A.K.A.- Εισήγηση στο διήμερο για την 1η Μάη της συνέλευσης αναρχικών

Το κείμενο της εισήγησης που αποδόθηκε προφορικά στο διήμερο που οργάνωσε η Συνέλευση Αναρχικών για την Κοινωνική Αυτοδιεύθυνση στις 29-30/4 στο Πολυτεχνείο

Κείμενο εισήγησης για το διήμερο της συνέλευσης

 

Η παρούσα εισήγηση ΔΕΝ είναι μια ολοκληρωμένη τοποθέτηση. Είναι μια συλλογή αιχμών πάνω στην θεματική του διημέρου η οποία ανταποκρίνεται στις πολιτικές μας προτεραιότητες και στο εσωτερικό επίπεδο συμφωνιών μας. Θεωρήσαμε  σκόπιμο να μην επαναλάβουμε τοποθετήσεις που περιέχονται στην εισήγηση της συνέλευσης για την κοινωνική αυτοδιεύθυνση (που προφανώς μας βρίσκει σύμφωνους) αλλά να καταπιαστούμε με αυτά που την υπερβαίνουν ή που κρίνουμε ότι λείπουν.

 

Βρισκόμαστε, κατά πάσα πιθανότητα μόλις στην αρχή μιας  περιόδου ιστορικών αλλαγών στην κοινωνία, την πολιτική, την οικονομία. Δεν υπάρχει αμφιβολία πως και στην Ελλάδα και στον κόσμο ένα μοντέλο εξουσίας και εκμετάλλευσης φαίνεται να κλείνει τον κύκλο του. Αυτό που βιώνουμε ως «κρίση» στην ουσία είναι μια παταγώδης αποτυχία. Η αποτυχία κράτους και κεφαλαίου να απαντήσουν στις προβληματικές που γεννά η ύπαρξή τους με τρόπο που να μην αποκαλύπτει την αντικοινωνική τους φύση. Και το πιο σημαντικό, δεν είναι πια διατεθειμένοι ή ικανοί να συνεχίσουν να πληρώνουν τα 30 αργύρια της κοινωνικής συναίνεσης, όπως αυτή εξασφαλίστηκε στον πρώτο κόσμο τις τελευταίες δεκαετίες. Η μάσκα έχει πέσει. Η αποτυχία τους είναι πολύπλευρη: από την κρίση μεγεθών της οικονομίας και τη συντήρηση του “κράτους πρόνοιας”, έως τους αλλεπάλληλους οικολογικούς ολέθρους, από τον εξευτελισμό του φαντασιακού της αστικής δημοκρατίας και του κοινοβουλευτισμού έως το εμπόριο μεταναστών, από το γκρέμισμα της μεσαίας τάξης (πυλώνα της κοινωνίας των 2/3), έως τις γεωπολιτικές ανακατατάξεις… Είναι σημαντικό να ιεραρχηθούν οι αιτίες, να φωτιστούν σκοτεινές πτυχές, να απαντηθούν οι «τεχνικής φύσης» προπαγανδιστικές αιχμές της κυριαρχίας για τον κάθε λογής κοινωνικό εκβιασμό που επιχειρεί, γιατί όχι, να γίνουν ακόμα και προβλέψεις. Για όσους όμως δεν επιδιώκουν το σχολιασμό ή την μεταρρύθμιση του παρόντος συστήματος, δεν παύει μια τέτοια προσπάθεια να έχει μικρότερη σημασία από την πολιτική ανάγνωση του τώρα και του αύριο, που μετασχηματίζεται σε καθαρές επιλογές και στρατηγική αγώνα. Γιατί σε τελική ανάλυση, ως αναρχικοί «τα λέγαμε» εδώ και καιρό. Οι ιστορικές μας θέσεις επιβεβαιώνονται, ενώ μας κατηγορούσαν για  «προφήτες δεινών» και κανείς δεν μπορεί πλέον να αμφιβάλλει ότι κράτος και κεφάλαιο δεν ανταποκρίνονται καν στις ελάχιστες υποχρεώσεις τους που απορρέουν από το κοινωνικό συμβόλαιο. Αντίθετα παρά τις αυξανόμενες αλλά ακόμα περιθωριακές περιπτώσεις (κερατέα, άρνηση πληρωμών) η καταπιεζόμενη κοινωνία φαίνεται να τηρεί «υποδειγματικά» την υπογραφή της και να συνεχίζει, στο μέτρο που μπορεί, να ανταποκρίνεται στις ατελείωτες απαιτήσεις του συμβολαίου παραχώρησης της διεύθυνσής της στις συμμορίες της εξουσίας.

