Φιντέλ, Κούβα και σοσιαλισμός

"Κουβανικό μοντέλο"

Του Κλάους Ρις*

Μεγάλη δημοσιότητα πήρε η είδηση ότι ο Κουβανός επαναστάτης ηγέτης Φιντέλ Κάστρο σε μια συνέντευξή του αμφέβαλλε για το “Κουβανικό μοντέλο”.

Η είδηση δημοσιεύτηκε από την Ισραηλινο-Αμερικάνο δημοσιογράφο Jeffrey Goldberg του περιοδικού The Atlantic, ο οποίος βρέθηκε στην Κούβα μετά από πρόσκληση του Φιντέλ ώστε να πάρει μια σειρά από συνεντεύξεις για ένα μεγαλύτερο άρθρο.

Κατά τη διάρκεια ενός γεύματος, που κατά κύριο λόγο είχε θέμα τη Μέση Ανατολή, ο Goldberg ρώτησε το Φιντέλ αν ακόμα πιστεύει ότι το “Κουβανικό μοντέλο” μπορεί να εξαχθεί.

Τότε ο Φιντέλ έκανε την παρατήρηση, η οποία από τότε έγινε πρωτοσέλιδο σε πολλά μίντια:
“Το κουβανικό μοντέλο δε δουλεύει πλέον ούτε καν για εμάς”.

Συμπέρασμα ότι ο πρώην ηγέτης του Κουβανικού κράτους και βετεράνος επαναστάτης προφανώς δεν πήρε αποστάσεις από την Κουβανική επανάσταση. Ο Goldberg επικοινώνησε με την “ειδική σε θέματα Λατινικής Αμερικής” Τζούλια Σουέιγκ (Julia Sweig) του γνωστού θινκ τανκ “Συμβούλιο Διεθνών Σχέσεων (με έδρα την Ουάσινγκτον –σ.τ.μ.), στο διοικητικό συμβούλιο του οποίου συμμετέχουν γνωστά ονόματα όπως η Μαντλίν Ολμπράιτ, ο Κόλιν Πάουελ  και ο Ριτσαρντ Χόλμπρουκ. Η Τζούλια Σουέιγκ ερμήνευσε το σχόλιο του Κάστρο ως εξής:

- Δεν απορρίπτει τις ιδέες της επανάστασης. Το εκλαμβάνω ως μια παραδοχή πως το κράτος, υπό το Κουβανικό σοσιαλιστικό μοντέλο, παίζει κυρίαρχο ρόλο στην οικονομική ζωή της χώρας.

Λίγες μέρες μετά που ο Κάστρο έγινε πρωτοσέλιδα, ήρθε η ανακοίνωση του κύματος μαζικών ιδιωτικοποιήσεων το οποίο εξελίσσεται στην Κούβα και το οποίο σύντομα θα υλοποιηθεί κάτω από την ηγεσία του Ραούλ Κάστρο, ο οποίος διαδέχθηκε στον αδελφό του ως πρόεδρος όταν ο τελευταίος απεσύρθη λόγω ασθένειας.

Αυτή η μεταρρύθμιση, θυμίσει αυτό που βλέπουμε στην Ελλάδα ή και σε άλλες χώρες που χτυπήθηκαν σκληρά από την παγκόσμια καπιταλιστική κρίση. Περισσότεροι από μισό εκατομμύριο δημόσιοι υπάλληλοι πρέπει να απολυθούν, ήτοι ένας στους δέκα δημοσίους υπαλλήλους μια χώρα όπου το δημόσιο ήταν συντριπτικά κυρίαρχο.

Το 2000, 76% ήταν δημόσιος και το 23% ιδιωτικός τομέας. Το 1981 η αναλογία ήταν 91-8 υπέρ του δημοσίου. Η ανεργία το 2009 εκτιμήθηκε στο 1,9% από τους περίπου 5,2 εκατομμύρια εργαζόμενους Κουβανούς. Ο Ραούλ Κάστρο συνεχίζει την πολιτική ιδιωτικοποιήσεων του Φιντέλ. Αυτοί που απολύονται πρέπει να ψάξουν για δουλειά στον ιδιωτικό τομέα ή να προσπαθήσουν να δουλέψουν ως αυτοαπασχολούμενοι.

Από τα τέλη του Αυγούστου, ο Ραούλ Κάστρο παρουσίασε μια σειρά καπιταλιστικές οικονομικές μεταρρυθμίσεις που θα μειώσουν τον ρόλο της κυβέρνησης στην οικονομία και θα αλλάξουν δραματικά την Κουβανική αγορά εργασίας. Η κυβέρνηση πρέπει να προχωρήσει σε κατάσταση μακροπρόθεσμων συμβάσεων (outsourcing) στις επιχειρήσεις και τις υποδομές. Οι ξένοι επενδυτές μπορούν  να μισθώσουν γη με συμβάσεις που ισχύουν έως 99 έτη. Και πολλοί Κουβανοί θα μπορούν να λειτουργούν τις ιδιωτικές επιχειρήσεις. Ταυτόχρονα διεξάγεται μια μαζική «μεταρρύθμιση» του καθεστώτος των δημοσίων υπαλλήλων. Αντί των τακτικών αποδοχών περνάμε τώρα “στις αμοιβές με βάση την απόδοση”.

