Πολιτισμικό εμπόριο Traffico culturaleεργατική τάξη

Ο πολιτισμός της Ελλάδας ερμηνεύονταν για ένα μεγάλο διάστημα, στην Δύση, σαν απαρχή του ευρωπαϊκού πολιτισμού. Δεν υπάρχει αμφιβολία πως η κλασική Ελλάδα υπήρξε ένα από τα μεγαλύτερα επεισόδια της παγκόσμιας κουλτούρας. Όμως, φυσικά, δεν υπήρξε το μοναδικό. https://aenaikinisi.wordpress.com/2015/08/23/%CF%80%CE%BF%CE%BB%CE%B9%CF%84%CE%B9%CF%83%CE%BC%CE%B9%CE%BA%CF%8C-%CE%B5%CE%BC%CF%80%CF%8C%CF%81%CE%B9%CE%BF-traffico-culturale%CE%B5%CF%81%CE%B3%CE%B1%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%AE-%CF%84%CE%AC%CE%BE/

Posted on 23/08/2015 by kleovis Τρίτη 18 Aυγούστου 2015

 

Traffico culturale Εμπόριο κουλτούρας

 

Ο πολιτισμός της Ελλάδας ερμηνεύονταν για ένα μεγάλο διάστημα, στην Δύση, σαν απαρχή του ευρωπαϊκού πολιτισμού. Δεν υπάρχει αμφιβολία πως η κλασική Ελλάδα υπήρξε ένα από τα μεγαλύτερα επεισόδια της παγκόσμιας  κουλτούρας. Όμως, φυσικά, δεν υπήρξε το μοναδικό. Διεσπαρμένο σε όλη την Μεσόγειο, επηρέασε και επηρεάστηκε από άλλες κουλτούρες, και υπήρξε ένα φαινόμενο πολύπλοκο που η αρχαιολογία ακόμη προσπαθεί να ανασυνθέσει.
Ο ρόλος της Ελλάδας ωσάν πνευματικός προπάτορας, στις δυτικές χώρες συνήθως θεωρείται δεδομένος, και αυτό, σε ένα συγκεκριμένο επίπεδο είναι αδιαμφισβήτητο. Παρόλα αυτά η συζήτηση δεν είναι ούτε γραμμική ούτε συνεχής, όπως παρατηρεί ο ιστορικός  Michael Wood:

«Πρέπει να βλέπουμε και την Ελλάδα σαν μέρος της Δύσης? H ερώτηση μπορεί να μοιάζει παράλογη, μα ενώ ένας μουσουλμάνος λόγιος στην Βαγδάτη του X αιώνα έβλεπε δίχως αμφιβολία τον εαυτό του σαν διανοούμενο κληρονόμο του κλασικού ελληνισμού, μια τέτοια ιδέα δεν θα είχε ποτέ περάσει από το μυαλό ενός εγγλέζου γραφέα του X αιώνα. Αυτός θα είχε οικειότητα με κάποιες από τις ιστορίες του και τους μύθους του; θα ένιωθε πως χρωστούσε στην μεγάλη πατερική κληρονομιά γραμμένη στα ελληνικά; δύσκολα όμως θα θεωρούσε τον εαυτό του σαν έναν κληρονόμο της. Ισραήλ και Ρώμη βάραιναν πολύ περισσότερο στην φαντασία του.» (Michael Wood, Legacy: A Search for the Origins of Civilisation, 1999).