Περιοριζόμενοι στον Ελλαδικό χώρο, αυτό τον ενάμιση χρόνο, έχουμε βιώσει δύο παράλληλες επιθέσεις: Η μία υλική. Οι μισθοί και οι συντάξεις που κόβονται, η κλεπταποδοχή από τους «ιδιώτες» του δημόσιου πλούτου, η όξυνση της καταστολής, οι πλειστηριασμοί, η ανεργία, η ελαστικοποίση. Η άλλη επίθεση είναι προπαγανδιστική. Με ένα καταιγιστικό ρυθμό καταστροφολογίας και παραγωγής ορόσημων «αποκάλυψης» η επικοινωνιακή μηχανή της εξουσίας κατορθώνει να θολώνει διαρκώς τα νερά, να συντηρεί μια κατάσταση τρομοκρατίας εξασφαλίζοντας τελικά την εκβιασμένη παράλυση του κοινωνικού σώματος. Καθόλου πρωτότυπη τακτική για εξουσία.

Πόσο όμως μπορεί να κρατήσει αυτή η επιτυχία;  Προφανώς δεν υπάρχει κάποια εξίσωση ανάμεσα στη δυστυχία και την εξέγερση. Σίγουρα όμως μια διαιρεμένη σε άτομα κοινωνία,ουσιαστικά μία “μη κοινωνία” υποτάσεται ευκολότερα. Η αποσάθρωση του κοινωνικού ιστού, η καταστροφή κάθε κοινωνικής δομής (σε ταξικό, τοπικό, πολιτισμικό επίπεδο) η «μετατροπή» του «εργάτη» σε καταναλωτή χρησημοποιήθηκε και ως θεμέλιο της διατήρησης της κοινωνικής ειρήνης εδώ και χρόνια.  Υπάρχει και κάτι ακόμα. Πέρα από τις επιμέρους στοχεύσεις της καθεστωτικής προπαγάνδας κρύβεται ένας σκληρός πυρήνας αληθινού εκβιασμού: αυτός της προοπτικής. Σε μια διαλυμένη κοινωνία, που ξυπνά απότομα από τις πολυετείς ψευδαισθήσεις της ευμάρειας και της αέναης ανάπτυξης, το παράλογο ερώτημα αν θα δεχτεί αδιαμαρτύρητα να χάσει τα περισσότερα, αποκτά λογική μπροστά στο φόβητρο της αδυναμίας της να διαχειριστεί τον εαυτό της. Και άρα να χάσει τα πάντα.

Και αυτό είναι το σημείο στο οποίο παραδοσιακά αναλαμβάνει δράση ο ρεφορμισμός. Που είναι όμως ο ρεφορμισμός; Η συνολική κρίση του συστήματος που βιώνουμε έχει πρωτόγνωρα χαρακτηριστικά. Ένα από αυτά είναι η καταστροφή κάθε διεκδικητικού μηχανισμού και μέσα στην κοινωνία και στο πολιτικό πεδίο. Η όσμωση κοινωνίας και κράτους από τη δεκαετία του 80, το σάρωμα της σοσιαλδημοκρατίας από τον φιλελευθερισμό και την παγκοσμιοποίηση, η απώλεια κάθε κοινωνικής βάσης από τα κόμματα απαξίωσε οριστικά κάθε μηχανισμό που θα μπορούσε να καναλιζάρει μια πιθανή κοινωνική αντίδραση. Και αυτό είναι θετικό. Όπως επίσης θετικό είναι πως αντίστοιχα, το σύνολο του υπάρχοντος πολιτικού προσωπικού της εξουσίας έχει κλείσει τον κύκλο του και δεν διαφαίνεται  που και πως θα μπορούσαν, άμεσα, να αναδειχτούν νέες δυνάμεις και πρόσωπα που θα εμπνεύσουν νέες ψευδαισθήσεις. Κι όλα αυτά τη στιγμή που κράτος και κεφάλαιο έχουν κλείσει κάθε πόρτα διαπραγμάτευσης για παλιές και δοκιμασμένες λύσεις κοινωνικής εκτόνωσης.