Η παγκοσμίου φήμης φράση του Φιντέλ Κάστρο πρέπει να ειδωθεί ως επικύρωση της πολιτικής καπιταλιστικών μεταρρυθμίσεων του Ραούλ η οποία κι αυτή προέρχεται στις φυτείες καπνού και στις αγορές καλαμποκιού των μεταρρυθμίσεων Χρουτσώφ-Γκορμπατσώφ και που εκείνη την εποχή εξυπηρετούσαν τη Σοβιετική Ένωση.

Ο πρώην πρόεδρος του Δανο-κουβανικού συνδέσμου και μέλος του “Κομμουνιστικού” Κόμματος, Sven-Erik Simonsen, μετρίασε τη δήλωση του Φιντέλ σε ένα άρθρο στην κομματική εφημερίδα Arbejderen, με μια μετριοπαθή δήλωση”είναι η 117η φορά όπου ο Φιντέλ Κάστρο εκφράζει πραγματικά σε όλο του το βάθος το ρόλο του κράτους στην Κουβανική οικονομία”.

Ο Simonsen επιδεικνύει επιστροφή στην κομματική πίστη και τιμή:
“Πολιτικοί και ΜΜΕ φωνασκούν για τις αλλαγές στην Κούβα. Η πραγματικότητα είναι ότι η Κούβα έχει αλλάξει πολύ περισσότερο από πολλές χώρες στον κόσμο. Αλλά η μόνη αλλαγή είναι που ενδιαφέρει τους πολιτικούς στην Ουάσινγκτον, την Κοπεγχάγη και τις Βρυξέλλες: η μετάβαση από το σοσιαλισμό στον καπιταλισμό, δε βρίσκεται στην Κουβανική ατζέντα. Ούτε στην ατζέντα στο Φιντέλ Κάστρο ούτε σε κανενός από τα 600 μέλη του Κουβανικού Εθνικού Συμβουλίου, όπου δημοκρατικά εφαρμόζουν τους νόμους που ψηφίζονται”.

Ο Simonsen αντιδρά όπως όλοι οι ρεβιζιονιστές έχουν κάνει μετά τη διάλυση του διεθνούς κομμουνιστικού κινήματος, με τον Νικήτα Χρουστώφ μετά το θάνατο του Στάλιν και που οδήγησε στην διάσπασή του: μπερδεύει την διάκριση μεταξύ καπιταλισμού και σοσιαλισμού και χαρακτηρίζει τις συνεχείς καπιταλιστικές μεταρρυθμίσεις ως ασήμαντες. Με όλη την εμπειρία της ρεβιζιονιστικής αντεπανάστασης θα έπρεπε να είναι προφανές ότι η Κούβα θα κάνει ένα τεράστιο βήμα στον καπιταλιστικό δρόμο στην κατεύθυνση του παραδοσιακού καπιταλισμού.

Δεν είναι τυχαίο ότι ο Φιντέλ πριν κάποια χρόνια δήλωσε ισχυρός υποστηριχτής του “Σκανδιναβικού κοινωνικού μοντέλου”. Το μοντέλο όπου έχτισε ο Φιντέλ και η Κούβα ήταν μετασταλινικό και ρεβιζιονιστικό αλλά δεν ήταν σοσιαλιστικό, ήταν ένα διογκωμένο, γραφειοκρατικό κρατικομονοπωλιακό υβρίδιο μεταφοράς στην καπιταλιστική αγορά.

Τώρα η Κούβα, ήσυχα και “ειρηνικά” πλήρως εντάχθηκε στην καπιταλιστική παγκόσμια οικονομία. Μοιάζει μάλιστα ότι έχει υπάρξει και μια αλληλοκατανόηση μεταξύ ΗΠΑ και Κούβας. Το θινκ τανκ “Συμβούλιο Διεθνών Σχέσεων” έπαιξε σημαντικό ρόλο στην λεγόμενη διπλωματία πινγκ-πονγκ, όταν ο Μάο Τσετούνγκ ζούσε ακόμα. "Η “επιτυχία” φαίνεται ότι επαναλαμβάνεται.


*Ο Κλάους Ρις είναι γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Εργατών Δανίας (APK)

Δημοσιεύτηκε στα Δανικά στην Kommunistisk Politik, τ. 18, 17/9/2010, σελ. 3

Προσθέστε περισσότερες πληροφορίες

To μέγιστο μέγεθος των αρχείων είναι 16ΜΒ. Επιτρέπονται όλες οι γνωστές καταλήξεις αρχείων εικόνας,ήχου, βίντεο. ΠΡΟΣΟΧΗ! Για να υπάρχει η δυνατότα embed ενός video πρέπει να είναι της μορφής mp4 ή ogg.

Νέο! Επιλέξτε ποιά εικόνα θα απεικονίζεται στην αρχή του σχόλιου.

Creative Commons License

Όλα τα περιεχόμενα αυτού του δικτυακού τόπου είναι ελεύθερα προς αντιγραφή, διανομή, προβολή και μεταποίηση, αρκεί να συνεχίσουν να διατίθενται, αυτά και τα παράγωγα έργα που πιθανώς προκύψουν, εξίσου ελεύθερα, υπό τους όρους της άδειας χρήσης Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License