Ξεκινώντας από το  γεγονός πως ο πολιτισμός την μινωικής Κρήτης θα έπρεπε να ιδωθεί, όχι σαν τον πρώτο «ευρωπαϊκό» πολιτισμό, αλλά περισσότερο σαν την πιο δυτική έκφραση μιας ανάπτυξης που είχε ξεκινήσει στην Ανατολή, η αρχαία Ελλάδα καταλάμβανε μια θέση άλλο τόσο διφορούμενη. Οι απαρχές της κλασικής Ελλάδας μπορούν να αναζητηθούν στην εγγύς Ανατολή και στην Αίγυπτο,  εν μέρει διαμέσου της μινωικής κουλτούρας και των Μυκηνών, εν μέρει διαμέσου των ιδίων άμεσων επαφών  – τα πρώτα ελληνικά γλυπτά, για παράδειγμα, προήλθαν απ’ το αιγυπτιακό στυλ. Οι έλληνες χρωστούν πολλά στους Φοίνικες, στην σημιτική κουλτούρα της ακτής του σύγχρονου Λίβανου, απ’ όπου και έμαθαν την χρήση του αλφάβητου και των οποίων μοιράστηκαν άλλες ιδέες. Οι έλληνες Ίωνες  – που κατοικούσαν τις αποικίες της δυτικής ακτής εκείνης που σήμερα είναι η σύγχρονη Τουρκία και που ήταν σε επαφή άμεση με την Ασία  – επωφελήθηκαν κυρίως από τις επαφές τους με τις ανατολικές ιδέες. Είναι αλήθεια πως οι έλληνες αφομοίωσαν και μετασχημάτισαν αυτό το πολιτιστικό εμπόριο με σκοπό να παράξουν την δική τους ξεχωριστή επαναστατική κουλτούρα, αλλά, μακριά από το να αντιπροσωπεύουν την αρχή του δυτικού πολιτισμού, αυτό σημαίνει μόνο πως η μοντέρνα Δύση, η οποία είναι σχετικώς αρκετά πρόσφατη,  τελικά βρίσκει τις ρίζες της στην Ανατολή.

«η Ελλάδα, ποτέ ενωμένη, παρέμενε κυρίως μια περιοχή πόλεων-κρατών σε πόλεμο μεταξύ τους, και στα μισά του IV secolo π. Χ. έπεφτε στην κυριαρχία, άγρια και δυναμική, των μακεδόνων. Μ ε αυτό τον τρόπο, η Αθήνα έχανε για πάντα την πολιτιστική ηγεμονία που μεταφέρονταν στα μεγάλα ελληνιστικά κέντρα στην Ασία και στην Βόρεια Αφρική, τα ισχυρά κέντρα μιας πολυφυλετικής αυτοκρατορίας που απλώνονταν από τα Βαλκάνια μέχρι την Ινδία.  Αντιπροσώπευε τα ιδανικά εκείνης της ελληνιστικής εποχής, που προσαρμόστηκαν από τους ρωμαίους, και θα έδιναν την πρώτη μορφή της δυτικής παράδοσης.» (Michael Wood, Legacy: A Search for the Origins of Civilisation, 1999).

Η ταυτοποίηση της Ελλάδας με την κοιτίδα του ευρωπαϊκού πολιτισμού, υπήρξε μια εφεύρεση της Αναγέννησης, όταν η αστική τάξη που γεννιόταν έψαχνε μια νομιμοποίηση για την άποψή της για τον κόσμο, λαϊκή, επιστημονική, ατομικιστική και ιμπεριαλιστική. Έβλεπε στους έλληνες μια συγκεκριμένη αντιστοιχία συμφερόντων σε σχέση με την έρευνα του φυσικού κόσμου, τον ρεαλισμό στις τέχνες, κλπ.. Όμως και τότε, η ελληνική κουλτούρα ειδώθηκε διαμέσου της μεσολάβησης της Ρώμης. Και ήταν στην πραγματικότητα οι ρωμαίοι που είχαν ρίξει τις βάσεις, και τα παρακλάδια των τελευταίων δυο χιλιάδων χρόνων πολιτισμού στην Ευρώπη. Όχι τυχαία η επαναστατική μπουρζουαζία, στην Γαλλία και στις Ηνωμένες Πολιτείες, εμπνεύστηκε από την Ρωμαϊκή Ρεπούμπλικα, και όχι από την Ελληνική δημοκρατία; το μοντέλο για τα senati τους ήταν ρωμαϊκό.