Αν επιχειρούσε κανείς μια χαρτογράφηση της καθημερινότητας θα παρατηρούσε και τον τον αυτοματισμό με τον οποίο πρακτικές δράσης και οργάνωσης, από τον σκληρό πυρήνα του αναρχικού λόγου, υιοθετούνται σε νέους κοινωνικούς αγώνες, ακόμα και χωρίς τη παρουσία αναρχικών. Η αυτοοργάνωση έχει γίνει αγωνιστικό «must”, συνθήματα συνώνυμα της μοναξιάς μας για χρόνια υιοθετούνται από εξαγριωμένα πλήθη, καμένα περιπολικά, γιαούρτια, φάπες και γιούχα σε δημοκρατικά εκλεγμένους άρχοντες…  Μαζί με την κοινωνία αποσαρθρώθηκαν και οι εσωτερικοί μηχανισμοί ελέγχου της… Πόσο θα βαστήξει αυτό το κενό;

Ηδη γίνονται οι πρώτες δειλές προσπάθειες ανασυγκρότησης ρεφορμισμού παλιάς κοπής. Αποκομμένες για την ώρα, μια σειρά παράλληλες απόπειρες από όλο το φάσμα, καθεστωτικό και μη επιχειρούν να δημιουργήσουν μια κοινή βάση αιτημάτων. Οι ξεπατωμένοι από τον φιλελευθερισμό  καθεστωτικοί (από τη λαϊκή δεξιά έως το βαθύ ΠΑΣΟΚ), φασίστες  με τα τσαρούχια του γερμανοτσολιά, φασίστες μεταμοντέρνοι, άρματα και σπίθες, αριστεριστές με «ψαγμένες» οικονομικές αναλύσεις, αριβίστες μουσικοσυνθέτες και αλεξιπτωτιστές…

Η χορωδία αν και κακόφωνη συσπειρώνεται  γύρω από αιτήματα όπως η «πτώχευση», η επιστροφή στη δραχμή, η έξοδος από την ΟΝΕ… Μια σπορά αυταπατών, μια επανεφεύρεση του σοσιαλιστικού «τρίτου δρόμου», εθνικισμός από το παράθυρο, ουτοπίες του χείριστου είδους. Δεν θα ασχοληθούμε με όσους νοσταλγούς της δεκαετίας του 80, ούτε με τους φασίστες… Για όποιον όμως θέλει να είναι με την πλευρά της ριζικής κοινωνικής αλλαγής όλη αυτή η παραφιλολογία είναι επικίνδυνη. Γιατί ακόμα και αν επεκταθεί στα λογικά ρεφορμιστικά της όρια, αυτά μιας γενικευμένης σεισάχθειας για όλα και όλους, παραμένει  μια υπονομευμένη και υπονομευτική ρητορική. Επαναφέροντας τις λύσεις από τα πάνω όχι απλά δίνει παράταση ζωής σε ένα πολιτικό σκηνικό σε κώμα, όχι μόνο συντηρεί ψευδαισθήσεις  για τη φύση του καπιταλισμού και της αστικής διαμεσολάβησης αλλά μετατρέπεται και σε μια «συστημική καβάτζα». Εάν όλα τα άλλα έχουν αποτύχει σε αυτές τις λύσεις είναι που θα στραφεί το σύστημα δημιουργώντας το νέο πολιτικό του προσωπικό από τους κόλπους αυτής της χορωδίας.  Και όταν θα το κάνει δεν θα δώσει «μερτικό» στους καταπιεσμένους. Και θα το κάνει εξασφαλίζοντας τα μέγιστα για τον εαυτό του, στην ουσία, μια νέα σεισάχθεια για τα αφεντικά. Από την άλλη κάθε ιδέα, για τέτοιου τύπου « λύσεις» με εξωσυστημικό πρόσημο που δεν προϋποθέτουν την άμεση, πλατιά, αυτοοργανωμένη και μαχητική στράτευση του μεγαλύτερου τμήματος των εκμεταλλευόμενων είναι φενάκη, εκτός αν κανείς υποθέτει πως με μαγικό τρόπο ο διεθνής παράγοντας θα κάτσει αμέτοχος και οι βαλκανικοί εθνικισμοί θα σιγήσουν. Αν όμως επιτευχθεί μια τέτοια κοινωνική στράτευση πόσο ανόητο φαίνεται να διεκδικήσει «εθνικοποίηση των τραπεζών» και «δασμούς στις εισαγωγές» αντί να καταλάβει τα μέσα παραγωγής και να πραγματοποιήσει την γενικευμένη κοινωνική αυτοδιεύθυνση;

