκεκριμένο σώμα σε κάθε νούμερο, συντονίζει την συλλογή άρθρων, ετοιμάζει τα menabò, φτιάχνει τους τίτλους, σελιδοποιεί, παρακολουθεί την εκτύπωση στην τυπογραφεία, οργανώνει την διανομή. Με τον Paolo, αναπτύσσεται όλο και περισσότερο, νούμερο με το νούμερο, η επικοινωνιακή δύναμη του Rosso: αντικουλτούρα, νεανικό προλεταριάτο, φεμινισμός όλο δυνατότερος και ανατρεπτικότερος, κινήματα απελευθέρωσης και χειραφέτησης όπως εκείνο ομοφυλόφιλων.

Γράφει άρθρα που αφήνουν το σημάδι: το πιο δυνατό του κομμάτι είναι του ‘75, τιτλοφορείται “A Lenin non piaceva Frank Zappa”, »Στον Λένιν δεν άρεσε ο Φρανκ Ζάππα». ο Paolo περιγράφει την θλίψη του  “τέλειου αγωνιστή [που] ζει με τα κατάλοιπα της ρεφορμιστικής κουλτούρας” κληρονομιά redità της Τρίτης Διεθνούς, και σε αυτόν τον κομουνιστή μοντέλο “comunista modello” σημειώνει πως  “… σε  εμάς αρέσουν ταfilm western, εκείνα της  ‘crisi’, το θέατρο-provocazione, η rock, τα πιο παράλογα κινούμενα σχέδια, τα βιβλία δίχως μάρτυρες και ήρωες, η επανεύρεση του κορμιού μας […] και τον κομουνισμό τον σκεφτόμαστε σαν κάτι πολύ πολυτελές, όπου κανείς δεν θα στέκεται όρθιος  σε μια φλούδα γης να ιδρώνει κάτουρο και αίμα”.

“Ο κομουνισμός είναι νέος και καινούργιος”.

Σίγουρο είναι πως Rosso, σε κάθε περίπτωση, βρίσκεται πραγματικά στην καρδιά του νέου κινήματος, στέκεται με τρόπο δυνατό και επιτακτικό (“Illegalità di massa”)-μαζική παρανομία, στο κέντρο της Autonomia. Rosso είναι η Face του Fizzonasco, η’Esselunga του Quarto Oggiaro και δεκάδων άλλων καταστημάτων και υπεραγορών, η Assolombarda, la Stazione Centrale, η Face του Viale Certosa, η Siemens, η Alfa; με το Rosso ξεκινούν οι εκστρατείες ενάντια στα πρώτα κέντρα μαύρης εργασίας, ενάντια στην διακίνηση στις πιάτσες, “piazzette”, ενάντια στην παραμονή των κατασταλτικών δυνάμεων στις συνοικίες; γεννιούνται όλο και πιο πλατιά δίκτυα της ΕργΑυτο, εργατικές και προλεταριακές κολεκτίβες, κέντρα νεότητας, ομάδες γειτονιάς…

… Rosso της καμπάνιας ενάντια στον ιστορικό συμβιβασμό, Rosso ενάντια σε κάθε μορφή ρεφορμισμού, ενάντια στις ψευδαισθήσεις της “μακράς πορείας μέσα από τους θεσμούς”, ενάντια σε κάθε τυπικότητα της πολιτικής και της τάξης της, κι εκείνης ακόμη του πιο πρόσφατου προσανατολισμού.…

Μοιάζει μια εποχή που δεν θα δύσει ποτές. Τουλάχιστον στον πλανήτη μας, στο σύμπαν μας. Αφήνουμε σε άλλες σελίδες, δεν είναι αυτός ο τόπος, την διήγηση του τέλους, άδικη και μελαγχολική, κυρίως σ’ έναν άλλον γαλαξία, της Autonomia και του Rosso. Το τελευταίο νούμερο της εφημερίδας βγαίνει στο ξεκίνημα του καλοκαιριού του ’78, την εποχή που αναστατώνεται από το  “μετά Moro”.

Είμαι κι εγώ μέσα σε όλο αυτό. Γνωρίζω τον Paolo πρακτικά απ’ τις αρχές, διότι προέρχομαι από το “gruppo Negri” και είμαι ο εξωτερικός της Face. Δεν μπορώ να πως πως τον κάνω πολύ παρέα, παρά μόνο στις στιγμές της υποχρέωσης της συνεχούς μας στράτευση, αν και κάποιες πλευρές του χαρακτήρα του δεν μου διαφεύγουν: κουλτούρα ευρέως φάσματος, ποτέ πολύ επιδεικτική, αν και στην υπηρεσία μιας διαλεκτικής που συχνά δαγκώνει, όμως, και σε κάθε περίπτωση ασταμάτητη και υπό συνεχή κίνηση. Ένας χαρακτήρας κλειστός και ποτές περιφρονητικός, που διατηρεί σημάδια από ντροπαλότητες  και επιφυλάξεις, μα που ξέρει να γίνεται στην ανάγκη σαρκαστικός και αμυδρά επιθετικός. Παροιμιώδεις κάποιες εκρήξεις του θυμού του: όπως κι εκείνες του Francone. Και είναι χάρη στον Francone, που με τον Paolo έχει συνεχή επαφή, και μ’ εμένα πολύ στενή σχέση, που τυχαίνει κάθε τόσο να τον συναντώ για δείπνο, ιδιωτικά. Κάποιες φορές περνά κι αυτός από το Torricelli ή από την Zia Carlotta. Δεν χρειάζεται βέβαια να πω πως έχω μεγάλο σεβασμό και πως τον σκέφτομαι συχνά. Και μετά, ήμαστε σύντροφοι, και σύντροφοι του Rosso, και αυτό είναι αρκετό.