Για να το κάνουν αυτό υπήρξαν πολλοί πρακτικοί λόγοι. Η ρωμαϊκή κληρονομιά ήταν προσκολλημένη στην οργάνωση, στην διοίκηση, και κυρίως – ξεκινώντας από την μεταστροφή του αυτοκράτορα Κωνσταντίνου γύρω στα 312 – στον Χριστιανισμό. Η ρωμαϊκή πολιτική  που συνίστατο στην κατάκτηση των κυρίαρχων τάξεων των κατακτημένων περιοχών, είχε δημιουργήσει μια κουλτούρα που κοίταζε προς τα ρωμαϊκά μοντέλα ακόμη και όταν οι ρωμαίοι δεν υπήρχαν πλέον. Επί παραδείγματι, όταν, το έτος 800, Carlo Magno, ο Κάρολος ο Μέγας ένωσε  – για πρώτη φορά από την πτώση της ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας που είχε συμβεί τετρακόσια χρόνια πριν –  μεγάλο μέρος της δυτικής Ευρώπης, στέφθηκε Imperator Romanorum, στην Roma.

Μια άλλη αιτία κατοικούσε στην περιορισμένη διαθεσιμότητα της αυθεντικής κουλτούρας της κλασικής Ελλάδας. Τα έργα της αρχαιότητας, που βρέθηκαν στην διάρκεια της Αναγέννησης και, αργότερα, στην Πομπηία και το Ερκολάνο, ήταν ελληνιστικά η ρωμαϊκά. Και σήμερα επίσης, ένα μεγάλο μέρος της καλλιτεχνικής ελληνικής κληρονομιάς είναι μόνο δεύτερου χεριού. Εκείνο που έχουμε κοντύτερα σε μιαν αληθινή ελληνική ζωγραφική, παραδείγματος χάρη, είναι το »Μωσαϊκό του Αλεξάνδρου» στην Πομπηία  – πιθανότατα ένα ελληνιστικό έργο που στάλθηκε στηνΙταλία, ή ένα αντίγραφο ρωμαϊκό; και από έργα όπως ο Δισκοβόλος του Μύρωνα, απομένουν μονάχα τα ρωμαϊκά αντίγραφα των αυθεντικών έργων που ήταν μεγαλύτερης καλλιτεχνικής ποιότητας. Μόνο ξεκινώντας από τον 18° αιώνα, οι ευρωπαίοι ήταν διατεθειμένοι να μελετήσουν άμεσα την κλασική Ελλάδα. Κι έτσι επίσης, πολλά ελληνικά έργα που τώρα είναι διάσημα παρέμειναν άγνωστα στην Δύση για πολύ πολύ καιρό: τα μάρμαρα του Παρθενώνα δεν μεταφέρθηκαν στην Μεγάλη Βρετανία παρά στις αρχές του 19° αιώνα, και τα Μπρούντζινα γλυπτά του Riace αλιεύθησαν μόνο στα  1970.

Ο ορθολογιστής ευρωπαίος, αυτοκριτικός, που υποτίθεται πως είναι ο φωτισμένος κληρονόμος των ελλήνων, εμφανίζεται μονάχα δυο χιλιάδες χρόνια μετά την χρυσή Ελληνική κλασική περίοδο, έχοντας υπάρξει, εν τω μεταξύ, απορροφημένος στην κληρονομιά, όχι της Ελλάδος αλλά της Ρώμης – και πολύ συχνά στις αιματηρές δεισιδαιμονίες της φεουδαρχικής χριστιανοσύνης.