Η απάντηση απέναντι στην επίθεση κράτους και κεφαλαίου ή που θα είναι συνολική  ή που θα είναι μονοπάτι για νέα υποταγή. Η που θα θέτει τα πάντα ( το ζήτημα της ιδιοκτησίας των παραγωγικών μέσων, το ζήτημα του συλλογικού σχεδιασμού παραγωγής και κατανάλωσης, το ζήτημα των τρόπων λήψης των συλλογικών αποφάσεων από όλους, άμεσα και ισότημα…) ή που θα είναι απάτη.

Γιατί αν όχι τώρα τότε πότε;

Δεν υπάρχουν γνωστοί δρόμοι προς αυτή την κατεύθυνση. Υπάρχουν όμως δυνατότητες: Το κενό του ρεφορμισμού. Η κρίση του κοινοβουλευτισμού και του πολιτικού του προσωπικού. Η διάχυση αναρχικών πρακτικών, η επιβεβαίωση της αντισυστημικής μας προπαγάνδας αλλά και η δύναμη της ανάγκης που βγάζει κόσμο στο δρόμο και που δημιουργεί κόμβους ανασύστασης κοινωνικού ιστού. Αυτά ίσως και να επαρκούν για την εκκίνηση, μιας μακρόχρονης και εμπόλεμης οικοδόμησης της οργανωμένης κοινωνικής ενότητας που θα αποκτήσει ο,τι είναι δικό της με το «έτσι θέλω».

Μπορεί όμως και είναι απλά μια τεράστια χαμένη ευκαιρία για την κοινωνία. Γιατί ρεφορμισμός τελικά θα εμφανιστεί. Γιατί ακόμα κι αν δεν αντέξει η αστική δημοκρατία υπάρχουν και λοχίες (ή τεχνοκράτες «εθνικής ενότητας»). Γιατί η προπαγάνδα μας και οι πρακτικές μας, αποκομμένες από την συνολική και άμεση απελευθέρωση, χωρίς οργανωμένο πολιτικό και κοινωνικό κίνημα πίσω τους μπορεί να γίνουν εργαλεία στα χέρια του εχθρού. Γιατί οι νέες «γειτονιές» των φτωχών και οι επιτροπές τους μπορεί εύκολα να λιντσάρουν μετανάστες και να πυροβολούν ζητιάνους, γιατί η κοινωνική αλληλεγγύη χωρίς όραμα και μέσα γενίκευσης  μπορεί να εξελιχθεί σε οργανωμένο κανιβαλισμό.

Με βάση τα παραπάνω καθορίζουμε τις αντιλήψεις μας για την στρατηγική του αγώνα στη μακρυά νύχτα που ήρθε.

Οι πρακτικές ανυπακοής είναι κάτι που δείχνει να μπορεί να ριζώσει και να εξαπλωθεί. Υπάρχουν δεκάδες «ανεξερεύνητα» πεδία άρνησης πληρωμών, άπειρα πιθανά μέτωπα σύγκρουσης και σαμποτάζ.