Πρέπει να αρχίσαμε να βλεπόμαστε συχνά μετά την 7 απριλίου του ’79. Στρατευμένοι όπως ήμαστε, και με κάθε τρόπο, ανώφελα, στην εκστρατεία ενάντια στο τερατούργημα του θεωρήματος Calogero και για την απελευθέρωση του Toni και των άλλων συντρόφων. Έρχεται συχνά στην Ρώμη, και πηγαίνουμε να συναντήσουμε δημοσιογράφους, δικηγόρους, κάποιο σπάνιο στέλεχος της πολιτικής τάξης και των θεσμών. Είναι μαζί μου την νύχτα της 20ης δεκέμβρη, εγώ θα συληφθώ την αυγή της επόμενης μέρας. Αναζητείται και αυτός: τον παίρνουν τον μάρτη του’80, και τον στέλνουν στην φυλακή του Fossombrone. Tον ξαναβλέπω στην Rebibbia, όταν ύστερα από κάποιος μήνες καταφέρνουμε να τον βγάλουμε για την δίκη από το κύκλωμα των camosci, των γιδιών με λίγα λόγια. Η σχέση μας, καλύτερα, εμένα, του Paolo και του Francone, είναι ολοένα στενότερη. Η 7η του Απρίλη στην Αίθουσα Bunker βαραίνει σαν ογκόλιθος, ενάμισης χρόνος σκληρότατος και πολεμικότατος, εμείς οι τρεις, ίδια υπερασπιστική γραμμή, ίδιοι δικηγόροι, μα κυρίως ίδια αλυσίδα, ίδιο θωρακισμένο, επίσης συχνά ο ίδιος πάγκος στο κλουβί.  Και σαν να μην ήταν όλο αυτό “αληθινή φυλακή”, τα συνεχή και ολοένα πιο πομπώδη εντάλματα σύλληψης που μας κατακλύζουν από άλλες πόλεις, από άλλες διερευνήσεις και από άλλους δικαστές. Πάντοτε εμείς, Tommei, Pozzi και Funaro…

ο Paolo, ωστόσο, παραμένει ο ίδιος: διαυγής, πάντα δυναμικά κριτικός, λίγο καταδεκτικός μα πάντα αποφασιστικός και θαρραλέος, ικανός σε κάθε στιγμή να προσφέρει στον διάλογο και την κοινή διαβούλευση, που συχνά τείνει να ξεφύγει προς το αφηρημένο και το μη πραγματικό, μια ακτή απαραίτητη εξυπνάδας και ορθότητας.

Έτη: μετά επιτέλους η ελευθερία. Για τον Paolo και εκείνη γεμάτη με το καινούριο μέλλον μαζί με την Laura, και την κόρη τους Irene, η δουλειά, κάποια φήμη πειστικού αφηγητή. Μα εδώ, όπως έλεγα νωρίτερα, πρέπει να τελειώσει η διήγησή μου, από εδώ όπως είπα, δεν ξέρω να προχωρήσω στην ζωή και στον θάνατο του Paolo… του Pozzi, όπως τον αποκαλούσαμε με μιλανέζικη συνήθεια.

Υπάρχει όμως, ακόμη, κάτι για να πούμε. Με το τέλος σου με εκάλεσες, δεν μπορούσε να γίνει διαφορετικά, σε εκείνον τον χρόνο που μοιραστήκαμε: ανακαλύπτω πως βρίσκομαι ξαφνικά σε ένα “μη παρελθόν” που με την δύναμή σου ενώνει την μνήμη και τις αναμνήσεις με το παρόν και τα καθιστά το δικό μας  “εδώ και τώρα”. Κι εγώ απαντώ σε αυτήν σου την αναπόφευκτη, απαραίτητη κλήση.  Για τον θάνατό σου, Paolo, για το τέλος σου, νιώθω, είμαι κατά κάποιον τρόπο συμμέτοχος. Ο πόνος της Laura και της Irene μου είναι κοντινός, στην “σκηνή” του πένθους τους είμαι σιωπηλή παρουσία, όχι ξεχωριστός θεατής, αποκομμένος. Και είναι στο όνομα αυτής μου της παρουσίας στην “τραγική σου πράξη” που σου απευθύνω το chaire μου, το δικό μου ave atque vale.

In memoriam Paolo Pozzi, ιανουάριος 2016.

http://www.dinamopress.it/news/in-memoriam-paolo-pozzi

Προσθέστε περισσότερες πληροφορίες

To μέγιστο μέγεθος των αρχείων είναι 16ΜΒ. Επιτρέπονται όλες οι γνωστές καταλήξεις αρχείων εικόνας,ήχου, βίντεο. ΠΡΟΣΟΧΗ! Για να υπάρχει η δυνατότα embed ενός video πρέπει να είναι της μορφής mp4 ή ogg.

Νέο! Επιλέξτε ποιά εικόνα θα απεικονίζεται στην αρχή του σχόλιου.

Creative Commons License

Όλα τα περιεχόμενα αυτού του δικτυακού τόπου είναι ελεύθερα προς αντιγραφή, διανομή, προβολή και μεταποίηση, αρκεί να συνεχίσουν να διατίθενται, αυτά και τα παράγωγα έργα που πιθανώς προκύψουν, εξίσου ελεύθερα, υπό τους όρους της άδειας χρήσης Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License