Η γραμμή της συνέχειας που πηγαίνει από την αρχαία Ελλάδα μέχρι την σύγχρονη εποχή, χρίστηκε από της αστική τάξη για να προσδώσει νομιμότητα στις αντιλήψεις της. Eφευρίσκοντας ξανά τους έλληνες σαν προπάτορες πνευματικούς, επικεντρώνονταν στην ορθολογική κληρονομιά, επιστημονική και ανθρωπιστική, και όχι στην πολεμική, στην προκατάληψη, στον σεξισμό και στις αιματοχυσίες, που ήταν άλλο τόσο μέρος εκείνης της κουλτούρας.  Η ευρωπαϊκή ιστορία γίνονταν έτσι ένα πανόραμα από το οποίο οι επόμενες γενιές μπορούσαν εν αφθονία να προσελκύσουν ιδέες και γεγονότα που προσαρμόζονταν στους ιδεολογικούς τους σκοπούς, ενώ αγνοούσαν άλλες ιδέες άλλο τόσο δυνατές μαζί με τα γεγονότα που προσαρμόζονταν άσχημα στους σκοπούς τους. Παράδειγμα ενός στοιχείου τέτοιου, στην αρχαία τέχνη, είναι η ευθύτητα σχετικά με την σεξουαλικότητα. H κλίμακα σύμφωνα με την οποίαν η ελληνική και ρωμαϊκή τέχνη απεικόνιζε με  περηφάνια γεννητικά όργανα και σεξουαλικές πράξεις, ήταν απολύτως απαράδεχτη για την ευρωπαϊκή μπουρζουαζία, που έκρυβε από το βλέμμα, στις αποθήκες των μουσείων, τα επιθετικά αντικείμενα.  Ένα άλλο παράδειγμα αυτού, είναι η συμμετοχική φύση της ελληνικής δημοκρατίας – ακόμη και οι πιο μοντέρνοι αστοί σήμερα θα τρομοκρατούνταν μπροστά στην πιθανή πρόταση να επιτρέψουν την άμεση ψήφο στην εργατική τάξη κοντά σαράντα φορές τον χρόνο, με εντολές διάρκειας ενός μονάχα χρόνου, και με την απειλή της εξορίας να κρέμεται στην κεφαλή των πολιτικών που κέρδισαν την λαϊκή αποδοκιμασία.

Οι θεωρίες που προσέλαναν στην »ευρωπαϊκή» κουλτούρα τις κατακτήσεις της Ελλάδας και της Ρώμης, χρησιμοποιήθηκαν επίσης για να στηρίξουν τον ρατσισμό και για να δικαιολογήσουν την αποικιοκρατία, διακηρύσσοντας μια ανωτερότητα εκπολιτιστική των λευκών πολιτισμών. Οι ευρωκεντριστές ξεχνούν συμφεροντολογικά πως η Δύση χρωστά τις επιτυχίες της σε μιαν διανοητική κληρονομιά που δεν προέρχεται από το Αιγαίο, αλλά από τους Σουμέριους  (η ώρα των 60 λεπτών και η ανακάλυψη της γραφής), από τους Φοίνικες (το αλφάβητο) και από το Ισλάμ (τα αραβικά νούμερα). Η Περσία, ο κακός της ιστορία της αρχαίας Ελλάδας, μας έδωσε σκάκι και τάβλι, άλγεβρα και φαρμακευτική χρήση του αλκοόλ.
Εν συντομία, για να καταλάβουμε την αρχαία Ελλάδα πρέπει να καταλάβουμε επίσης τις γενικότερες τάσεις της ανθρώπινης κουλτούρας εκείνων των καιρών.

fonte: marxist theory of art («humanity make itself»)

http://francosenia.blogspot.gr/2015/08/traffico-culturale.html

Προσθέστε περισσότερες πληροφορίες

To μέγιστο μέγεθος των αρχείων είναι 16ΜΒ. Επιτρέπονται όλες οι γνωστές καταλήξεις αρχείων εικόνας,ήχου, βίντεο. ΠΡΟΣΟΧΗ! Για να υπάρχει η δυνατότα embed ενός video πρέπει να είναι της μορφής mp4 ή ogg.

Νέο! Επιλέξτε ποιά εικόνα θα απεικονίζεται στην αρχή του σχόλιου.

Creative Commons License

Όλα τα περιεχόμενα αυτού του δικτυακού τόπου είναι ελεύθερα προς αντιγραφή, διανομή, προβολή και μεταποίηση, αρκεί να συνεχίσουν να διατίθενται, αυτά και τα παράγωγα έργα που πιθανώς προκύψουν, εξίσου ελεύθερα, υπό τους όρους της άδειας χρήσης Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License