Το ουσιαστικό όμως, για να μπορούμε να μιλάμε για την οποιαδήποτε ανάπτυξη κοινωνικού απελευθερωτικού κινήματος είναι η ανασύσταση κοινωνικού ιστού. Κάτι που δεν γίνεται ούτε με ντιρεκτίβες ούτε με επικλήσεις. Γίνεται με ανοιχτά μάτια και εντοπισμό των σημείων που η κοινωνία ξαναβρίσκει τον εαυτό της και παρέμβασης σε αυτά. Γίνεται με πρωτοβουλίες στους χώρους ζωής και εργασίας, γίνεται με την προώθηση της αυτοοργάνωσης που λύνει καθημερινές ανάγκες ακόμα και για τα πιο «επουσιώδη» ζητήματα σε μικροκοινωνικό επίπεδο. Γίνεται και με μαζικούς  όρους, με το σχηματισμό αυτοοργανωμένων δομών στην ταξική πάλη σε επιχειρησιακό ή κλαδικό επίπεδο. Γίνεται με την κατάληψη και επαναλειτουργία, παραγωγικών επιχειρήσεων που κλείνουν. Γίνεται  στην τοπικότητα σε επίπεδο γειτονιάς και γεωγραφικής ενότητας, γίνεται με την προώθηση της αποκέντρωσης και την επανεκκίνηση  της πρωτογενούς παραγωγής με όρους κοινοχρησίας και κολλεκτιβισμού. Συμπληρώνεται με την ανάπτυξη πρακτικών και δικτύων εσωτερικής οικονομίας, αποσπασματικών προφανώς αλλά εξωθεσμικών και αντιεμπορευματικών, που καλύπτοντας άμεσες ανάγκες σε αγαθά και υπηρεσίες θα δώσουν και υλική διάσταση στα προτάγματα, και την απαραίτητη εναρκτήρια αυτοπεποίθηση για τις παραγωγικές δυνατότητες της απελευθέρωσης. Πάνω από όλα γίνεται με την προσπάθεια συνάντησης όλων αυτών των επιπέδων και το σχηματισμό μια ικανής και πολυδιάστατης κοινωνικής ενότητας, χωρίς ιεραρχίες και αντιπροσώπους.

Μια ενότητα που έχει μπει, προκαταβολικά στο στόχαστρο της εξουσίας. Χρησιμοποιώντας τις παραμορφώσεις και τις ιεραρχίες ανάμεσα στο κόσμο των καταπιεσμένων, που η ίδια δημιούργησε για να εξασφαλίσει τη βασιλεία της, επιχειρούν να κάνουν  την κοινωνική οργή εργαλείο των σχεδίων τους. Ναι πολλοί έπεσαν στην παγίδα της κοινωνικής ανόδου ακόμα και αν “φώναζε” πως είναι ψέμα (πχ χρηματιστήριο). Ναι, τα κομματικά γραφεία γέννησαν προνομιούχους πληβείους. Ναι πολλοί πρόσφατοι άνεργοι μέχρι χθές ήταν επιχειρηματίες που δεν πλήρωναν υπερωρίες. Πολλοί σημερινοί απελπισμένοι αγρότες χρησιμοποίησαν  τις επιδοτήσεις για να αγοράσουν ανθρώπινο κρέας. Και τώρα η εξουσία καλεί όλους τους παλιούς εξαθλιωμένους να στραφούν ενάντια στους νέους. Κι όλους μαζί ενάντια στους μετανάστες. Πρέπει να προωθήσουμε τη συνείδηση της ενότητας των καταπιεσμένων, την αλληλεγγύη ανάμεσά τους. Καλή και απαραίτητη η κριτική στις ταξικές αυταπάτες του παρελθόντος. Λογική και ανθρώπινη η χαιρεκακία για τα 30 αργύρια της κοινωνικής συναίνεσης που αποδείχθηκαν κάλπικα. Μέχρι του σημείου όμως που δεν παίζουμε το παιχνίδι της εξουσίας. Δεν πρέπει να επιτρέψουμε το θόλωμα της γραμμής που χωρίζει τους «από πάνω» με τους «από κάτω»..

Ούτε η ανυπακοή, ούτε ακόμα και οι πιο βίαιοι διεκδικητικοί αγώνες  επαρκούν για να δημιουργήσουν αυτή την ενότητα όσο το ερώτημα της προοπτικής παραμένει αναπάντητο. Η απάντηση μπορεί να δοθεί μόνο μέσα από τους ίδιους τους κοινωνικούς αγώνες και μόνο αν περιέχεται μέσα σε αυτούς κάθε στιγμή. Γιαυτό και θεωρούμε πως όσο μάταιος είναι ένας εναλλακτισμός «φυγής»  άλλο τόσο μάταιοι είναι και αγώνες και ανυπακοές που δεν περιέχουν ταυτόχρονα την λογική των αντιθεσμίσεων, της ανακατάληψης από την κοινωνία πεδίων της ζωής της. Ανοίγοντας έτσι το δρόμο για τις συνολικές απαντήσεις.

Εκεί άλλωστε, στο συνολικό πρόταγμα και στην προπαγάνδισή του έγκειται και ο ειδικός ρόλος του αναρχικού πολιτικού υποκειμένου. Εκεί μετριέται η αξία του: Από την κλίμακα, την ολοκλήρωση, τη σαφήνεια, τη παραδειγματική συνέπεια του προταγματικού του λόγου είτε αφορά τον αγώνα είτε αφορά την ολοκλήρωσή του αγώνα. Γι' αυτό, όπως και στην κοινωνία, η οργάνωση και συγκρότησή του, πέρα από τις λογικές της «πολιτικής ιδιώτευσης» η δημιουργία του δικού του «ιστού» δεν είναι πια επιθυμία αλλά ανάγκη. Η πολιτική ριζοσπαστικοποίηση, η ισχυροποίηση των ελευθεριακών θέσεων στις μάχες του πολιτικού πεδίου σχετίζεται άμεσα με την ποσοτική ισχυροποίηση του αναρχικού κινήματος και τη συνολικοποίηση των θέσεων και της κριτικής του. Τα οργανωτικά εργαλεία γι' αυτό μένει να ανακαλυφθούν και δεν θα είναι εύκολο. Αλλιώς μαζικοποίηση και συνολικό λόγο να τον ξεχάσουμε. Γιατί όπως και στην «κοινωνία» έτσι και στον «χώρο», η εποχή των φιλελεύθερων αυταπατών έχει τελειώσει.

Τέλος, ήδη το βλέπουμε και σίγουρα θα το δούμε να οξύνεται στο μέλλον, το καταφύγιο της «ασφάλειας» και μιας ηττοπαθούς προσκόλλησης στην υποταγή θα είναι το έσχατο εργαλείο κοινωνικού ελέγχου. Δικαιολογημένα, μια κοινωνία που έχει χάσει τον εαυτό της, (που έκατσε στον καναπέ με ανοιχτή τηλεόραση, που περηφανεύτηκε για τις κομματικές της «άκρες», που ανταγωνίστηκε το συνάδελφο, που εκμεταλλεύτηκε το μετανάστη, που δεν έμαθε το όνομα του γείτονα) φοβάται την απώλεια της τάξης που εξασφαλίζει το καθεστώς. Φοβάται, και σωστά, τον εαυτό της. Κι όμως: η πορεία των εξελίξεων μας δείχνει ότι το ίδιο το σύστημα, κράτος και καπιταλισμός αποφάσισαν να πετάξουν στα σκουπίδια ακόμα και αυτή την «τάξη» που εξασφάλιζαν. Ζητούν το δικαίωμα της απόλυτης αποχαλίνωσής τους. Η υποταγή δεν θα προσφέρει καμιά περισσότερη «ασφάλεια». Αντίθετα ανοίγει τις πόρτες για το χάος, που όπως μας έχει δείξει η ιστορία σε ανάλογες περιπτώσεις οδηγεί ακόμα και στον φασισμό και τον εθνικό πόλεμο. Και βέβαια, ο ρεφορμισμός, οι ενδιάμεσες λύσεις διαχείρισης του παρόντος, είναι πασίδηλο  πως θα απαιτήσουν τα πάντα για να προσφέρουν τα ελάχιστα…


Αναρχικοί Για την Κοινωνική Απελευθέρωση

 

 

Προσθέστε περισσότερες πληροφορίες

To μέγιστο μέγεθος των αρχείων είναι 16ΜΒ. Επιτρέπονται όλες οι γνωστές καταλήξεις αρχείων εικόνας,ήχου, βίντεο. ΠΡΟΣΟΧΗ! Για να υπάρχει η δυνατότα embed ενός video πρέπει να είναι της μορφής mp4 ή ogg.

Νέο! Επιλέξτε ποιά εικόνα θα απεικονίζεται στην αρχή του σχόλιου.

Creative Commons License

Όλα τα περιεχόμενα αυτού του δικτυακού τόπου είναι ελεύθερα προς αντιγραφή, διανομή, προβολή και μεταποίηση, αρκεί να συνεχίσουν να διατίθενται, αυτά και τα παράγωγα έργα που πιθανώς προκύψουν, εξίσου ελεύθερα, υπό τους όρους της άδειας χρήσης Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License